پریسا معبود
دوشنبه ۵ مرداد ۱۴۰۵
اسرائیل فعالیت بسیاری از سازمان‌های کمک‌رسان بین‌المللی را در غزه ممنوع کرده و فهرست بلندی از اقلام حیاتی، از کیسه‌خواب گرفته تا توالت‌های پیش‌ساخته را به بهانهٔ استفاده دوگانه (نظامی و غیرنظامی) توقیف و از ورود آنها جلوگیری کرده است.
جنگ ادامه‌دار آمریکا با ایران به یک حواس‌پرتی بزرگ بین‌المللی تبدیل شده است؛ بحرانی که توجه افکار عمومی و دیپلماتیک را از سایر مشکلات کلیدی، حتی در درون خود خاورمیانه، منحرف کرده است. البته دولت اسرائیل به نخست‌وزیری بنیامین نتانیاهو دقیقاً همین وضع را می‌خواست و از آن استقبال می‌کند.
کابینهٔ نتانیاهو از تمرکز فعلی جهان بر جنگ مجدد آمریکا و ایران سوءاستفاده کرده تا سرکوب وحشیانهٔ فلسطینیان در نوار غزه را شدت بخشد. در حالی که دونالد ترامپ در هفته‌های اخیر صحبت چندانی دربارهٔ غزه نکرده، اقدامات اسرائیل در میدان عملاً در حال نابود کردن طرح صلح ۲۰ ماده‌یی ترامپ برای غزه است که اکتبر سال گذشته پیشنهاد شده بود.
رئیس‌جمهور آمریکا اگر هم این روزها به توافق‌های صلح در خاورمیانه فکر کند، طبیعتاً تمرکزش روی مدیریت درگیری با ایران است. اگر او بخواهد فشاری هم به نتانیاهو بیاورد، صرفاً برای جلوگیری از کارشکنی اسرائیل در آتش‌بس جدید با ایران خواهد بود، نه پیشبرد حقوق فلسطینیان.
آتش‌بسی که روی کاغذ ماند
اسرائیل با توافق آتش‌بس غزه که حماس با آن موافقت کرد و قرار بود از اکتبر گذشته اجرایی شود دقیقاً همان کاری را کرد که با آتش‌بس‌های قبلی کرده بود: عملیات‌های نظامی تهاجمی‌اش را متوقف نکرد، بلکه صرفاً از شدت و سرعت آنها کاست. آمارها تکان‌دهنده است: از زمان آغاز این آتش‌بس ادعایی، اسرائیل بیش از هزار فلسطینی را در نوار غزه شهید کرده و باعث مجروح شدن بیش از سه‌هزار نفر شده است.
در پی آغاز جنگ کنونی با ایران، نه‌تنها از شدت عملیات‌های اسرائیل در غزه کم نشده، بلکه شواهد نشان می‌دهد که این حمله‌ها سنگین‌تر هم شده است. در همین هفتهٔ گذشته، ارتش اسرائیل به یک ایستگاه پلیس در اردوگاه آوارگان جبالیا حمله کرد که منجر به شهادت دست‌کم هشت نفر از جمله رئیس این کلانتری و چند افسر دیگر شد، نیروهایی که وظیفه‌شان صرفاً حفظ نظم در بازار شلوغ اردوگاه بود.
این حمله در راستای استراتژی هدفمند اسرائیل برای نابود کردن زیرساخت‌های انسانی و مادّی لازم برای زندگی شهروندی حداقلی در غزه بود. در این استراتژی، هدف‌ها شامل بیمارستان‌ها، کادر درمان، مدرسه‌ها، معلمان، و نیروهای پلیس محلی می‌شوند. دفتر کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد ثبت کرده است که از ابتدای سال جاری میلادی اسرائیل دست‌کم ۱۲ بار به نیروهای پلیس در غزه حمله کرده که منجر به شهادت حداقل ۵۳ نفر شده است. این افسران در حال انجام وظایف عادی اما حیاتی مانند هدایت ترافیک یا حفظ نظم بازار بودند. ارتش اسرائیل نیز طبق عادت همیشگی و بدون ارائه هیچ سند و مدرکی ادعا می‌کند که این نیروها از اعضای حماس بوده‌اند.
تثبیت خط زرد؛ اشغال ۶۰درصدی غزه از سوی ارتش اسرائیل
فقط بند آتش‌بس نیست که روی زمین اجرا نشده است. بخش عمده‌ای از طرح صلح ترامپ به‌دلیل مقاومت و کارشکنی‌های اسرائیل نیز کاملاً متوقف شده است. هیچ پیشرفتی در عقب‌نشینی نیروهای اسرائیلی از غزه دیده نمی‌شود. برعکس، نیروهای اسرائیلی با احداث استحکامات نظامی در امتداد خط زرد عملاً در حال تثبیت و دائمی کردن اشغال بیش از نیمی از نوار غزه‌اند.
