پیروزی حزب آلترناتیو برای آلمان (AfD) در زاکسنآنهالت برای بسیاری از مهاجران ترسآور است. عکس از Revierfoto/dpa/picture alliance
میترا شجاعی
دوشنبه ۱۶ شهریور ۱۴۰۵
پیروزی حزب راستگرای آلترناتیو برای آلمان در ایالت زاکسن آنهالت برای بسیاری از مهاجران تکاندهنده و ترسآور است. اما در همین حال برخی مهاجران از این حزب طرفداری میکنند و به آن رأی هم دادهاند. ماجرا از چه قرار است؟
«ما آنها را شکار خواهیم کرد»“؛ این جملهٔ معروف الکساندر گاولند، یکی از مؤسسان حزب آلترناتیو برای آلمان (AfD)، درشب اعلام نتایج انتخابات پارلمانی آلمان در سال ۲۰۱۷ است، زمانی که «آافد» برای اولین بار با ۱۳٫۴درصد آرا توانست وارد پارلمان آلمان شود.
اگرچه این جمله ظاهراً خطاب به آنگلا مرکل، صدراعظم وقت آلمان، گفته شد، اما بسیاری آن را تهدیدی برای سایر حزبهای دموکراتیک دانستند.
حالا ۹ سال بعد این جمله لااقل در یک ایالت آلمان عملی شد. حزب آافد با کسب ۴۳٫۸درصد آرا قویترین حزب در ایالت زاکسن آنهالت شد و حزب مرکل، دموکراتمسیحی، تنها توانست ۱۷٫۲درصد آرای رأیدهندگان ناراضی و خشمگین این ایالت شرقی آلمان را کسب کند.
دو حزب دیگر بزرگ آلمان، یعنی سوسیالدموکراتها و سبزها، هریک توانستند تنها حدود ۹درصد آرا را به دست آورند.
حزب آلترناتیو برای آلمان «آافد» (AfD) را ادارهٔ حفاظت از قانون اساسی (سازمان امنیت داخلی آلمان) بهعنوان جریان راست افراطی طبقهبندی کرده است. شاخهٔ ایالتی این نهاد در زاکسن آنهالت نیز آافد را از سال ۲۰۲۳ در ردهٔ جریان «راست افراطی اثباتشده» طبقهبندی کرده است.
بسیاری از اعضای بلندپایهٔ این حزب سخنانی آشکارا علیه مهاجران، مسلمانان، و برخی دیگر از اقلیتها بر زبان راندهاند. از جمله آلیس وایدل، یکی از دو رهبر این حزب، در سخنرانیاش در پارلمان آلمان در سال ۲۰۱۸ گفت: «برقع، دختران با روسری، مردان چاقوکش نانخورِ دولت، و دیگر بیعرضهها رفاه و رشد اقتصادی و بهویژه نظام تأمین اجتماعی ما را تضمین نخواهند کرد.»
بیورن هوکه، یکی دیگر از رهبران ایالتی این حزب، در سال ۲۰۱۷ با استفاده از عبارتی تحقیرآمیز گفت: «باید جلوی مهاجرت گستردهٔ جمعیت زیادهازحد آفریقایی به اروپا گرفته شود.»
«مهاجرت معکوس» یا اخراج اجباری؟
علاوه بر اینها، این حزب واژهای را وارد فرهنگ سیاسی آلمان کرد که میتواند دامن هر مهاجری را بگیرد: remigration یا مهاجرت معکوس. هرچند اعضای این حزب میگویند منظورشان بازگرداندن مهاجران مُجرم یا کسانی است که سالها با اقامت موقت در آلمان زندگی کردهاند، اما با نگاه به سیاستهای کلی این حزب میتوان فهمید که آنها در کل خواهان کاهش مهاجرت و بازگرداندن کسانیاند که در چارچوب تعریف این حزب «مهاجر خوب» ارزیابی نمیشوند.
