صادق کار
پنجشنبه ۱۶ مهر ۱۴۰۵
عباس عراقچی روز پنجشنبە سر فرماندهی جنگ آمریکا در منطقە را مورد خطاب قرار داد و با اشارە بە انهدام ٨١ فروند هواپیما و بالگرد آمریکا در طول جنگ آمریکا با ایران نوشت:
«نمی‌توانید مردم را برای همیشه فریب دهید. در ماه مه، سرویس پژوهشی کنگرهٔ آمریکا اذعان کرد که نیروهای مسلح ایران ۴۲ فروند از هواپیماهای نظامی آمریکا را از چرخه خارج کرده‌اند. اکنون این رقم به ۸۱ فروند رسیده است. تعداد واقعی به‌مراتب بیشتر است.»
اظهارات عراقچی مستند و بە نقل از منابع آمریکایی است. خودِ این اظهارات مورد مناقشە نیست. اما آنچە مورد مناقشە است بند کردن بە چنین خبری است. پنهان کردن واقعیات مربوط بە جنگ نکتۀ تازەای نیست. همهٔ کشورهای در حال جنگ کم‌وبیش این کار را در زمان جنگ می‌کنند. خودِ ایران نیز از این قاعدە مستثنا نبودە و نیست.
واقعیت این است کە بە رخ کشیدن خسارت‌های جنگی واردشدە در جنگ، از هر دو سو، دل عدەای از مردم را ممکن است خوش کند، اما بە برقراری آتش‌بس نە‌تنها کمکی نمی‌کند، بلکە با حیثیتی کردن قضایا ممکن است نتیجۀ عکس داشتە باشد.
اینکە آمریکا در جنگ بیشتر از انتظارش خسارت مادّی و حیثیتی خوردە است محرز است. اما اولاً خسارت‌های وارد آمدە بە ایران بیشتر از آمریکا بودە است؛ ثانیاً، خسارت‌هایی کە ایران بە آمریکا وارد کردە خسارت‌های جانی و مالی واردشدە بە کشور ما را جبران نمی‌کند؛ ثالثاً، امکانات آمریکا برای تحمل خسارت‌هایی کە دیدە از هیچ لحاظ قابل قیاس با ایران نیست. بە تبع آن، تداوم جنگ یا وضع «نە جنگ، نە صلح» بە‌هیچ‌روی بە نفع منافع مردم ایران نیست.
منفعت و مصالح کشور و تمایل اكثریت مردم ایران ایجاب می‌کند کە حتی اگر ایران بتواند خسارت بیشتری بە آمریکا وارد کند، بهتر است آن را کنار بگذارد و مقامات حکومتی بە‌دنبال یافتن راهکارهایی برای رسیدن بە سازش بر سر آتش‌بس و رسیدن بە توافق باشند.
جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا کە سیاستمداری جدّی‌تر از دونالد ترامپ بە نظر می‌رسد، اعلام کرده است برای پایان دادن به جنگ هفت‌ماهه میان آمریکا و ایران، تهران [حکومت ایران] باید ظرفیت غنی‌سازی اورانیوم را به‌طور «معناداری» کاهش دهد. از سوی دیگر، ترامپ هم ادعا می‌کند جنگش با ایران برای جلوگیری از ساختن بمب اتمی در ایران است و فعلاً بە نظر می‌رسد همین بهانە را برای فروش جنگ بە مردم جهان در دست دارد.
مسئولان اصلی حکومت [ایران]، از آن جملە مسعود پزشکیان، نیز بە‌تازگی اعلام کردە‌اند کە ایران به‌دنبال تولید بمب اتمی نیست و آمادە است فعالیت‌های غنی‌سازی‌اش را زیر نظارت [آژانس] انرژی هستەیی قرار دهد. معاون رئیس‌جمهور آمریکا هم کاهش ظرفیت معنادار غنی‌سازی را شرط پایان جنگ اعلام کردە است، و نە توقف کامل غنی‌سازی را.
گذشتە از اینکە پروژۀ غنی‌سازی و توسعۀ آن از اساس طرحی پُرهزینە و غیرلازم برای کشور ما بودە است و اصرار بر تداوم غنی‌سازی بهانۀ اصلی جنگ و تجاوز آمریکا و اسرائیل را بر کشور ما به وجود آوردە است و بنیان اقتصادی ایران را در معرض فروپاشی قرار دادە است، در این صورت از نظر حاکمان ایران چە دلیلی غیر از طرح شرط و شروط هفت‌گانۀ اخیر برای تعلل در مذاکرات وجود دارد؟
واقعیت این است کە اکثر برگ‌های بازی ایران در حال از دست رفتن است و تعلل در بازگشت جدّی بە مذاکرات باعث تضعیف بیشتر برگ‌های ایران خواهد شد. از سوی دیگر، فشار محاصرۀ اقتصادی و پیامدهای آن، همچنین افزایش روز افزون اعدام‌ها و اختناق و فساد، صبر و تحمل مردم را به سر آوردە است. تهدید کردن کشورهای منطقە بە حملە و بە گروگان گرفتن آنها بە‌عنوان ابزاری علیە آمریکا، ولو اینکە امتیازهایی موقتی برای ایران داشتە باشد، نە قابل توجیە است و نە پایدار. این حمله‌ها تا کنون بە کام هدف‌های توسعە‌طلبانۀ اسرائیل [بوده] و بە تشدید وابستگی بیشتر این کشورها بە اسرائیل یاری رساندە است و کاروبار کنسرن‌های تولید جنگ‌افزار نظامی و فروش آنها بە کشورهای منطقە را پُررونق کردە است.
برقرای آتش‌بس و برداشتن محاصرۀ اقتصادی و احیای روابط مسالمت‌آمیز امری عاجل برای مردم [است] و اهمیت اساسی دارد. اما مطالبات مردم فراتر از این موارد است. آزادی بی‌قیدوشرط همۀ زندانیان سیاسی، توقف و لغو احکام اعدام، آزادی فعالیت حزب‌ها و سندیکاها و نهادهای مدنی، لغو سانسور، افزایش مزدها، بازداشت و محاکمۀ مفسدان اقتصادی و جنایت‌کاران و شکنجە‌گران، برگزاری انتخابات آزاد، همه از دیگر نیازهای عاجل کشور قبل از غرق شدن در انبوە بحران‌هاست. بدون انجام اینها نجات و بازسازی دموکراتیک کشور میسر نخواهد شد.
به‌جای رجزخوانی و تحریک جنگ‌افروزان، رجز خوانی را برای ترامپ بگذارید، و قبل از اینکە کشورهای بیشتری بە آمریکا برای جنگ علیە ایران بپیوندند، به فکر چارەای برای برقراری آتش‌بس و برداشتن محاصرۀ اقتصادی برآیید. آمریکا هنوز آن‌قدر قدرت و متحد دارد کە بتواند کشور ما را بدون نگرانی از پیامدهای آن تخریب کند. تا امکان سازش هست، حکم عقل بر سازش است.
از به پیش