جمعه ۲۹ اسفند ۱۴۰۴
نیما حیدری – اندیشهٔ نو: تشدید تنشهای نظامی میان آمریکا و اسرائیل با ایران نگرانیها دربارهٔ پیامدهای اقتصادی این بحران بر کشورهای دور از میدان درگیری را نیز افزایش داده است. آفریقا، با وجود فاصلهٔ جغرافیایی زیاد با ایران و غرب آسیا، بهدلیل وابستگی به بازار انرژی و زنجیرههای تأمین جهانی از نخستین مناطقی است که اثرات غیرمستقیم این جنگ را احساس خواهد کرد. دکتر نگوزی اوکونجو-ایویالا، مدیرکل سازمان تجارت جهانی، در گفتوگویی اختصاصی با برنامه Focus on Africa به توضیح ابعاد این تأثیر پرداخت.
افزایش قیمت انرژی: فشار مستقیم بر خانوارهای آفریقایی
مدیرکل سازمان تجارت جهانی هشدار میدهد که نخستین پیامد جنگ افزایش قیمت جهانی نفت و گاز است که میتواند هزینههای حملونقل، تولید بهطور کلی، و قیمت مواد غذایی را در کشورهای واردکنندهٔ انرژی بهطور چشمگیری افزایش دهد.
او تأکید میکند که این روند «اثر مستقیم بر زندگی روزمرهٔ خانوارهای آفریقایی دارد» و دولتها را با فشارهای بودجهیی تازهای روبهرو میکند.
اختلال در تجارت جهانی و افزایش هزینهٔ حملونقل
به گفتهٔ اوکونجو-ایویالا، هرگونه بیثباتی در مسیرهای حیاتی تجارت جهانی، بهویژه در صورت ادامهٔ محدودیت رفتوآمد کشتیها در تنگهٔ هرمز در جنگ کنونی با ایران، میتواند هزینههای بیمه و حملونقل دریایی را افزایش چشمگیری دهد.
این وضع برای اقتصادهای وابسته به واردات و صادرات در آفریقا به معنای افزایش قیمت کالاهای اساسی، کاهش رقابتپذیری صادرات، و کُند شدن فعالیتهای صنعتی و بندری آنهاست.
کاهش تقاضای جهانی برای کالاهای آفریقایی
او هشدار میدهد که اگر این جنگ باعث کُندی رشد اقتصادی در آمریکا، اروپا، یا چین شود، تقاضا برای مواد خام آفریقا- از مس و کبالت گرفته تا چای و قهوه- کاهش خواهد یافت.
این مسئله میتواند درآمدهای ارزی کشورهای صادرکنندهٔ این مواد را کاهش دهد و بر ثبات اقتصادی آنها اثر منفی بگذارد.
آفریقا کمتر در معرض فشارهای ژئوپولیتیک مستقیم است
مدیرکل سازمان تجارت جهانی میگوید که آفریقا در مرکز رقابتهای ژئوپولیتیک میان قدرتهای بزرگ قرار ندارد و همین موضوع نوعی «حاشیهٔ امن سیاسی» برای این قاره ایجاد میکند.
به گفتهٔ او، این موقعیت به کشورهای آفریقایی امکان میدهد که مواضع متوازنتری بگیرند و از فشارهای مستقیم سیاسی یا تحریمی دور بمانند.
بازار ۱٫۴میلیارد نفری؛ فرصتی راهبردی برای آینده
اوکونجو-ایویالا در بخش دیگری از گفتوگویش تأکید میکند که در کنار تهدیدها، یک فرصت تاریخی نیز وجود دارد:
بازار بزرگ و رو به رشد آفریقا که میتواند در سالهای آینده به یکی از موتورهای اصلی اقتصاد جهانی تبدیل شود.
او میگوید این ظرفیت میتواند شرکتهای جهانی را به انتقال بخشی از زنجیرهٔ تأمین به آفریقا ترغیب کند و اجرای منطقهٔ تجارت آزاد قارهیی را شتاب دهد.
در مجموع، بر اساس ارزیابی مدیرکل سازمان تجارت جهانی، جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران میتواند در کوتاهمدت فشارهای اقتصادی چشمگیری بر آفریقا وارد کند، از جمله افزایش قیمت انرژی، اختلال در تجارت جهانی، و کاهش تقاضای بینالمللی.
با این حال، ظرفیت جمعیتی و بازار بزرگ آفریقا در بلندمدت میتواند به فرصتی برای تقویت استقلال اقتصادی و جذب سرمایهگذاری تبدیل شود، ولی پیش از آن، جنگ باید پایان یابد.