کشتیهای باری در تنگهٔ هرمز. اسفند ۱۴۰۴. عکس از Altaf Qadri | AP
شنبه ۱ فروردین ۱۴۰۵
دولت ترامپ این اقدام را «استفاده از بشکههای ایرانی علیه خود ایران» توصیف کرده است. ظاهراً تلاش آمریکا این است که با کاهش یافتن قیمت نفت، درآمد نفتی جمهوری اسلامی هم کاهش یابد. با وجود این، میتوان گفت که این درآمد نفتی ایران درآمدی اضافی است که جمهوری اسلامی میتواند از آن برای تجهیز و تسلیح بیشتر و ادامه دادن به جنگ کنونی استفاده کند.
نیما حیدری – اندیشهٔ نو: به گزارش رویترز، دولت آمریکا روز جمعه ۲۹ اسفند (۲۰ مارس) در اقدامی کمسابقه و گویا با هدف مهار افزایش قیمت جهانی انرژی، مجوز موقت ۳۰روزه برای فروش نفت ایران که پیشتر در دریا بارگیری شده باشد صادر کرد. این تصمیم را روز جمعه وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد که بخشی از تلاش دولت آمریکا برای کاهش فشار بر بازار جهانی نفت در پی تشدید تنشهای منطقهیی در جریان جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران است.
بر اساس تازهترین دادههای لحظهیی، قیمت نفت آمریکا WTI حدود ۹۸٫۲۳ دلار و قیمت برنت حدود ۱۱۲٫۲ دلار به ازای هر بشکه معامله میشود. این ارقام نشان میدهد بازار نفت همچنان تحت تأثیر تنشهای ژئوپلیتیک و تصمیمهای اخیر آمریکا دربارهٔ عرضه نفت ایران قرار دارد.
جزئیات تصمیم
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری دولت ترامپ، در یادداشتی در شبکهٔ اجتماعی ایکس اعلام کرد که مجوز موقتی و محدودی برای مدت کوتاه، حدود ۳۰ روز، برای فروش حدود ۱۴۰میلیون بشکه نفت ایران صادر کرده است که در حال حاضر در دریا، در نفتکشها، ذخیره شده است.
این مجوز فقط شامل نفت و فراوردههای نفتی ایرانی است که تا پیش از ۲۰ مارس روی نفتکشها بارگیری شده است و اجازهٔ فروش آنها تا ۱۹ آوریل (۳۰ فروردین) صادر شده است.
بر اساس برآوردها، با این اقدام تا حدود ۱۴۰میلیون بشکه نفت ممکن است وارد بازار جهانی نفت شود و به کاهش فشار قیمتی کمک کند.
این معافیت تحریمی بههیچوجه شامل خرید جدید نفت ایران یا افزایش تولید نمیشود و صرفاً اقدامی محدود برای مدیریت بحران عرضه است.
دلایل و زمینههای سیاسی–اقتصادی
افزایش چشمگیر قیمت نفت پس از سه هفته حملههای آمریکا و اسرائیل به ایران نگرانیهایی را در آمریکا (و اروپا) دربارهٔ تأثیر اقتصادی این افزایش قیمت بر کسبوکارها و مصرفکنندگان آمریکایی ایجاد کرده است.
دولت آمریکا امیدوار است این اقدام کوتاهمدت بتواند بازار انرژی را آرامتر کند، هرچند تحلیلگران هشدار میدهند که بحران تنگهٔ هرمز و تنشهای منطقهیی فعلاً تا مدتی میتواند قیمتها را زیاد نگه دارد.
این افزایش قیمت سوخت و فراوردههای نفتی روی دیگر کشورهای جهان، از قارهٔ آمریکا گرفته تا آفریقا و آسیا نیز تأثیر داشته است.
دولت ترامپ این اقدام را «استفاده از بشکههای ایرانی علیه خود ایران» توصیف کرده است. ظاهراً تلاش آمریکا این است که با کاهش یافتن قیمت نفت، درآمد نفتی جمهوری اسلامی هم کاهش یابد. با وجود این، میتوان گفت که این درآمد نفتی ایران درآمدی اضافی است که جمهوری اسلامی میتواند از آن برای تجهیز و تسلیح بیشتر و ادامه دادن به جنگ کنونی استفاده کند.
واکنشها و پیامدهای احتمالی
برخی تحلیلگران این اقدام را آرامبخشی کوتاهمدت برای بازار جهانی انرژی میدانند، اما معتقدند که ریسکهای ژئوپلیتیک جنگ جاری در ایران و منطقه همچنان بر بازار سایه خواهد انداخت.
بسیاری از منتقدان (در شبکههای اجتماعی و رسانهها) این اقدام آمریکا را تناقضآمیز میدانند: بمباران ایران از یک سو و همزمان آزاد کردن فروش نفت ایران برای کاهش قیمت! برخی آن را نشانهٔ فشار اقتصادی جنگ و نشانهٔ شکست استراتژیک سیاستهای آمریکا میخوانند.
طبق برخی گزارشها، جمهوری اسلامی ایران ادعاهای مربوط به توافق یا هماهنگی با آمریکا در این مورد را رد کرده است، هرچند اصل صدور مجوز دولت آمریکا تأیید شده است.