زهران ممدانی، اکنون شهردار نیویورک، در پایان یک تجمع انتخاباتی در ورزشگاه فارست هیلز در منطقه‌ٔ کوئینز شهر نیویورک دست در دست سناتور برنی سندرز (سمت چپ، مستقل از ورمونت) و الکساندریا اوکاسیو-کورتز (سمت راست، نمایندهٔ دموکرات کنگره از نیویورک). عکس از آنجلا وایس/ خبرگزاری فرانسه، از طریق گتی ایمیجز.
جمعه ۱۰ مهر ۱۴۰۵
آ. نعمت‌زاده – اندیشهٔ نو: در ماه‌های اخیر مجموعه‌ای از نظرسنجی‌های کشوری در ایالات متحد آمریکا تصویری متفاوت از فضای سیاسی آن کشور ارائه کرده است که نشان می‌دهد سوسیالیسم- مفهومی که دهه‌ها در سیاست آمریکا در حاشیه بوده است- اکنون به یکی از جریان‌های مورد توجه در میان رأی‌دهندگان تبدیل شده است. این نظرسنجی‌ها نه‌تنها از افزایش محبوبیت سوسیالیسم خبر می‌دهد، بلکه نشان می‌دهد پایگاه اجتماعی سوسیالیسم بسیار متنوع‌تر از تصور رایج است و می‌تواند زمینه‌ساز ظهور چهره‌ای سوسیالیست در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸ آمریکا باشد، به‌ویژه اگر الکساندریا اوکاسیو-کورتز تصمیم به ورود به این رقابت بگیرد.
افزایش کم‌سابقهٔ محبوبیت سوسیالیسم
بر اساس نظرسنجی جدید گالوپ (Gallup) در ماه اوت، محبوبیت سوسیالیسم در میان آمریکایی‌ها به ۴۳درصد رسیده، که بیشترین میزان از سال ۲۰۱۰ تا کنون است. نکتهٔ مهم‌تر این است که این رشد فقط ناشی از توجه دموکرات‌ها نیست که همواره حدود دوسوم آنها دیدگاهی مثبت به سوسیالیسم داشته‌اند. اکنون مستقل‌ها هم که نه به جمهوری‌خواهان گرایش دارند و نه به دموکرات‌ها نیم‌نگاهی به سوسیالیسم دارند. نگاه مثبت این گروه به سوسیالیسم طی یک سال ۸درصد افزایش یافته و به ۴۵درصد آنها رسیده است.
البته سوسیالیسم هنوز با چالش‌های جدّی روبه‌روست. در همان نظرسنجی، سرمایه‌داری با ۵۵درصد همچنان دیدگاه محبوب غالب است و «آزادسازی اقتصادی» ۷۷درصد محبوبیت دارد. در مقابل، «شرکت‌های بزرگ» در کمترین حد محبوبیت تاریخی قرار گرفته‌اند (۳۵درصد). البته محبوبیت سوسیالیسم در مناطق گوناگون کشور آمریکا یکسان نیست: طبق نظرسنجی نیویورک تایمز/دانشگاه سی‌ینا، نگاه مثبت به سوسیالیسم در چهار منطقه‌ٔ شمال‌شرقی، غرب‌میانه، جنوب، و غرب که نظرسنجی شده‌اند هنوز بیشتر منفی است، اما در غرب کمترین منفی را دارد و در جنوب بیشترین مخالفت دیده می‌شود. در این نظرسنجی‌ها به‌طور خاص نظر افراد راجع به الکساندریا کورتز و زهران ممدانی نیز پرسیده شده است. در نظرسنجی این ماه نیویورک تایمز/سی‌ینا در ایالت میشیگان، نظر مثبت افراد در دیترویت به چپ و راست تقریباً مساوی بود.
با وجود این، تجربهٔ سیاسی اخیر آمریکا نشان می‌دهد که محبوبیت کمتر از ۵۰درصد لزوماً مانع پیروزی نیست. جنبش ترامپی ماگا (MAGA، عظمت را به آمریکا بازگردانیم) در سال ۲۰۲۵ با وجود محبوبیت فقط ۲۴درصدی توانست کنترل کامل دولت فدرال را به دست گیرد. نکتهٔ مهم این است که در چندین نظرسنجی، رأی‌دهندگان آمادگی بیشتری برای انتخاب نامزد سوسیالیست داشتند تا انتخاب نامزد ماگا (MAGA).
