نگار حجتی
سهشنبه ۱۶ تیر ۱۴۰۵
هلندیها در طول تاریخ با انتقال فناوریهایشان نقش مهمی در تغییر توازن قدرت جهانی داشتهاند. اکنون به نظر میرسد تاریخ در حال تکرار است. دولت ترامپ مدعی است شرکت هلندی ایاسامال (ASML) که تنها تولیدکنندهٔ دستگاههای لیتوگرافی فوق فرابنفش در جهان است فناوری حیاتیاش را به چین منتقل کرده است.
آمریکا از سال ۲۰۱۹ صادرات این دستگاهها به چین را ممنوع کرده است. این دستگاههای لیتوگرافی برای ساختن پیشرفتهترین نیمرساناها و طراحی و تولید هوشواره (هوش مصنوعی) ضروریاند. با این حال، هاوارد لوتنیک، وزیر بازرگانی آمریکا، اخیراً با طرح این ادعا که احتمالاً یکی از این دستگاهها به چین راه یافته این شرکت هلندی را وارد بحرانی جدّی کرده است.
به گزارش اکونومیست، این شرکت هلندی این اتهام را کاملاً رد کرده و میگوید مکان دقیق همهٔ ۳۴۰ دستگاه تولیدیاش را میداند و هیچکدام در چین نیست. دولت هلند نیز تأکید کرده است که در حال حاضر دلیلی برای تحقیق در این باره نمیبیند و تا کنون هم دولت آمریکا هیچ مدرکی برای اثبات ادعای لوتنیک ارائه نکرده است. با وجود این، در پس این مناقشه، دربارهٔ پیشرفت فناورانهٔ (تکنولوژیک) چین و نحوهٔ واکنش غرب اختلافهای عمیقتری نهفته است.
بسیاری از دولتهای اروپایی نگراناند که آمریکا میکوشد با اعمال فشار بر شرکتهای اروپایی، ضمن پیشبرد قراردادهای تجاری انحصاری خودش با چین، به منافع اقتصادی و امنیتی اروپا لطمه بزند و کسبوکار این شرکتها را به داخل آمریکا بکشاند.
نگرانی اصلی دیگر آمریکا استفادهٔ نوآورانهٔ چین از فناوریهای قدیمیتر لیتوگرافی است. شرکتهای چینی موفق شدهاند با استفاده از دستگاههای نسل قبل تراشههای کمتر از ۷ نانومتری تولید کنند. این دستاورد میتواند به چین در رقابت هوشوارهیی (هوش مصنوعی) با آمریکا کمک شایانی کند.
به گزارش رویترز، تیمی از مهندسان سابق ایاسامال در چین نمونهٔ اولیهٔ دستگاه لیتوگرافی بومی را ساختهاند و دولت چین هدفگذاری کرده که تا سال ۲۰۲۸ با آن تراشهٔ کاربردی تولید کند، هدفی که بیشتر کارشناسان دور از دسترس میدانند و معتقدند چین با ساختن دستگاه تولید کاملاً کارآمد حداقل یک دههٔ دیگر فاصله دارد. با این حال، سرعت پیشرفت چین فراتر از انتظارات غرب بوده است.
در واکنش به این تهدیدها، آمریکا علاوه بر تشکیل ائتلافی جدید برای کنترل کردن زنجیرهٔ تأمین هوشواره (هوش مصنوعی)، طرحی را به کنگره برده که نهتنها فروش دستگاههای قدیمیتر به چین را ممنوع میکند، بلکه ارائهٔ خدمات پشتیبانی برای دستگاههای موجود در چین را نیز متوقف میسازد. این قانون به هلند و دیگر متحدان ۱۵۰ روز فرصت میدهد که قوانین صادراتیشان را با آمریکا هماهنگ کنند. در غیر این صورت، با جریمههای فراسرزمینی و سنگین آمریکا مواجه خواهند شد.
مقامات هلندی این رویکرد را نامطلوب توصیف کردهاند و تأکید دارند که هر کشوری باید بهطور مستقل دربارهٔ ریسکهای امنیتی فناوریهایش تصمیم بگیرد. در شرایطی که چین نیز با ابزارهایی نظیر محدودیت صادرات دست به اقدامات تلافیجویانه زده است، به نظر میرسد غول فناوری هلند تازه در ابتدای مسیر گرفتار شدن در آتش متقاطع جنگ سرد فناورانه میان آمریکا و چین قرار دارد.
از کانال تلگرام اکونومیست فارسی