تحلیلی از ایوان هیز (Yvonne Hayes) در وُرلد آتلوک
ترجمه و خلاصه‌سازی از ف. کنجکاو
شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵
اعلام توافق و ادعاهای ترامپ
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در ۲۸ اوت ۲۰۲۶ (۶ شهریور ۱۴۰۵) در حساب کاربری‌اش در شبکهٔ ایکس توافق واگذاری کنترل بخش عمده‌ای از ذخایر نفتی ونزوئلا به آمریکا را «بزرگ‌ترین قرارداد نفتی تاریخ جهان» خواند. او مدعی شد این توافق «هیچ هزینه‌ای برای مالیات‌دهندگان آمریکایی ندارد و قیمت بنزین را برای همهٔ آمریکایی‌ها بسیار کاهش می‌دهد.»
این توافق با میانجیگری مارکو روبیو، وزیر امور خارجهٔ آمریکا، و پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، با دلسی رودریگز، «رئیس‌جمهور موقت ونزوئلا»، بسته شد. ترامپ وعده داد این قرارداد به «قرار گرفتن ونزوئلا در مسیر موفقیت عظیم و رفاه بزرگ» کمک کند.
جزئیات توافق
بر اساس این توافق، ۶۵میلیارد بشکه از ذخایر نفتی ونزوئلا- واقع در ۱۷ میدان نفتی اصلی- برای ۱۰۰ سال آینده عملاً به کنترل آمریکا درمی‌اید. مشارکت (partnership) بین دولت آمریکا و آلخاندرو بتانکورت، مالک شرکت «نورت امریکن بلو انرژی پارتنرز» (NABEP)، ۳۵درصد سهام را به پنتاگون می‌دهد. وزارت خارجهٔ آمریکا نیز می‌تواند ۲۰درصد از تولید NABEP را به قیمت تمام‌شده بخرد و حق تقدم خرید برای ۸۰درصد باقی‌مانده را هم داشته باشد.
این بخش آخر توافق غیرعادی است، زیرا عملاً پنتاگون را وارد تجارت نفت می‌کند و به وزارت جنگ اجازه می‌دهد مجوز کنگره (قوهٔ قانون‌گذاری) را دور بزند. دولت آمریکا (قوهٔ اجرایی) همچنین کنترل هیئت‌مدیرهٔ شرکت را در دست خواهد داشت و حق وتو بر هر انتصابی خواهد داشت.
ادعاهای طرف ونزوئلایی
دلسی رودریگز مدعی است این توافق ۲۰۰میلیارد دلار درآمد مالیاتی و حق‌الامتیاز برای ونزوئلا ایجاد می‌کند. اما با توجه به مدت ۱۰۰سالهٔ قرارداد باید گفت که این مبلغ فقط حدود ۲میلیارد دلار در سال است که در مقایسه با امتیازهای واگذارشده ناچیز است. صدمیلیارد دلار دیگر نیز به‌عنوان سرمایه‌گذاری وعده داده شده، اما این سرمایه صرف بازسازی زیرساخت‌های فرسودهٔ نفتی می‌شود نه خرج زندگی مردم ونزوئلا.
تسلط آمریکا بر نفت ونزوئلا
پس از حملهٔ نظامی ۳ ژانویه به کاراکاس و ربودن نیکلاس مادورو و همسرش، آمریکا کنترل نفت ونزوئلا را به دست گرفت. سود حاصل از فروش نفت ونزوئلا اکنون مستقیماً به خزانه‌داری آمریکا سرازیر می‌شود و فقط بخش کوچکی پس از تأیید وزارت خارجه به ونزوئلا بازمی‌گردد.