در ماه‌های اخیر، ارتش اسرائیل نه‌تنها عقب ننشسته، بلکه محدودهٔ زیر کنترلش را از ۵۳درصد به ۶۰درصد غزه افزایش داده است.
در طرح ترامپ به‌صراحت آمده است که کمک‌رسانی به ساکنان غزه باید بدون دخالت دو طرف انجام شود. با این حال، اوضاع انسانی در غزه به‌دلیل کارشکنی‌های گستردهٔ اسرائیل همچنان وخیم و فاجعه‌بار است. اسرائیل فعالیت بسیاری از سازمان‌های کمک‌رسان بین‌المللی را در غزه ممنوع کرده و فهرست بلندی از اقلام حیاتی، از کیسه‌خواب گرفته تا توالت‌های پیش‌ساخته را به بهانهٔ استفادهٔ دوگانه (نظامی و غیرنظامی) توقیف و از ورود آنها جلوگیری کرده است.
کمیتهٔ ادارهٔ غزه محبوس در هتل‌های قاهره
یکی دیگر از مفاد طرح ترامپ تشکیل بدنهٔ ادارهٔ موقت غزه با شرکت متخصصان (تکنوکرات‌های) غیرسیاسی فلسطینی در کمیته ملی اداره غزه (NCAG) بود. حماس رسماً موافقتش را با این بند اعلام کرد و با انحلال کمیتهٔ اضطراری خودش آمادگی کاملش را برای انتقال قدرت به این کمیتهٔ تخصصی (تکنوکرات) نشان داد. اما اسرائیل مانع ورود اعضای این کمیته به غزه شده و این ساختار مدیریتی عملاً در هتلی در قاهره زمین‌گیر شده است.
پروژهٔ بازسازی نوار ویران‌شدهٔ غزه نیز به بن‌بست خورده است، زیرا که اسرائیل حتی به تجهیزات ساخت‌وساز هم برچسب استفادهٔ دوگانه می‌زند. عملیات آواربرداری عملاً شروع نشده است. شورای صلح ترامپ، که وظیفهٔ نظارت بر این فرایند را داشت و تا کنون دستاورد خاصی نداشته، فکر بازسازی کل غزه را کنار گذاشته و به طرح آزمایشی کوچکی برای بخش ناچیزی از جمعیت بسنده کرده است، که آن هم بعید است تا پایان سال جاری میلادی رنگ واقعیت بگیرد.
طرح اسرائیل برای «حرکت آزادانهٔ» فلسطینی‌ها: نام مستعاری برای «پاکسازی» قومی در غزه
هدف نهایی اسرائیل در نوار غزه روشن است: ایجاد جهنمی چنان طاقت‌فرسا که بازماندگان حمله‌ها از روی استیصال و ناچاری راضی به ترک وطن به هر مقصد دیگری در جهان شوند. وزیران تندرو اسرائیلی هیچ ابایی از ابراز علنی این هدف ندارند. آنها ابتدا اصطلاح «مهاجرت داوطلبانه»را برای این فرایند به کار می‌بردند، اما پس از آنکه تحلیلگران اشاره کردند مهاجرت از سرزمینی که به‌زور غیرقابل سکونت شده هرگز داوطلبانه نیست، واژهٔ استعاری جدیدی ابداع کردند: طرح حرکت آزادانه!
این سیاست با هر نامی که اجرا شود نقض صریح بند ۱۲ طرح ۲۰ ماده‌یی ترامپ است که می‌گوید: هیچ‌کس نباید مجبور به ترک غزه شود» و «ما باید مردم را به ماندن تشویق کنیم و به آنها فرصت ساختن غزه بهتری را بدهیم.
طرح ترامپ به‌هیچ‌وجه کامل نیست و در بسیاری از بندها به سود اسرائیل سوگیری دارد. از جمله اینکه شامل بندهایی برای جریمه کردن حماس در صورت تأخیر است، اما هیچ سازوکاری برای برخورد با کارشکنی‌های اسرائیل ندارد.
با این حال، در شرایط کنونی، شاید این طرح تنها بستر دیپلماتیک موجود برای نجات دادن غزه از این وضع موحش باشد. دو بند پایانی این طرح، با اشاره به ایجاد مسیری معتبر برای تعیین سرنوشت و تشکیل کشور مستقل فلسطین و هدف همزیستی مسالمت‌آمیز و شکوفا، در مسیر درستی است.
نتانیاهو در زمان رونمایی از این طرح مدعی شد که آن را پذیرفته است. اکنون دولت آمریکا باید از تمام اهرم‌های فشار استفاده کند تا او را وادار کند به کل این طرح (از جمله همان بندهای پایانی) تن دهد.
برگرفته از اقتصاد نیوز