دوشنبه ۹ شهریور ۱۴۰۵
رسانهٔ العربیالجدید [در لندن] نوشته جنگ علیه ایران آیندهٔ پایگاههای نظامی آمریکا در خلیج فارس را زیر سؤال برده است. پایگاههایی که طی چهار دهه ستون اصلی قدرت نظامی و تضمینهای امنیتی آمریکا در منطقه بودند اکنون به هدفهای حملههای ایران تبدیل شدهاند.
آمریکا حدود ۵۰هزار نیروی نظامی در نزدیک به ۲۰ پایگاه و تأسیسات نظامی در اطراف خلیج فارس دارد. مهمترین آنها شامل العدید قطر، پایگاه نیروی دریایی در بحرین، عریفجان و بوهِرینگ کویت، الظفره امارات، و پایگاه شاهزاده سلطان عربستان است.
حملههای تلافیجویانهٔ ایران نشان داد که حضور نظامی آمریکا لزوماً امنیت کشورهای میزبان را تضمین نمیکند، بلکه میتواند آنها را به هدف حملههای ایران تبدیل کند. بر اساس برخی برآوردها، دستکم ۱۵ مرکز نظامی آمریکا آسیب دیدهاند.
آسیبپذیری پایگاههای آمریکا باعث شده پنتاگون در حال بازنگری در آرایش نظامیاش در خاورمیانه باشد. گزینههای مطرح شامل کاهش نیروها، پراکنده کردن استقرارها، و حتی انتقال بخشی از نیروها به مناطق دورتر از خلیج فارس است.
با این حال، کارشناسان تأکید میکنند که کاهش حضور آمریکا لزوماً به معنای خروج کامل از منطقه نیست. یک الگوی محتمل جایگزینی پایگاههای بزرگ و دائمی با استقرارهای چرخشی، تجهیزات از پیش مستقرشده، توافقهای دسترسی، و استفاده مشترک از تأسیسات است.
جنگ اخیر نشان داده است که الگوی سنّتی «بازدارندگی از طریق حضور نظامی» محدودیتهایی دارد. در الگوی جدید، آمریکا باید بر پراکندگی نیروها، استحکامات، سامانههای دفاع موشکی و پهپادی چندلایه، سامانههای پشتیبان، و توافقهای سیاسی روشن با کشورهای میزبان تمرکز کند.
کشورهای عربی خلیج فارس نیز بهدنبال استقلال امنیتی بیشتر از آمریکا هستند. آنها در حال تقویت فرماندهی نظامی مشترک شورای همکاری، سامانههای هشدار زودهنگام و رزمایشهای مشترک، و همچنین متنوعسازی منابع تسلیحاتی از طریق ترکیه، اروپا، پاکستان، کره جنوبی، و چین هستند.
در صورت کاهش تعهد امنیتی آمریکا، کشورهای خلیج فارس ممکن است روابط با ایران را بازتنظیم کنند. برخی کارشناسان معتقدند کاهش اعتماد به چتر امنیتی آمریکا میتواند کشورهای عربی را بهسمت توافقهای امنیتی بیشتر با ایران سوق دهد؛ چین، عمان، عراق، قطر، و پاکستان نیز میتوانند در این روند نقش میانجی داشته باشند.
در مقابل، دیدگاه دیگری معتقد است کشورهای خلیج فارس اعتمادشان به ایران را تا حد زیادی از دست دادهاند و بهسمت ایجاد ترتیبات امنیتی مستقل، توافقهایی مانند توافق دفاعی مکه، و مسیرهای جایگزین برای دور زدن تنگهٔ هرمز خواهند رفت.
هیچ قدرت دیگری فعلاً نمیتواند بهطور کامل جای آمریکا را بگیرد. ترکیبی که آمریکا از اطلاعات، لجستیک، قدرت دریایی و هوایی، فرماندهی، و کنترل و توان اعزام نیرو در مقیاس جهانی دارد هنوز جایگزین معتبری ندارد.
کاهش حضور آمریکا میتواند توازن منطقهیی را نیز تغییر دهد. از یک سو ممکن است اسرائیل را به رفتار تهاجمیتر تشویق کند و از سوی دیگر کشورهای منطقه را بهسمت موازنهسازی در برابر اسرائیل و گسترش نقش ترکیه سوق دهد.
از کانال تلگرام روایت جهان