روکسان ویجیل در مقاله‌ای در «شورای روابط خارجی» نوشت: «در چهار ماه اول تسلط آمریکا بر صادرات نفت ونزوئلا نزدیک به صدمیلیون بشکه نفت به ارزش حدود ۸میلیارد دلار از فرایندی عبور کرده که فاقد شفافیت و نظارت حداقلی است. دولت ترامپ هرگز فاش نکرده چقدر نفت فروخته، چقدر درآمد جمع کرده، یا چگونه از این منابع استفاده کرده است.»
رقابت با چین
تصادفی نیست که پنج تأسیسات نفتی‌ای که به نهادها و سازمان‌های دولتی آمریکا واگذار می‌شوند اکنون جزو سرمایه‌گذاری‌های مشترک ونزوئلا و چین هستند. ونزوئلا حداقل ۱۰میلیارد دلار به بانک‌های چینی بدهکار است. کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، در ۲ سپتامبر (۱۱ شهریور) اعلام کرد چین هیچ ادعایی در مورد درآمد حاصل از تولید جدید نفت ونزوئلا نخواهد داشت.
نفت خام ونزوئلا فقط ۴درصد از کل واردات نفت چین در سال ۲۰۲۵ را تشکیل می‌داد. گو جیاکون، سخنگوی وزارت خارجهٔ چین، گفت حقوق و منافع قانونی چین در ونزوئلا «باید محافظت شود.»
انگیزه‌ای برای شرکت‌های انرژی آمریکایی
کاخ سفید با اعلام این توافق قصد دارد شرکت‌های خصوصی انرژی را به سرمایه‌گذاری در تولید نفت و گاز ونزوئلا تشویق کند. شورون تنها شرکت بزرگ آمریکایی بود که در دورهٔ کنترل دولتی بر نفت ونزوئلا فعالیتش را در آن کشور ادامه داد و اکنون قصد دارد ظرفیت تولیدش را ۵۰درصد افزایش دهد.
زمان‌بندی این اعلام با سیاست داخلی آمریکا مرتبط است. نظرسنجی‌ها نارضایتی فزاینده از مدیریت اقتصاد آمریکا را نشان می‌دهد و وعدهٔ کاهش قیمت بنزین برای بهتر کردن بخت پیروزی متحدان ترامپ در انتخابات نوامبر (آبان) طراحی شده است. اما این وعده‌ها توخالی است، زیرا بازسازی زیرساخت‌های ونزوئلا سال‌ها طول می‌کشد. قیمت نفت در پمپ‌‌بنزین‌ها به سود کلان انحصارهای نفتی مربوط است و ربطی به ظرفیت ذخایر یا دسترسی آمریکا به ذخایر ندارد.
دلسی رودریگز: میهن‌دوست یا دست‌نشانده؟
ورلد آتلوک (World-Outlook) در فوریه ۲۰۲۶ مقالهٔ «فتح واشنگتن در ونزوئلا» را منتشر کرد و ادعاهای مانولو د لوس سانتوس، رهبر حزب سوسیالیسم و آزادی، را که دولت رودریگز را حامل «انقلاب بولیواری» می‌دانست زیر سؤال برد. به نظر نویسندگان آن مقاله، تنها یک ماه پس از تهاجم آمریکا رودریگز آمادهٔ خدمتگزاری به‌عنوان نمایندهٔ ترامپ بود. تصویب قانون جدید هیدروکربن‌ها در ۲۹ ژانویه، که حقوق جدیدی به نهادهای خصوصی داد و مالیات بر درآمد پروژه‌های انرژی را کاهش داد، این در را باز کرد.
دولت رودریگز به‌جای دفاع از حاکمیت ملی ونزوئلا در حال تسهیل سرقت حقوق و منابع مردم ونزوئلا است، در حالی که از لفاظی «ضدّامپریالیستی» استفاده می‌کند و مدعی ادامه دادن به میراث سیمون بولیوار و اصلاحات چاوز است!
