سهشنبه ۹ تیر ۱۴۰۵
همزمان با بحران عمیق در صنعت خودروسازی اروپا و افزایش بیسابقهٔ بودجههای نظامی، شماری از بزرگترین شرکتهای خودروسازی این قاره بهسوی تولید تجهیزات دفاعی/نظامی و جنگافزار حرکت میکنند. گزارش روزنامهٔ اومانیته نشان میدهد شرکتهایی چون رنو، فولکسواگن، و مرسدسبنز که با کاهش فروش، تعطیلی کارخانهها، بازسازی ساختاری، و اخراج کارگران روبهرو هستند، اکنون در بخش نظامی بازار تازهای برای سودآوری میبینند.
رنو نخستین خودروساز بزرگ فرانسوی است که این چرخش را آشکارا پذیرفته است. این شرکت که پس از جنگ جهانی دوم ملی شد و در دهه ۱۹۹۰ دوباره به بخش خصوصی واگذار شد، در نمایشگاه نظامی «یوروساتوری»، بزرگترین نمایشگاه تسلیحاتی اروپا، همکاری تازهای در بخش دفاعی را اعلام کرد. رنو پیش از این در تولید پهپادهای «کروس» برای شرکت تورژیس گایار مشارکت کرده بود و اکنون قرار است همراه با تالِس، پهپاد انتحاری «توتاتیس» را تولید کند.
بر اساس این برنامه، نخستین نمونههای پهپاد انفجاری توتاتیس در سال ۲۰۲۷ آماده خواهد شد. هدف اولیه تولید هزار دستگاه در ماه اعلام شده و در صورت افزایش تقاضا، ظرفیت تولید میتواند به ۱۰ هزار دستگاه در ماه برسد. رنو همچنین با تالِس در ساخت یک خودروی نظامی مشارکت خواهد کرد؛ پروژهای که زیر نظر اداره کل تسلیحات فرانسه، وابسته به وزارت نیروهای مسلح، پیش میرود.
این جهتگیری تازه با واکنش تند اتحادیه ثژت در رنو روبهرو شده است. این اتحادیه در بیانیهای اعلام کرده است بسیاری از کارکنان شرکت از این تغییر مسیر شوکه شدهاند. به گفته ثژت، سود بردن از «حرکت به سوی جنگ» هرگز به سود کارگران نخواهد بود و کارگران برای ساخت خودرو به رنو آمدهاند، نه برای تولید سلاح.
در کارخانه رنو در لو مان، که قرار است در تولید پهپادهای کروس نقش داشته باشد، مشارکت کارگران بر پایه داوطلبی اعلام شده است. با این حال، نمایندگان کارگری میگویند پس از سالها انتقال تولید به خارج و کاهش فعالیت، برخی کارگران این پروژه را فرصتی برای حفظ کار میبینند، اما گروهی دیگر از نظر اخلاقی آن را نمیپذیرند و حاضر نیستند در تولید تجهیزات نظامی مشارکت کنند.
چرخش به سوی تولید نظامی به رنو محدود نمانده است. در فرانسه، بسیاری از شرکتهای غیرنظامی و پیمانکاران صنعتی اکنون میکوشند سهمی از بازار رو به رشد تسلیحات به دست آورند. شرکتهایی که پیشتر در حوزه تجهیزات آتشنشانی، دوربینهای حرارتی یا مکانیک دقیق فعالیت میکردند، حالا صنعت دفاعی را عرصهای سودآور و کمریسک برای گسترش فعالیت خود میدانند. مدیر یک شرکت کوچک مکانیک دقیق در نورماندی آشکارا گفته است که هدفش «پول درآوردن» است و تولید سلاح را صرفاً یک چالش صنعتی میبیند.
