جمعه ۲۰ شهریور ۱۴۰۵
پیشروی سریع حوثی‌های یمن در امتداد ساحل دریای سرخ، بحران منطقه‌ای را وارد مرحله‌ای تازه کرده است. تازه‌ترین گزارش رویترز در صبح جمعه ۲۰ شهریور می‌گوید نیروهای حوثی پس از تصرف بندر مهم مُخا و رسیدن به جزایر حنیش، اکنون به ذُباب رسیده‌اند. آمريکا درخواست عربستان برای جنگ با حوثی‌ها را رد کرده و جمهوری اسلامی خواهان پايان محاصره يمن و مذاکره شده است
پیشروی سریع حوثی‌های یمن در امتداد ساحل دریای سرخ، بحران منطقه‌ای را وارد مرحله‌ای تازه کرده است. تازه‌ترین گزارش رویترز در صبح جمعه ۲۰ شهریور می‌گوید نیروهای حوثی پس از تصرف بندر مهم مُخا و رسیدن به جزایر حنیش، اکنون به ذُباب رسیده‌اند؛ شهری که مستقیماً بر ساحل تنگه باب‌المندب و روبه‌روی جزیره پریم قرار دارد. منابع دولت یمن به رویترز گفته‌اند کنترل ذباب و پریم برای تسلط بر این آبراه راهبردی اهمیت تعیین‌کننده دارد.
این تحول، باب‌المندب را به دومین گلوگاه بزرگ انرژی تبدیل کرده که هم‌زمان با تنگه هرمز زیر فشار جنگ قرار گرفته است. عربستان سعودی در ماه‌های اخیر به دلیل اختلال شدید در عبور نفتکش‌ها از هرمز، بخش بیشتری از صادرات نفت خود را از بندر ینبع در دریای سرخ انجام داده است. پیشروی حوثی‌ها به سوی باب‌المندب اکنون همین مسیر جایگزین را نیز در معرض خطر قرار می‌دهد. حوثی‌ها پیش‌تر محاصره دریایی کشتی‌های سعودی را اعلام کرده‌اند، هرچند می‌گویند دیگر کشتی‌های تجاری می‌توانند در دریای سرخ تردد کنند.
بازار نفت بلافاصله واکنش نشان داده است. نفت برنت روز پنجشنبه بیش از شش درصد جهش کرد و در معاملات جمعه نیز، با وجود عقب‌نشینی از اوج نزدیک به ۱۱۰ دلار، همچنان حدود ۱۰۶ دلار در هر بشکه معامله می‌شد. هر دو شاخص اصلی نفت در آستانه ثبت افزایش هفتگی بیش از ۱۰ درصدی قرار دارند. نگرانی اصلی بازار این است که برای نخستین بار دو مسیر حیاتی صادرات انرژی خاورمیانه، هرمز و باب‌المندب، هم‌زمان با اختلال جدی روبه‌رو شوند.
با این حال، باب‌المندب هنوز بسته نشده است. داده‌های ردیابی کشتی‌ها نشان می‌دهد روز پنجشنبه ۲۶ کشتی تجاری از این تنگه عبور کردند که تقریباً برابر میانگین ۱۰ روز گذشته، یعنی ۲۷ کشتی، است. در مقابل، عبور از هرمز به تنها هفت کشتی در روز کاهش یافته؛ در حالی که پیش از آغاز جنگ حدود ۱۲۵ کشتی بزرگ تجاری در روز از این آبراه عبور می‌کردند.
پیشروی حوثی‌ها در غرب یمن پس از چند روز حملات سنگین متقابل با نیروهای مورد حمایت عربستان صورت گرفته است. این گروه روز پنجشنبه اعلام کرد عربستان طی چند ساعت حدود ۴۰ حمله هوایی به استان‌های تعز، حدیده، الجوف و مأرب انجام داده است. در مقابل، حوثی‌ها نیز حملات موشکی و پهپادی خود به خاک عربستان، از جمله تأسیسات انرژی و شهرهای جنوب این کشور، را افزایش داده‌اند.
فرستاده ویژه سازمان ملل در امور یمن، هانس گروندبرگ، در نشست شورای امنیت هشدار داده است جنگ یمن وارد «مرحله‌ای تازه و خطرناک‌تر» شده است. به گفته او، تسلط حوثی‌ها بر مخا این گروه را مستقیماً در ورودی یکی از مهم‌ترین تنگه‌های جهان قرار داده و نگرانی جدی درباره آزادی کشتیرانی ایجاد کرده است.
عربستان از آمریکا کمک خواست؛ ترامپ فعلاً حمله به حوثی‌ها را رد کرد
در یکی از مهم‌ترین تحولات تازه، اکسیوس به نقل از دو مقام آمریکایی گزارش داده است محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، روز پنجشنبه دو بار با دونالد ترامپ تماس گرفته و از او خواسته است آمریکا مستقیماً به حوثی‌ها حمله کند. ترامپ این درخواست را رد کرده و مقام‌های آمریکایی گفته‌اند واشنگتن فعلاً قصد ندارد جبهه نظامی تازه‌ای در یمن باز کند.
