خانهٔ بمبارانشده در شهر بندر کوهستک در استان هرمزگان. [شهریور ۱۴۰۵]. عکس از وحید سالمی، آسوشیتدپرس
سهشنبه ۲۴ شهریور ۱۴۰۵
کمیتهٔ حقیقتیاب شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد که یکی از نهادهای پژوهشی این شوراست روز دوشنبه ۱۴ سپتامبر (۲۳ شهریور) بیانیهای مطبوعاتی دربارهٔ حملههای مرگبار آمریکا به غیرنظامیان در ایران منتشر کرد.
متن کامل این بیانیه به نقل از وبگاه دفتر کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد چنین است:
بیانیه مطبوعاتی
ایران: کمیتهٔ حقیقتیاب سازمان ملل متحد خواستار توقف فوری مخاصمهها پس از حملههای مرگبار ایالات متحد آمریکا علیه غیرنظامیان است
ژنو (۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶) – کمیتهٔ حقیقتیاب مستقل بینالمللی سازمان ملل متحد در مورد جمهوری اسلامی ایران امروز از همهٔ طرفهای دیگر در مخاصمهٔ منطقهیی جاری خواست که بهطور کامل به حقوق بینالمللی پایبند باشند و مخاصمهها را متوقف کنند. این درخواست در پی مجموعهای از حملههای هوایی ایالات متحد آمریکا در جنوب ایران مطرح شد. این حملهها، که یک مراسم عروسی و یک منزل مسکونی را هدف قرار داد، موجب کشته و زخمی شدن خانوادههای غیرنظامی، از جمله زنان و کودکان از جوامع اقلیتِ از پیش به حاشیه رانده شد.
سارا حسین، رئیس کمیتهٔ حقیقتیاب، گفت: « این حملهها بار دیگر یادآور هزینهٔ انسانی ویرانگرِ درگیری میان ایالات متحد آمریکا و ایران است. غیر نظامیان باید در همهٔ زمانها مورد حمایت قرار گیرند و باید همواره مراقبت لازم به عمل آید تا غیرنظامیان از آثار مخاصمه مصون بمانند.»
با وجود تأکید ایالات متحد در مورد اینکه نیروهای نظامیاش یرنظامیان را هدف قرار نمیدهند، بنا بر گزارشهای معتبر و اطلاعاتی که کمیتهٔ حقیقتیاب به دست آورده است، در یکم سپتامبر [۱۰ شهریور] در یک حملهٔ هوایی ایالات متحد آمریکا، [بمب] به خانهای در شهرستان کوهستک، در استان هرمزگان، اصابت کرد، مکانی که طبق گزارشها مراسم عروسی در آن در جریان بوده است. رسانههای ایران گزارش دادند که پنج نفر، از جمله دو کودک و یک زن، کشته و دهها نفر دیگر زخمی شدند.
در یک حملهٔ هوایی دیگر آمریکا در ۳۰ ژوئیه [۸ مرداد] منزلی مسکونی ردر شهر قشم، همچنین در استان هرمزگان، ویران شد. بنا بر گزارشها، در این حمله یک مرد، یک زن، و پسر دوسالهٔ آنان کشته شدند و دو فرزند دیگرشان زخمی شدند.
هر دو حمله در مناطقی از جنوب شرقی شرقی ایران رخ داد که محل سکونت جوامع اقلیت است. کوهستک عمدتاً بلوچنشین است، در حالی که قشم محل سکونت جمعیتی عمدتاً سنّیمذهب است. همانگونه که کمیتهٔ حقیقتیاب پیشتر مستند کرده است، هر دو جامعه از لحاظ تاریخی با تبعیض ساختاری و به حاشیه رانده شدن مواجه بودهاند.
