نمایی از ساختمانهای تخریبشده در نوار غزه، ۲۵ اوت ۲۰۲۶ (۳ شهریور ۱۴۰۵). عکس از امیر کوهن، رویترز.
پنجشنبه ۲۶ شهریور ۱۴۰۵
فریبرز شایگان – اندیشهٔ نو: دولت آمریکا در حال پیشبرد یکی از بزرگترین معاملات تسلیحاتی سالهای اخیر با اسرائیل است، معاملهای به ارزش ۲٫۸میلیارد دلار که شامل دههاهزار بمب سنگین ۲۰۰۰ پوندی است. چنین اقدامی در میانهٔ جنگ غزه و افزایش نگرانیهای بینالمللی درباره تلفات غیرنظامیان واکنشهای گستردهای در خود آمریکا و در محافل حقوق بشری برانگیخته است.
اسرائیل پیشتر نیز از این بمبهای ۲۰۰۰ پوندی داشته و استفاده کرده است. اسرائیل صدها بار در غزه و لبنان از بمبهای ۹۰۷ کیلوگرمی (۲۰۰۰ پوندی) استفاده کرده است، حتی در مناطقی که برای غیرنظامیان «امن» اعلام شده بود.
آنچه در این معاملهٔ جدید شایان توجه است افزایش چشمگیر موجودی و تأمین انبوه این نوع مهمات است. اسرائیل سالهاست که بمبهای MK‑84 و BLU‑117 در زرادخانهاش داشته و در جنگهای غزه و لبنان و عملیاتهای هوایی متعدد (از جمله در حمله به ایران) از آنها برای تخریب تونلهای حماس، مراکز فرماندهی زیرزمینی، انبارهای مهمات و موشک در عمق زمین، و باندهای فرودگاه استفاده کرده است.
گفتنی است که دولت بایدن در سال ۲۰۲۴ ارسال یک محموله از همین نوع بمبها به اسرائیل را بهدلیل نگرانیهای انسانی متوقف کرده بود. اما ترامپ پس از بازگشت به قدرت این توقف را لغو کرد. این امر نشان میدهد که موضوع این نیست که اسرائیل این بمب را داشته باشد یا نه، بلکه میزان و زمانبندی معاملهٔ جدید اهمیت دارد.
جزئیات معاملهٔ جدید
به گزارش الجزیره، طبق اطلاعات منتشرشده، این بستهٔ پیشنهادی شامل ۴۰هزار بمب سنگین است:
- ۲۰٬۰۰۰ بمب MK-84
- ۲۰٬۰۰۰ بمب BLU-117
- کلاهکهای نفوذگر I-2000 برای هدفگیری سازههای زیرزمینی و مستحکم
این بمبها از ویرانگرترین مهمات نظامی متعارف غربیاند که توانایی تخریب گستردهای دارند. این معاملهٔ تسلیحاتی از طریق سازوکار «تأمین مالی نظامی خارجی» آمریکا انجام میشود که در آن آمریکا هزینهٔ خرید تسلیحات آمریکایی برای اسرائیل را تأمین میکند.
نگرانیها دربارهٔ پیامدهای انسانی
گروههای حقوق بشری و برخی سیاستمداران آمریکایی هشدار دادهاند که استفادهٔ اسرائیل از این نوع بمبها در غزه و لبنان، بهویژه در مناطق پُرجمعیت، میتواند تلفات غیرنظامیان را بسیار افزایش دهد. منتقدان یادآوری میکنند که اسرائیل در ماههای گذشته بارها از بمبهای سنگین در مناطقی استفاده کرده که پیشتر «امن» اعلام شده بودند.
واکنشهای سیاسی در آمریکا
این معامله با مخالفت برخی چهرههای کلیدی کنگره روبهرو شده است. کریس ون هولن، سناتور دموکرات آمریکا، دولت نتانیاهو را «تحت تعقیب بهعنوان جنایتکار جنگی» توصیف کرده و خواستار توقف فروش این بمبها شده است. گرگوری میکس، عضو ارشد کمیتهٔ امور خارجی مجلس نمایندگان آمریکا، اعلام کرده است که تأیید غیررسمی معامله را متوقف میکند، زیرا دولت ترامپ تضمین کافی نداده است که اسرائیل قوانین جنگ و حفاظت از غیرنظامیان را رعایت خواهد کرد.
با این حال، دولت ترامپ میتواند روند بررسی غیررسمی را دور بزند، کاری که قبلاً در موارد مشابه نیز کرده است.
انتقادهای رسانهیی و عمومی
چهرههایی مانند تاکر کارلسون و مارجوری تیلور گرین این فروش را «هدیهای» به اسرائیل و اقدامی که به کشتار غیرنظامیان کمک میکند توصیف کردهاند. تاکر کارلسون، فعال رسانهیی، شعاع تخریب بمب MK-84 را «نیم مایل» و اثر موج حرارتی آن را «با دمای سطح خورشید» مقایسه کرده و گفته است که بر اثر اصابت این بمب «ساختمانهای آپارتمانی فرومیریزد و گودالهایی به عمق ۱۰ تا ۱۵ متر به جا میماند.»
ابعاد ژئوپلیتیک
تحلیلگران معتقدند زمانبندی درخواست اسرائیل برای داشتن این بمبها عمدی است. اسرائیل میکوشد پیش از احتمال تغییر در دولت آیندهٔ آمریکا و رفتن ترامپ از کاخ سفید حمایت نظامی گستردهٔ آمریکا برای خودش را تثبیت کند. این معامله در حالی مطرح میشود که نگرانیهای دوحزبی در آمریکا از حمایت بیقیدوشرط از اسرائیل رو به افزایش است.
معاملهٔ ۲٫۸میلیارد دلاری فروش بمبهای سنگین به اسرائیل فراتر از یک قرارداد تسلیحاتی است و این روزها به موضوعی سیاسی و اخلاقی در محافل سیاسی آمریکا تبدیل شده است. در حالی که دولت ترامپ آن را بخشی از همکاری راهبردی با اسرائیل میداند، منتقدان هشدار میدهند که این اقدام میتواند پیامدهای انسانی و ژئوپلیتیک گستردهای در منطقهٔ غرب آسیا داشته باشد. این پرونده اکنون به یکی از محورهای اصلی بحث در سیاست خارجی آمریکا تبدیل شده است.