حتی لغتنامهٔ معتبر دودن در توضیح این واژه تذکر داده که این واژه پوششی برای معنایی بزرگتر و گستردهتر است و در بحثها و مشاجرات سیاسی به کار گرفته میشود.
رنه اشپرینگر، نماینده این حزب در پارلمان آلمان، در سال ۲۰۲۴ در جریان افشاگری شرکت اعضای این حزب در یک جلسهٔ برنامهریزی برای «مهاجرت معکوس» در شبکهٔ ایکس نوشت: «ما خارجیها را به وطنشان میفرستیم، در مقیاس میلیونی، و این برنامهای سرّی نیست. وعده است.»
مضحک است، بلکه عمیقاً نژادپرستانه است. عکس از Nassim Rad
دانیال سپهری، نویسنده و روزنامهنگاری که در پادربورن آلمان به دنیا آمده و خودش را ایرانی-آلمانی میداند، برنامهٔ «مهاجرت معکوس» حزب آلترناتیو برای آلمان را همان «دیپورت کردن» میداند و به دویچه وله میگوید: «منظورشان از این کار فقط “مجرمان” نیست، بلکه همهٔ مهاجران را شامل میشود. آنها میان “آلمانیهای خالص” و “آلمانیهای دارای پیشینهٔ مهاجرتی” تفاوت میگذارند؛ گروه دوم از نظر آنها فقط آلمانیهای درجهٔ دو هستند.»
«شهادت» دادن مهاجران به نفع آافد
علیرغم همهٔ این دادهها، که برای همه در اینترنت قابل دسترسی است، برخی از مهاجران و نیز ایرانیان مهاجر از این حزب طرفداری میکنند. بسیاری از آنها میگویند هیچ رفتار نژادپرستانهای در این حزب تجربه نکردهاند.
در مارس سال ۲۰۲۴ سه تن از اعضای این حزب برای شهادت دادن به این موضوع و دفاع از آافد در دادگاه شهر مونستر آلمان حاضر شدند. یکی از آنها میثم اهتمایی، نامزد شهرداری و نمایندگی در پارلمان آلمان بود.
او در دادگاه گفت که در شاخهٔ هسنِ حزب آافد (AfD) با نتیجهای بسیار خوب بهعنوان نامزد فهرست انتخاباتی برای انتخابات فدرال و همچنین انتخابات ایالتی معرفی شده است.
به گفتهٔٔ اهتمایی، او هرگز در داخل حزب تجربهٔ نژادپرستی نداشته است، اما از سوی رقیبان سیاسی بارها با این پرسش روبهرو شده است: «چطور ممکن است تو در چنین حزبی عضو باشی؟»
یک عضو دیگر این حزب نیز که برای شهادت دادن در همین باره در دادگاه حاضر شده بود کاترین اشمیدل نام دارد که در نیجریه به دنیا آمده است. او گفت: «من وقتی به سیاست علاقهمند شدم که دیدم آلمان چگونه بهخاطر مهاجرت انبوه در حال تغییر کردن است و این مرا بهعنوان یک مادر نگران کرد.»
او «جایگاه امنن خودش را در این حزب با رسانههای اجتماعی مقایسه کرد و گفت که در شبکههای اجتماعی او را یک «نازی سیاهپوست» و «میمون احمق» نامیدهاند.
میثم اهتمایی علاوه بر عضویت در حزب آلترناتیو برای آلمان، عضو سازمانی با عنوان «مهاجرتباران برای آلمان» (MFD) نیز هست که در حقیقت برای جذب کردن مهاجران به حزب آافد تلاش میکند. در وبسایت این سازمان آمده است که ۱۳۷ عضو از بیش از ۳۰ کشور جهان دارد و درهایش به روی هرکسی که «اعتقاد راسخش را به فرهنگ آلمانی بهعنوان فرهنگ حاکم ابراز کند و برای ادامهٔ وجود این ملت بهعنوان فرهنگ واحد تلاش کند» باز است.
