جمعه ۲۷ شهریور ۱۴۰۵
کمی مانده به سالگرد جانباختن مهسا امینی، سازمان حقوق بشر ایران در گزارشی تازه از ابعاد گسترده صدور احکام اعدام برای بازداشتشدگان اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ خبر داده است. بر اساس دادههای گردآوریشده این سازمان، دستکم ۱۰۰ معترض بازداشتشده در ارتباط با اعتراضات دیماه به اعدام محکوم شدهاند و در معرض اجرای حکم قرار دارند.
در میان این ۱۰۰ نفر، پنج زن حضور دارند. همچنین دستکم پنج نفر هنگام ارتکاب «جرم ادعایی» کمتر از ۱۸ سال داشتهاند؛ موضوعی که آنان را در زمره کودکمجرمان قرار میدهد. سازمان حقوق بشر ایران تأکید کرده این فهرست تنها مواردی است که تاکنون امکان شناسایی و مستندسازی آنها فراهم شده است.
دامنه واقعی صدور احکام اعدام ممکن است بسیار گستردهتر باشد. اعتراضات دیماه در هر ۳۱ استان کشور جریان داشت، اما پروندههای ثبتشده در گزارش تازه تنها مربوط به ۱۳ استان است. از میان ۱۰۰ پرونده، فقط پنج مورد از سوی منابع رسمی اعلام شده، دو پرونده از طریق اظهارات وکلای مدافع در رسانههای داخلی منتشر شده، ۶۶ مورد توسط سازمان حقوق بشر ایران راستیآزمایی و ۲۷ مورد دیگر توسط سایر نهادهای حقوق بشری گزارش شده است. این سازمان به همین دلیل عدد ۱۰۰ را «حداقل مطلق» میداند.
۳۱ معترض در کمتر از شش ماه اعدام شدند
صدور حکم اعدام تنها تهدید موجود نیست. بر اساس همین گزارش، از ۱۸ مارس ۲۰۲۶ تاکنون ۳۱ معترض اعدام شدهاند؛ ۲۹ نفر از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه و دو نفر از معترضان جنبش «زن، زندگی، آزادی».
در کنار این افراد، سازمان حقوق بشر ایران از اعدام ۱۳ زندانی سیاسی منتسب به گروههای مخالف ممنوعشده و ۱۴ نفر با اتهام جاسوسی یا همکاری با دولتهای خارجی در همین دوره خبر داده است.
نگرانی از محاکمههای ناعادلانه و اعترافات اجباری
سازمان حقوق بشر ایران میگوید احکام اعدام معترضان در دادگاههای انقلاب و در روندهایی صادر شده که به ارزیابی این نهاد، حداقل استانداردهای دادرسی عادلانه را رعایت نمیکنند. این سازمان همچنین نسبت به استفاده از اعترافات اخذشده تحت شکنجه یا بدرفتاری بهعنوان مدرک در پروندههای اعدام هشدار داده است.
نمونهای از فوریت این خطر، پرونده علیرضا سپاهی بدجانی است. او از محکومان اعتراضات ۸ ژانویه اصفهان است که سازمان حقوق بشر ایران ۱۲ سپتامبر از انتقالش به سلول انفرادی زندان دستگرد و خطر قریبالوقوع اجرای حکم او خبر داد. پنج نفر از همپروندهایهای او نیز پیشتر اعدام شدهاند.
در شرایطی که اطلاعات بسیاری از پروندهها به دلیل محدودیت اطلاعرسانی و فشار بر خانوادهها منتشر نمیشود، شناسایی دستکم ۱۰۰ معترض محکوم به اعدام، از جمله پنج زن و پنج کودکمجرم، تنها تصویری حداقلی از ابعاد موجود ارائه میکند. آنچه اکنون روشن است، فاصله این پروندهها با یک تهدید فرضی است: احکام اعدام صادر شدهاند و طی ماههای گذشته دهها معترض نیز اعدام شدهاند.
منبع: کانال تلگرام مهدی محمودیان