بهره‌گیری از فاجعه برای پیشبرد منافع آمریکا
پس از زلزلهٔ ۲۴ ژوئن (۳ تیر) در ونزوئلا که ۶,۵۰۰ کشته، بیش از ۲۲۵,۰۰۰ زخمی، و هزاران بی‌خانمان برجای گذاشت، مارکو روبیو وعدهٔ واکنش «بزرگ، سریع، و مؤثر» داد. اما این وعده فقط به تعهد ناچیز کمک ۱۵۰میلیون دلاری به گروه‌های امدادی مذهبی و دو آژانس سازمان ملل متحد انجامید. در مرکز این «کمک» اقدام پنتاگون برای انتقال دادن کارکنان دولتی آمریکا و تدارکات به آن کشور بود.
دولت آمریکا همچنین احتمالاً عامل گرم شدن روابط ونزوئلا و اسرائیل در ماه‌های اخیر بوده است. اسرائیل حدود ۳۰ نفر از نیروهای دفاعی اعضای سازمان‌های غیردولتی و کارکنان دیپلماتیکش را به ونزوئلا فرستاد. گونزالو گومز، سوسیالیست ونزوئلایی، گفت: «دولت آمریکا که قبلاً در ونزوئلا حضور داشت به‌جای کمک کردن، کارکنان نظامی‌اش را فرستاد. آمریکا از این وضع برای پیشبرد اشغال نظامی ونزوئلا استفاده کرده است.»
نارضایتی کارگران ونزوئلایی
خوزه لوئیس ماچنا، کارگر ونزوئلایی، در مصاحبه‌ای با الجزیره گفت: «این وضع به کشور آسیب می‌زند. آنها عملاً کشور را به کشورهای دیگر تحویل می‌دهند. زلزله شد و آنها هیچ کاری نکردند. مردم مجبور شدند از جیب خودشان برای اجاره کردن ماشین‌آلات پول بدهند.»
نظرسنجی‌ها حاکی از نارضایتی و بی‌اعتمادی گسترده به نقش آمریکا و دولت ونزوئلاست. یک زن در کاراکاس گفت: «اگر آن پول به مردم برسد، عالی است. اما اگر به خزانهٔ دولت برود و پیش دولت بماند، مورد پسند ما نیست، زیرا قرار است پول در مدرسه‌ها، بیمارستان‌ها، جاده‌ها، و بازسازی ویرانی‌های زلزله سرمایه‌گذاری شود. اما اگر به جیب افراد بالا برود، موافق نیستم.»
مرد دیگری گفت: «باید صبر کنیم. اما از نظر من، در مقایسه با آنچه این افراد در دولت برای خودشان برداشته‌اند، این کمک قطره‌ای در دریا است. بیمارستان‌ها ویران شده‌اند. امنیت نیست. آموزش نیست. من عملاً حداقل مزد می‌گیرم. بیمه ندارم. با کفش پاره کار می‌کنم. خب، ما به انتظار ادامه می‌دهیم.»
کارلوس پرز، دانشجوی ۲۳سالهٔ مکانیک خودرو، به لس‌آنجلس تایمز گفت: «به ما می‌گویند باید دو سال یا بیشتر صبر کنیم، در حالی که آنها با دولتی که انتخاب نشده، به ما تحمیل شده، و ما نمی‌خواهیم، تجارت می‌کنند.»
آنتونیو مارکتی، لوله‌کش و برق‌کار ۴۵ ساله، گفت: «ما انتظار انتخابات داشتیم. این پیمان با ترامپ دیکتاتوری‌ای را تثبیت کرد که خودش علیه آن اعلام جنگ کرده بود. اما برای خلاص شدن از مادورو بقیه را رها کرد و با آنها [آمریکایی‌ها] تجارت کرد. این مرا از آنها منزجر می‌کند.»
نتیجه آنکه دولت دلسی رودریگز تسلیمِ قدرت امپریالیستی شده است. از دید کارگران آمریکایی، پاسخ باید با صدای بلند و واضح این باشد: «آمریکا از ونزوئلا بیرون برود! نفت را به ونزوئلا بازگردانید!»