تلاش ما برای گفتوگو با آقای اهتمایی متأسفانه بدون نتیجه ماند. اما او در یکی از ویدئوهای تبلیغاتیاش برای انتخابات در شهر محل اقامتش در ایالت هسن در سال ۲۰۲۳ میگوید: «من تلاش میکنم تا در سیاست خرد و عملگرایی جای ایدئولوژی را بگیرد. سیاستهای اشتباه در حوزهٔ انرژی، اقتصاد، و مهاجرت به رفاه و انسجام در حوزهٔ انتخاباتی من بهشدت ضربه زده است.»
او در این ویدئو همچنین وعده میدهد که ورود به مدرسه بدون دانستن «کافی» زبان آلمانی ممنوع میشود و همچنین از Leitkultur یا فرهنگ حاکم (بهنوعی برتر و تعیینکننده) آلمانی سخن میگوید.
چرا مهاجر جذب حزبی ضدّمهاجر میشود؟
دانیال سپهری در پاسخ این پرسش میگوید: «هیچکس از نژادپرستی و فاشیسم مصون نیست و متأسفانه ایرانیهای راستگرا، نژادپرست، یا فاشیست هم وجود دارند. میان راستهای افراطی آلمانی و ایرانی نیز پیوندهای تاریخی وجود داشته است؛ مثلاً همین ارجاع به “خون آریایی” یا “آریایی بودن”.»
او اضافه میکند: «متأسفانه برخی ایرانیها فکر میکنند اگر خود را “سفید” بنامند، دیگر تحت تأثیر سیاستهای نژادپرستانهٔ AfD قرار نمیگیرند. اما در نهایت، AfD هیچ علاقهای به ایرانیها ندارد و میبینیم که آنها نیز در خیالپردازیهای راستگرایان دربارهٔ “مهاجرت معکوس” گنجانده شدهاند و قربانی تحریکات نژادپرستانهاند.»
اظهارات یکی از رهبران آافد در یک مصاحبهٔ تلویزیونی، که در آن ایرانیان را بهعنوان «مسلمانان خوب» در مقابل مسلمانان سودان قرار داد، به این تفکر برخی از ایرانیان که این حزب با ایرانیها مشکلی ندارد دامن زده است.
دانیال سپهری در این باره میگوید: «پیش از هر چیز اینکه میان “مهاجران خوب” و “مهاجران بد” تفاوت گذاشته شود نهتنها مُضحک است، بلکه عمیقاً نژادپرستانه است. چنین کاری قرار است گروههای مختلف جمعیتی را علیه یکدیگر تحریک کند.»
این نویسنده به اخراج برخی ایرانیان در سالهای اخیر تحت تاثیر تبلیغات آافد و بر اثر سیاستهای غلط حزبهای حاکم اشاره میکند و میگوید: «بار دیگر افراد به ایران بازگردانده میشوند و این فقط شامل “مجرمان” نیست، بلکه مسیحیان، زنان، و افراد کوییر را هم در بر میگیرد. دولت فدرال دیگر برای افراد تحت تعقیب از ایران ویزای بشردوستانه صادر نمیکند. سیاست سختگیرانهٔ ویزا حتی دانشجویان و نیروهای متخصص ایرانی را نیز تهدید میکند.»
همهٔ اینها به نظر بسیاری از تحلیلگران نتیجهٔ «مشکلانگاری» مهاجرت است. وقتی حزبی دلیل همهٔ مشکلات اقتصادی، اجتماعی، و سیاسی را «مهاجران و مهاجرت بیرویه» بداند، طبیعتاً برنامههایش را نیز بر مخالفت با مهاجرت تنظیم میکند.
در این میان، این حزب شاید در ابتدا بتواند با شعارهای عوامپسندانه بین «مهاجران خوب» و «مهاجران بد» تمایز قائل شود، اما این تفاوتگذاری چند سالی بیشتر دوام نخواهد آورد.