دوشنبه ۹ شهریور ۱۴۰۵
ماجرای «سیلابناگهانی» چه بود؟
صبح چهارشنبه ۲۶ اوت (۴ شهریور) در حالی که مردم منطقهای کوهستانی در مرز نپال – تبت مشغول کار و فعالیت بودند، حوالی ۹ صبح، ناگهان سیلاب عظیم و قدرتمندی وارد منطقه میشود. «ذوب شدن یکیاز یخچالهای طبیعی بزرگ» در بالادست منطقهای در مرز نپال-تبت ریزش کوه یخ همراه با فروریختن سنگهای عظیم به داخل رودخانه شد.
رودخانهٔ اصلی در مرز نپال و از مبدأ ارتفاعات هیمالیا مسیر سیلابی ویرانگری نیست. اما بر اثر این سانحهٔ طبیعی آب با حجم زیاد برای مدتی پشت سدّی طبیعی انباشته میشود. و در نهایت، در پی شکست سدّ، «سیلاب ناگهانی» آغاز و با منحرف شدن از مسیر اصلی رودخانه «بحران تخریب و تلفات» را آغاز میکند.
طبق تازهترین آمار، تا کنون ۹۹۵ نفر کشته شدهاند و حداقل ۴٫۴۰۰ نفر مفقود شدهاند. این سانحه را یکی از مرگبارترین فجایع طبیعی در نپال پس از زلزلهٔ ۲۰۱۵ توصیف کردهاند.
فیلمهای یکی از دوربینهای مداربسته در نقاط مرزی نپال صحنههای هولناکی از «فرو رفتن کامل یک ساختمان بزرگ چندین طبقه در سیل با ارتفاع آب ۹ متر در عرض چند ثانیه» را در همان روز اول سانحه نشان میداد.
یک روستا در مسیر ورود «سیلاب ناگهانی» کاملاً محو شده است. تعداد زیادی از خانههای رنگی کنار مسیر سیلاب نیز دیگر جای خودشان نیستند. تقریباً تمام مناطق مسکونی مستقر در مسیری «سیلاب ناگهانی» از بین رفتهاند و امکان سکونت در آنها نیست.
چرا «ویرانی نپال» باید برای ایران مهم باشد؟
گفتوگوهایی بین مقامات نپال و چین برسر «امکان پیشگیری از تلفات انسانی هنگام ورود سیلاب ناگهانی» صورت گرفته است. سیلابها را میتوان با سامانهٔ «هشدار سریع سیل» از بالادست- مبدأ بروز سیل- فهمید و در پاییندست هشدار وقوع را اعلام کرد. چینیها میگویند حسگرهای (سنسورهای) تشخیص سیلاب آنها «هشدار سریع» را به دولت نپال مخابره کرده بود، اما مقامات آن کشور آن را رد کردند.
«سیلاب ناگهانی» در برخی استانهای ایران در سالهای ۱۳۹۸، ۱۴۰۱، و ۱۴۰۳ سابقه دارد.
رستوران دربند در جادهٔ چالوس در خرداد ۱۴۰۳ با یک «سیلاب ناگهانی» به ویرانه تبدیل شد و مسافرانی که در این رستوران بودند همراه خودروهایشان گرفتار سیل و دچار تلفات جانی و خسارت مادّی شدند. سه استان جنوبی نیز با «سیلاب ناگهانی» در سال ۹۸ بهشدت آسیب دیدند.
دکتر علی بیتاللهی، صاحبنظر مخاطرات علوم زمین، معتقد است که «پیشبینی پدیدهٔ النینو برای ایران در پاییز پیش رو» به معنای آن است که در ماههای آینده مناطقی از کشور با «افزایش بارش» روبهرو خواهد شد.
بارشهای شدید پاییزی میتواند به «سیلاب ناگهانی» منجر شود.
خیلی از مناطق مستعد «سیلاب» در سالهای گذشته از دو بابت آسیبپذیر شدهاند: یکی «جنگلخواری و درختکُشی با تغییرکاربری منابع طبیعی»، و دیگری «غفلت از لایروبی رودخانهها». اینها خطر «سیلاب ناگهانی» را افزایش میدهد.
با این حال، دکتر بیتاللهی خواستار «نصب حسگرهای هشدار سریع سیل» در نقاط پُرخطر است. از نگاه او، این کار طبق قانون مدیریت بحران وظیفهٔ وزارت نیرو است.
تصویرهای زیر وضع شمال کشور نپال را چند ساعتی پساز «سیلاب ناگهانی» نشان میدهد. تصویرهای بیشتر را میتوانید در اینجا ببینید.
از کانال تلگرام رصدخانهٔ بازار مسکن