عکس از Prensa Latina
جمعه ۲۹ اسفند ۱۴۰۴
امید مجد – اندیشهٔ نو: در پی تشدید جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، قیمت سوخت در کشورهای آمریکای مرکزی با افزایش چشمگیری روبهرو شده است. این منطقه که وابستگی زیادی به واردات فراوردههای نفتی دارد اکنون با قیمتهایی مواجه است که در بسیاری از کشورها از ۴ دلار برای هر گالن (هر گالن تقریباً ۳٫۸ لیتر) فراتر رفته و در کاستاریکا و نیکاراگوئه به بیش از ۵ دلار رسیده است. این روند نگرانیهایی درباره تأثیر اقتصادی این افزایش بهای سوخت بر حملونقل، قیمت مواد غذایی، و هزینههای خانوار ایجاد کرده است.
وضعیت قیمتها در کشورهای منطقه
در پاناما، السالوادور، هندوراس، گواتمالا، و جمهوری دومینیکن قیمت بنزین بین ۴٫۰۹ تا ۴٫۹۰ دلار به ازای هر گالن در نوسان است. در کاستاریکا و نیکاراگوئه قیمتها از ۵ دلار عبور کرده است. با این حال، نیکاراگوئه از سال ۲۰۲۲ سیاست تثبیت قیمت سوخت را همچنان حفظ کرده است.
گفتنی است که کشورهای آمریکای مرکزی تقریباً هیچ تولید داخلی ندارند و به واردات وابستهاند. بزرگترین تأمینکنندهٔ سوخت کشورهای این منطقه، شامل بنزین و گازوئیل و دیگر مشتقات نفتی، پالایشگاههای آمریکا هستند. برای مثال، شرکتهای آمریکایی منبع اصلی واردات نفتی پاناما، کاستاریکا، گواتمالا، هندوراس، و جمهوری دومینیکن است.
در دهههای گذشته بسیاری از کشورهای این منطقه از طریق شرکت نفت پتروکاریبه (Petrocaribe) نفت و سوخت ارزان از ونزوئلا تهیه میکردند. نیکاراگوئه همچنان یکی از خریداران اصلی نفت ونزوئلاست.
گواتمالا و هندوراس بخشی از نیازهایشان را از پالایشگاههای مکزیک تأمین میکنند که شامل گازوئیل، نفت کوره، و بنزین است.
روشن است که قیمتهای صادراتی سوخت از آمریکا و ونزوئلا (که اکنون زیر نظر آمریکا عمل میکند) و مکزیک تابع بازارهای جهانی (و تا حدّی هم افزایش سودورزانهٔ شرکتهای نفتی بهعلت اوضاع جهانی) است و بنابراین در هفتههای اخیر بهعلت جنگ و تنشهای ژئوپلیتیک افزایش یافته است. حتی در خود آمریکا (و کانادا و مکزیک) نیز قیمت بنزین و گازوئیل افزایش یافته است.
پیامدهای اجتماعی و اقتصادی
افزایش قیمتها موجب تشکیل صفهای طولانی در پمپبنزینها شده است. برخی رانندگان، از جمله رانندگان تاکسی در پاناما، هشدار دادهاند که ادامهٔ این روند میتواند آنها را به ترک این شغل وادار کند. در گواتمالا نیز شکایتهای گستردهای دربارهٔ تخلفهای قیمیت مطرح شده و دولت در حال بررسی احتمال تخلف در افزایش بیرویهٔ قیمت بنزین است.
اقدامات دولتها برای مهار کردن فشار اقتصادی
دولتهای منطقهٔ آمریکا مرکزی برای کاهش اثرات این بحران اقداماتی را در دستور کار قرار دادهاند: دولت هندوراس پرداخت نیمی از افزایش قیمت بنزین معمولی و گازوئیل را تقبل کرده است. در جمهوری دومینیکن حدود ۱۹٫۸میلیون دلار یارانهٔ سوخت برای کمک به شهروندان اختصاص داده شده است. کاستاریکا با خرید عمدهٔ سوخت مورد نیاز سالانه تلاش میکند قیمتها را تثبیت کند. و نیکاراگوئه همچنان سیاست تثبیت قیمتها را از چند سال پیش ادامه میدهد.
به این ترتیب، افزایش قیمت سوخت در آمریکای مرکزی بار دیگر آسیبپذیری این منطقه را در برابر نوسانات بازار جهانی نفت و پیامدهای بحرانهای ژئوپولیتیک آشکار کرده است. دولتها و شهروندان در تلاشاند تا اثرات اقتصادی این شرایط را مدیریت و کنترل کنند.