پیمانکاران پیشین رنو نیز در پی استفاده از این فرصتاند. نمونه برجسته آن کارخانه ریختهگری بریتانی در کودان است؛ واحدی با ۳۵۰ کارگر که تا سال ۲۰۲۴ حدود ۹۵ درصد گردش مالیاش به سفارشهای رنو وابسته بود و پس از خودداری رنو از تضمین سفارشها، تا آستانه ورشکستگی پیش رفت. مالک جدید این کارخانه، یوروپلاسما، اکنون قصد دارد سالانه تا ۲۵۰ هزار بدنه گلوله توپ در آن تولید کند، هرچند آغاز تولید هنوز متوقف مانده است.
در آلمان، تبدیل صنعت غیرنظامی به تولید نظامی حتی پیشرفتهتر است. مرسدسبنز و فولکسواگن، دو ستون اصلی صنعت خودرو آلمان، در شرایط کاهش فروش خودرو به سرعت برای ورود به بازار نظامی آماده میشوند. اولا کالنیوس، مدیر مرسدسبنز، اعلام کرده این شرکت «آماده» است و آن را بخشی از مسئولیت برای تقویت توان دفاعی اروپا میداند. افزایش بودجه نظامی آلمان به ۱۰۸.۲ میلیارد یورو در سال ۲۰۲۶، که حدود یکپنجم کل هزینههای عمومی این کشور است، زمینهای بسیار پرسود برای این چرخش فراهم کرده است.
مرسدسبنز قصد دارد به جای بخشی از تولید خودروهای غیرنظامی، کامیونهای زرهی پیشرفته و مجهز به سامانههای پرتاب انواع مهمات تولید کند. فولکسواگن نیز زودتر از دیگران مسیر نظامی شدن را آغاز کرده است. کارخانه بزرگ اوسنابروک، با ۲۳۰۰ کارگر، که تاکنون خودروهای کروک T-Roc در آن تولید میشد، اکنون به یکی از مراکز احتمالی تولید تجهیزات نظامی تبدیل شده است. الیور بلوم، مدیر گروه فولکسواگن، همزمان با اعلام برنامه حذف حدود ۵۰ هزار شغل در آلمان تا سال ۲۰۳۰، تلاش برای همکاری با شرکتهای بزرگ نظامی را راهی برای استفاده از «فرصت» افزایش هزینههای جنگی معرفی کرده است.
یکی از جنجالیترین مذاکرات فولکسواگن با شرکت هوافضای اسرائیلی رافائل انجام شده است؛ شرکتی که تجهیزات کلیدی سامانه «گنبد آهنین» اسرائیل را تولید میکند. بر اساس گزارشها، در اوسنابروک ممکن است خودروهای سنگین حامل موشکهای ضد موشک تولید شود. این طرح، بهویژه به دلیل پیوند آن با صنایع نظامی اسرائیل، خشم و نگرانی بخشهایی از کارگران و فعالان ضدجنگ در آلمان را برانگیخته است.
در اوسنابروک، جایی که کارگران پیشتر با کاهش کار و نگرانی دائمی از آینده شغلی روبهرو هستند، تبدیل کارخانه به مرکز تولید نظامی بیشتر خشم و اعتراض برانگیخته تا امید به حفظ اشتغال. چند هفته پیش، بر یکی از بناهای معروف شهر که یادآور صلح پس از جنگ وستفالی است، شعاری اعتراضی نوشته شد که یکی از شعارهای تبلیغاتی دولت آلمان را وارونه میکرد: «آماده جنگ؟ نه با ما.»
گزارش اومانیته نشان میدهد بحران صنعت خودرو و رونق بودجههای نظامی، در اروپا به نقطه تلاقی تازهای رسیدهاند. دولتها از «دفاع از اروپا» و «تقویت امنیت» سخن میگویند، شرکتها از سفارشهای تازه و سودهای کلان، و بخشی از کارگران و اتحادیهها از خطری هشدار میدهند که فراتر از تغییر محصول کارخانههاست: تبدیل تدریجی صنعت غیرنظامی به بازوی اقتصاد جنگ.
از وبگاه اخبار روز