فاطمه باقری، مدیر مسئول زیست‌آوا
شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵
۸ آبان در تقویم ایران روزی به نام محیط‌بان ثبت شده است، روزی برای گرامیداشت کسانی که خط مقدم حفاظت از عرصه‌های طبیعی و حیات‌وحش کشور را با تمام دشواری‌ها حفظ کرده‌اند. اما واقعیت این است که مواجهه با مسائل محیط‌بانی در ایران، فراتر از تقدیرهای نمادین، نیازمند اراده‌ای جدّی برای حل کردن ریشه‌یی مشکلات است.
نیروی حفاظتی در میدان با وسعت سرزمین پهناوری روبه‌روست که استانداردهای جهانی آن را ده‌ها برابر ظرفیت انسانی و لُجستیکی موجود تعریف می‌کنند. وقتی یک پاسگاه محیط‌بانی با حداقل امکانات و تجهیزات ارتباطی باید ده‌ها هزار هکتار منطقهٔ صعب‌العبور را رصد کند، طبیعی است که فرسودگی تجهیزات و فشار کاری زیاد پایداری نیروها را تهدید می‌کند. حفاظت مدرن و داده‌محور پیش از هر چیز نیازمند پشتیبانی فنی، پایش‌های فناورانه، و خودروهای عملیاتی متناسب با توپوگرافی مناطق است.
از سوی دیگر، مهم‌ترین دغدغهٔ میدانی محیط‌بانان پیچیدگی‌های حقوقی و امنیتی مواجهه با متخلفان مسلح است. اصلاح و بازنگری قوانین مربوط به به‌کارگیری سلاح و حمایت‌های قضایی همه‌جانبه از مأمورانی که در چارچوب قانون وظیفه‌شان را انجام می‌دهند مطالبه‌ای دیرینه است که تحقق کامل آن می‌تواند امنیت روانی و شغلی حافظان طبیعت را تضمین کند. محیط‌بان نباید نگران پیامدهای قانونی اجرای وظیفهٔ ذاتی‌اش در دفاع از انفال کشور باشد.
روز ملی محیط‌بان باید نقطه‌عطفی برای تغییر رویکردها باشد. حل کردن مسائل معیشتی، پوشش بیمه‌یی کامل، تجهیز پاسگاه‌ها به فناوری‌های پایش، و رفع موانع حقوقی نه لطف به محیط‌بان، بلکه سرمایه‌گذاری ضروری دولت برای صیانت از سرمایه‌های زیستی کشور است.
تا زمانی که زیرساخت‌های حفاظت تقویت نشود، بار سنگین صیانت از طبیعت تنها بر دوش فداکاری فردی انسان‌ها باقی خواهد ماند، فداکاری‌ای که باید با پشتیبانی ساختاری همراه شود.