مکس دو پلسیس، عضو کارشناس کمیتهٔ حقیقتیاب، گفت: «حملههای هوایی مکرر که به تلفات غیرنظامی منجر میشود پرسشهایی جدّی را در این باره پیش میآورد که آیا همهٔ تدابیر لازم برای رعایت تعهدهای دولتها بر اساس حقوق بینالملل به کار گرفته شده است یا نه، از جمله اقدامات احتیاطی لازم و ممکن برای جلوگیری از مرگ غیرنظامیان.»
همهٔ طرفهای درگیری باید تعهدهایشان را بر اساس حقوق بینالملل رعایت کنند، از جمله احترام به اصول تفکیک [هدفها]، تناسب [ضربهها]، و احتیاط [در هدفگیری]. رعایت نکردن تعهدهای حقوق بینالملل ممکن است موجب مسئولیت بینالمللی شود، از جمله مسئولیت در ارتکاب جنایت جنگی.
ویویانا کریستیویچ، عضو کارشناس کمیتهٔ حقیقتیاب، گفت: «حمله به غیرنظامیان باید به بررسی دقیق در خصوص رخدادها، شیوههای بهکاررفته، و پیامدهای حمله منتهی شود تا از تلفات بیشتر جلوگیری شود و حقیقت، عدالت، و جبران خسارت قربانیان تضمین شود. تداوم حمله به غیرنظامیان باعث افزایش رنج و افزایش محرومیت سیاسی و اجتماعی-اقتصادی جوامعی میشود که از پیش برای بقای خودشان در تلاشاند.»
کمیتهٔ حقیقتیاب بر اهمیت دسترسی کامل و بدون مانع ناظران حقوق بشر، روزنامهنگاران، و محققان، از جمله برای به دست آوردن شواهد اساسی برای بازخواست، تأکید میکند.
تداوم محدودیتهای غیرموجه بر دسترسی به اینترنت و سانسور محتوای آنلاین خطر تضعیف چنین تلاشهایی را در پی دارد. مقامات ایران باید به تعهدهایشان بر اساس حقوق بینالملل بشر عمل کنند و از اعمال محدویتهای غیرموجه بر فضای دیجیتال و بر گزارشدهی دربارهٔ چنین رخدادهایی خودداری کنند.
کمیتهٔ حقیقتیاب فراخوان خودش به کشورهای عضو سازمان ملل متحد را برای انجام فوری اقدامات دیپلماتیک با هدف متوقف کردن درگیری نظامی، کاهش تنشها، و ازسرگیری گفتوگوهای مؤثر و با حسننیّت دربارهٔ صلح، حقوق بشر، عدالت، و مشارکت برابر در امور سیاسی و عمومی تکرار میکند.
چنین گفتوگویی باید فراگیر باشد و مشارکت واقعی زنان، کودکان، جوانان، و اقلیتها را در ایران تضمین کند. همهٔ کسانی که از نفوذ برخوردارند باید فوری برای پایان گرفتن این درگیری اقدام کنند تا از رنج بیشتر غیرنظامیان جلوگیری شود.
پایان
پیشینه: کمیتهٔ حقیقتیاب مستقل بینالمللی سازمان ملل متحد در مورد جمهوری اسلامی ایران را شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در ۲۴ نوامر ۲۰۲۲ ایجاد کرد تا ادعاهای مربوط به نقض حقوق بشر را در ارتباط اعتراضهایی از ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۲ [۲۵ شهریور ۱۴۰۱] در ایران آغاز شد، بهویژه در مورد نقض حقوق بشر زنان و کودکان، بررسی کند. در ۲۳ ژانویه ۲۰۲۶ [۳ بهمن ۱۴۰۴]، پس از آنکه وخامت وضع حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران در قطعنامههای شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، در سی و نهمین نشست ویژهٔ شورا تصویب شد، این شورا مأموریت کمیتهٔ حقیقتیاب را دو سال دیگر، تا پایان شصت و یکمین نشست، تمدید کرد. این مأموریت شامل بررسی و تحقیق دربارهٔ ادهای مربوط به نقضهای جدّی و مستمر حقوق بشر در کشور ایران است.