پایگاه اجتماعی سوسیالیسم: متنوع‌تر از تصور رایج
برداشت عمومی این است که سوسیالیسم عمدتاً میان جوانان سفیدپوست، تحصیل‌کرده، و طبقهٔ متوسط محبوب است. اما داده‌های جدید در این تصور تردید ایجاد می‌کند. در نظرسنجی گالوپ، رنگین‌پوستان و کسانی که کمتر از ۱۰۰هزار دلار درآمد دارند نگاه مثبت‌تری به سوسیالیسم دارند. میان کسانی که تحصیلات دانشگاهی دارند و ندارند نیز تفاوتی دیده نمی‌شود.
در نظرسنجی نیویورک‌تایمز/سی‌ینا، سفیدپوستان کمترین نگاه مثبت را به سوسیالیسم دارند، در حالی که سیاه‌پوستان و لاتین‌تبارها بیشترین نگاه مثبت را نشان می‌دهند. حتی در میان رأی‌دهندگان غیرسفیدپوست تفاوتی میان افراد دارای تحصیلات دانشگاهی و فاقد آن دیده نمی‌شود. این داده‌ها نشان می‌دهد که سوسیالیسم در میان گروه‌هایی که معمولاً کمتر در سیاست جریان اصلی نمایندگی می‌شوند جایگاه بهتری یافته است.
دو چهرهٔ برجستهٔ سوسیالیست‌ها: اوکاسیو-کورتز و زُهران ممدانی
الکساندریا اوکاسیو-کورتز، نمایندهٔ پورتوریکویی‌تبار کنگرهٔ آمریکا، و زهران ممدانی، شهردار نیویورک- دو سیاستمدار سوسیالیست آمریکایی- در مرکز توجه این نظرسنجی‌ها قرار دارند. هر دو در میان دموکرات‌های «معمولی» محبوبیت زیادی دارند و در کنار برنی سندرز از چهره‌های محبوب حزب محسوب می‌شوند.
اما تفاوت‌هایی میان پایگاه اجتماعی این دو دیده می‌شود:
- اوکاسیو-کورتز در میان دموکرات‌ها محبوب‌تر است، اما در میان کل رأی‌دهندگان محبوبیتش کمتر از ممدانی است.
- ممدانی در میان مستقل‌ها و کسانی که معمولاً رأی نمی‌دهند محبوبیت بیشتری دارد که شاید با افزایش نگاه مثبت مستقل‌ها به سوسیالیسم مرتبط باشد.
- هر دو بیشترین حمایت را در میان رأی‌دهندگان رنگین‌پوست- به‌ویژه سیاه‌پوستان- دارند.
- محبوبیت اوکاسیو-کورتز در میان لاتین‌تبارها بیشتر است (احتمالاً به‌دلیل تبار لاتینی خود او)، در حالی که ممدانی در میان رأی‌دهندگان آسیایی‌تبار و «غیروسفید دیگر» محبوبیت بیشتری دارد.
این تفاوت‌ها نشان می‌دهد که سوسیالیسم در آمریکا نه‌تنها پایگاه گسترده‌ای دارد، بلکه در میان گروه‌های متفاوت اجتماعی به‌شکل متفاوتی بازتاب یافته است.
تحول ایدئولوژیک در حزب دموکرات
نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که حزب دموکرات پس از سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۵ دچار تحول عمیق ایدئولوژیک شده است. رأی‌دهندگان دموکرات اکنون بیش از گذشته دیدگاه‌های رادیکال دارند و از رهبری سنّتی حزب ناراضی‌اند. محبوبیت چهره‌هایی مانند چاک شومر و حکیم جفریز در میان دموکرات‌ها بسیار کم است و بسیاری از رأی‌دهندگان می‌گویند انتقاد از رهبری حزب آنان را بیشتر به حمایت از نامزدهای دارای گرایش سوسیالیستی ترغیب می‌کند.