بر اساس همین گزارش، دولت آمریکا در عین افزایش حمایت نظامی و اطلاعاتی از عربستان، می‌خواهد نیروهایش را بر جنگ با ایران و حفاظت از تنگه هرمز متمرکز نگه دارد. دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، روز پنجشنبه برای مذاکرات فوری هماهنگی به عربستان رفته است.
این موضع، دشواری تازه‌ای برای ریاض ایجاد کرده است. عربستان از یک سو نمی‌خواهد وارد جنگ تمام‌عیار دیگری در یمن شود و از سوی دیگر، پیشروی حوثی‌ها در ساحل غربی می‌تواند صادرات نفت این کشور را مستقیماً تهدید کند. منابع دولت یمن به رویترز گفته‌اند ریاض تاکنون عمدتاً به کمک‌های تسلیحاتی، اطلاعاتی و لجستیکی بسنده کرده و حملات هوایی آن نیز محدود بوده است، زیرا از گسترش حملات موشکی و پهپادی حوثی‌ها به داخل خاک عربستان بیم دارد.
ادعای نقش مستقیم سپاه؛ تهران رد می‌کند
رویترز در گزارش جداگانه‌ای به نقل از منابع ایرانی، یمنی و منطقه‌ای نوشته است پیشروی تازه حوثی‌ها با راهنمایی مستقیم سپاه پاسداران صورت گرفته است. دو منبع ایرانی به این خبرگزاری گفته‌اند تهران هفته گذشته از حوثی‌ها خواسته بود حملات علیه عربستان را تشدید کنند و وعده کمک مالی، تسلیحات و اعزام افسران ارشد بیشتری را داده بود. پنج منبع نظامی دولت یمن نیز مدعی شده‌اند عملیات ساحل غربی با هدایت نیروهای سپاه انجام شده است. رویترز می‌گوید منابع یمنی بر اساس مکالمات رهگیری‌شده و اظهارات اسرای حوثی، احتمال داده‌اند عبدالرضا شهلایی، از فرماندهان نیروی قدس، در هدایت این عملیات نقش داشته باشد؛ ادعایی که منابع ایرانی آن را تأیید نکرده‌اند.
جمهوری اسلامی این روایت را رد می‌کند. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه، گفته است انصارالله «بازیگری مستقل» است، از تهران دستور نمی‌گیرد و نیروی نیابتی جمهوری اسلامی نیست. یک مقام ایرانی نیز به رویترز گفته تصمیم برای حمله به مخا متعلق به خود حوثی‌ها بوده، هرچند اذعان کرده است این تحول با افزایش قیمت نفت و فشار بر آمریکا و عربستان به سود ایران تمام شده است.
رسانه‌های داخل ایران چه می‌گویند؟
رسانه‌های نزدیک به حکومت ایران پیشروی حوثی‌ها را با ادبیاتی کاملاً متفاوت از رویترز و رسانه‌های غربی پوشش داده‌اند. خبرگزاری مهر تصرف مخا و جزایر اطراف باب‌المندب را «آزادسازی» توصیف کرده و نوشته است نیروهای انصارالله پس از ورود به مخا، جزایر زُقر، حنیش بزرگ و حنیش کوچک را نیز در اختیار گرفته‌اند. در این گزارش نیروهای دولت یمن «مزدوران تحت امر سعودی» خوانده شده‌اند.
خبرگزاری صداوسیما نیز گزارش‌های انصارالله درباره حملات موشکی و پهپادی به مواضع نیروهای مورد حمایت عربستان در مخا را بازتاب داده و از ادامه انفجار در انبارهای تسلیحاتی این نیروها خبر داده است. رسانه رسمی ایران نیز نیروهای دولت یمن را عمدتاً «مزدوران سعودی» می‌نامد و روایت صنعا را مبنای گزارش‌ها قرار داده است.
در سطح دیپلماتیک اما تهران لحن محتاطانه‌تری دارد. عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، شامگاه پنجشنبه با فیصل بن فرحان، همتای سعودی خود، تلفنی گفت‌وگو کرد. خبرگزاری مهر نوشته است دو طرف با اشاره به «تشدید تنش‌ها و افزایش ناامنی» بر ادامه تلاش‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از گسترش بحران و بازگرداندن ثبات تأکید کرده‌اند. این تماس در شرایطی انجام شده که عربستان هم‌زمان از تهران می‌خواهد بر حوثی‌ها برای توقف حملات فشار وارد کند.
ایران همچنین خواستار پایان محاصره یمن و بازگشت به مذاکرات سیاسی شده است. وزارت خارجه ایران می‌گوید بحران یمن با حمله نظامی و محاصره حل نمی‌شود و راه‌حل باید از مسیر گفت‌وگو پیدا شود.
اخبار روز