کسری غفوری
سهشنبه ۹ تیر ۱۴۰۵
بانک تسویهحسابهای بینالمللی در تازهترین گزارش سالانهاش در مورد سه تهدید بزرگ برای اقتصاد جهانی هشدار داده است. ترکیدن حباب هوشواره (هوش مصنوعی)، بازگشت تورم، و فشارهای مالی ناشی از بدهیهای دولتی نقاط حساسیاند که اکنون نیازمند توجه فوری سیاستگذاراناند. به گفتهٔ مقامات این نهاد مستقر در سوئیس، اقتصاد جهانی در میان جریانهای متضاد پیشرفت و خطر گرفتار شده و تابآوریاش در بوتهٔ آزمایش است.
در آستانهٔ نشست سالانهٔ بانک مرکزی اروپا، نگرانیها از پیامدهای سرمایهگذاریهای عظیم در حوزهٔ هوشواره (هوش مصنوعی) افزایش یافته است. گزارشها نشان میدهد که ناامیدی از بازدهی این فناوری میتواند به عقبنشینی ناگهانی در تأمین مالی منجر شود و رونق فعلی را به رکود سرمایهگذاری طولانیمدت تبدیل کند.
کارشناسان هشدار میدهند که اصلاحات گسترده در بازار سهام امروز میتواند پیامدهای اقتصاد کلان بسیار مخربتری نسبت به گذشته داشته باشد. قیمتگذاری مجدد ریسک، چه بر اثر افزایش نرخ بهره و چه در پی ترکیدن حباب هوشواره، پتانسیل آن را دارد که اختلالی دقیقاً مشابه با بحران مالی جهانی در سال ۲۰۰۸ ایجاد کند.
براساس گزارش اخیر بلومبرگ، یکی از آسیبپذیریهای کلیدی در بخش هوشواره ترتیبات پیچیدهٔ مالی است که به تأمین مالی چرخشی معروف شده است. در این ساختار، سهام و بدهی با قراردادهای مشتری و تأمینکننده در هم میآمیزد. بهعنوان مثال، سازندگان تراشه در آزمایشگاههای هوشواره سرمایهگذاری میکنند و آنها نیز در مقابل متعهد به خریدهای چندسالهٔ تراشه میشوند. شرایط این قراردادها اغلب شفاف نیست و خطر وثیقهگذاری مکرر دارایی واحد بسیار زیاد است.
در کنار این موارد، هشدار دربارهٔ بازگشت احتمالی تورم، خوشبینیهای اخیر مبنی بر کاهش شوک انرژی را کمرنگ کرده است. مقامات نگراناند که اختلال در عرضهٔ انرژی پایان نیافته باشد و اثرات تورمیاش بهدلیل ماندگاری در حافظهٔ عاملان اقتصادی پیامدهای ثانویهٔ خطرناکی بهدنبال داشته باشد.
علاوه بر این، خطرات ناشی از بدهیهای سنگین دولتی نیز اقتصاد جهانی را تهدید میکند. حضور پُررنگ صندوقهای پوشش ریسک، که با استراتژیهای اهرمی اوراق قرضهٔ دولتی را میخرند، خطر فروشهای هیجانی و بحرانهای زنجیرهیی را در بازارهای مالی افزایش داده است، رخدادی که پیشتر نمونههایش را در بازارهای اوراق قرضهٔ بریتانیا و ژاپن شاهد بودهایم.
در نهایت، این نهاد مالی به بانکهای مرکزی جهان توصیه میکند که انضباط پولی را با قدرت حفظ کنند و در صورت لزوم، از افزایش نرخ بهره برای مهار کردن تورم دریغ نکنند، حتی اگر این کار در کوتاهمدت به قیمت کاهش رشد اقتصادی تمام شود. به باور این نهاد، سیاستهای مالی منضبط در کنار مقررات قدرتمند تنها راه مهار کردن انتظارات تورمی و جلوگیری از فروپاشی بازارهای جهانی است.
از دنیای اقتصاد