در عرصهٔ سیاست‌گذاری، رأی‌دهندگان دموکرات از مواضع سنّتی سوسیالیست‌ها حمایت می‌کنند:
- گسترش دیوان عالی،
- لغو فیلی‌باستر (فیلی‌باستر به مجموعه‌ای از تاکتیک‌های نمایندگان مجلس گفته می‌شود که اقلیت مخالف برای جلوگیری از رأی‌گیری نهایی روی یک طرح به کار می‌گیرد. هدف اصلی این است که با طولانی کردن روند بحث و رأی‌گیری مانع شوند که مجلس به مرحلهٔ تصمیم‌گیری برسد)،
- اصلاحات گسترده در مسکن ارزان،
- دفاع از حقوق دگرباشان و تغییرجنسیت‌داده‌ها، و
- مالیات‌ستانی تصاعدی از میلیاردرها.
بخش چشمگیری از رأی‌دهندگان دموکرات حتی از ایدهٔ «نباید میلیاردر وجود داشته باشد» حمایت می‌کنند.
در حوزهٔ سیاست خارجی نیز رأی‌دهندگان دموکرات مواضعی نزدیک به چپ رادیکال دارند:
- مخالفت با کمک نظامی به اسرائیل،
- مخالفت با وارد شدن به جنگ با چین بر سر تایوان، و
- حمایت از سیاست‌های رفاهی-اجتماعی گسترده مانند «بیمهٔ درمانی برای همه».
این مجموعهٔ دیدگاه‌ها نشان می‌دهد که خانم الکساندر اوکاسیو-کورتز اگر وارد رقابت ۲۰۲۸ شود می‌تواند از حمایت ایدئولوژیکی در میان دموکرات‌ها بهره‌مند شود.
فاصلهٔ میان رسانه‌ها و واقعیت اجتماعی
بخش دیگری از نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که بسیاری از موضوع‌هایی که رسانه‌ها بر آن تمرکز دارند از چشم مردم اهمیت چندانی ندارد. برای مثال، حسن پیکر- فعال مشهور شبکه‌های مجازی در شبکهٔ پخش زندهٔ توییچ- در سه ماه گذشته موضوع صدها گزارش رسانه‌یی بوده، اما بیش از نیمی از رأی‌دهندگان دموکرات اصلاً او را نمی‌شناسند. در میشیگان، ۵۴درصد رأی‌دهندگان حتی نام او را نشنیده‌اند، با وجود اینکه رسانه‌ها او را یکی از محورهای رقابت انتخاباتی معرفی کرده‌اند.
همین وضع دربارهٔ مِگان رومر، رئیس مشترک سازمان سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا (DSA)، نیز دیده می‌شود. این شکاف میان توجه رسانه‌ها و آگاهی عمومی نشان می‌دهد که قدرت رسانه‌های سنّتی در شکل‌دهی به افکار عمومی کاهش یافته است که می‌تواند به نفع نامزدهای چپ‌گرا و بیرون از جریان غالب باشد.
چشم‌انداز جدید سیاست آمریکا
در مجموع، داده‌های نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که
- محبوبیت سوسیالیسم در آمریکا در حال افزایش است؛
- این محبوبیت در میان رأی‌دهندگان رنگین‌پوست و کم‌درآمد بیشتر از همه است؛
- چهره‌های حزب دموکرات از نظر ایدئولوژیک دگرگون شده و به مواضع چپ‌گرایانه نزدیک‌تر شده‌اند؛
- چهره‌های سوسیالیست مانند اوکاسیو-کورتز و ممدانی پایگاه‌های اجتماعی متفاوت، اما قدرتمندی دارند؛ و
- رسانه‌های سنّتی در تأثیرگذاری بر افکار عمومی ضعیف‌تر از گذشته عمل می‌کنند.
این تحولات نشان می‌دهد که چشم‌انداز سیاسی آمریکا در آستانهٔ انتخابات ۲۰۲۸ با دهه‌های گذشته تفاوت بنیادین دارد. اگرچه هنوز تا انتخابات مدت زیادی باقی است و تحولات غیرمنتظره می‌تواند مسیر سیاست را تغییر دهد، اما داده‌های موجود نشان می‌دهد که سوسیالیسم- پس از دهه‌ها تبلیغ منفی و به حاشیه رانده شدن- اکنون به یکی از جریان‌های مهم و اثرگذار در سیاست آمریکا تبدیل شده است.
منبع: نشریهٔ آمریکایی ژاکوبن