سهشنبه ۱۲ خرداد ۱۴۰۵
به گزارش انجمن خانوادههای جانباختگان پرواز PS752، پرواز شرکت هواپیمایی اوکراین که در ۱۸ دی ۱۳۹۸ (۸ ژانویه ۲۰۲۰) در آسمان ایران هدف پدافند هوایی سپاه پاسداران قرار گرفت و سقوط کرد و ۱۷۶ کشته به جای گذاشت، تلاشهای این انجمن برای تغییر قوانین بینالمللی در مورد فجایع هوانوردی سرانجام پس از شش سال به بار نشست.
در یادداشتی که این انجمن در کانال تلگرامیاش منتشر کرده آمده است:
زمانی که جمهوری اسلامی هواپیمای حامل عزیزان ما را سرنگون کرد، طبق قوانین موجود، مسئولیت هدایت و انجام تحقیقات بر عهدهٔ کشوری بود که فاجعه در قلمرو آن رخ داده بود، یعنی ایران. ما با آگاهی کامل از سابقه و عملکرد جمهوری اسلامی از همان ابتدا به این روند اعتراض کردیم. بارها به ایکائو و دیگر نهادهای مسئول نامه نوشتیم و خواستار تغییر این قوانین شدیم.
از سال دوم فعالیت انجمن، پس از آنکه امکان حضور و گفتوگو در سازمان ایکائو برای ما فراهم شد، در سفرهای متعدد و نشستهای آنلاین با سفیران و نمایندگان کشورهای عضو این سازمان دیدار کردیم و بر ضرورت اصلاح قوانین تأکید داشتیم، قوانینی که نباید به حکومتی مانند جمهوری اسلامی اجازه دهند پس از ارتکاب چنین جنایتی خودش مسئولیت تحقیقات را نیز بر عهده بگیرد.
متأسفانه تغییر این قوانین دیگر شامل پروندهٔ عزیزان ما نمیشود، اما میتواند از تکرار فجایعی مشابه در آینده جلوگیری کند. ما بارها به دولت کانادا، وزارت حملونقل این کشور، و نمایندهٔ کانادا در ایکائو نوشتیم و بر اصلاح ضمیمهٔ ۱۳ کنوانسیون ایکائو، که چارچوب اصلی تحقیقات حوادث هوایی در سطح بینالمللی را تعیین میکند، پافشاری کردیم. این موضوع همواره یکی از مهمترین مطالبات ما در همهٔ دیدارها و مذاکرات بود.
خوشبختانه اکنون مطلع شدهایم که از نوامبر ۲۰۲۸ قوانین جدیدی بر صنعت هوانوردی جهان حاکم خواهد شد. جزئیات این تغییرات در بیانیهٔ انجمن آمده است. از این پس هر حکومتی که بخواهد به هواپیمای مسافربری شلیک کند خواهد دانست که نهتنها نمیتواند بر روند تحقیقات تسلط داشته باشد، بلکه با سازوکارهای تازهای برای پاسخگویی و شفافیت روبهرو خواهد شد.
عزیزان ما هرگز بازنمیگردند، اما این تغییر مهم در قوانین بینالمللی بخشی از میراثی است که به نام و ياد آنها ثبت خواهد شد.
بیانیهٔ انجمن خانوادههای جانباختگان پرواز PS752 دربارهٔ اصلاح قوانین بینالمللی پس از شش سال تلاش
تحقیقات ایمنی در فاجعهٔ سرنگون شدن پرواز پیاس۷۵۲ در هجدهم دی ۱۳۹۸ در تهران به عهدهٔ جمهوری اسلامی ایران بود. قوانین بینالمللی که طی دههها پاسخگوی فجایع هوانوردی بود در مورد این جنایت الکن و ناکافی به نظر میرسید. طبق ضمیمهٔ ۱۳ از کنوانسیون شیکاگو، رهبری تحقیقات ایمنی بر عهدهٔ کشوری میافتاد که این فاجعه در آن رخ داده بود. بدینترتیب، در سکوت سازمانهای بینالمللی چون ایکائو پروندهٔ تحقیقات دربارهٔ قتلی جمعی به دست قاتلین افتاد.
اینک، پس از شش سال و نیم تلاشِ انجمن در دیدارهای گسترده با تصمیمگیرندگان و رایزنیهای دولت کانادا در مجامع بینالمللی چون ایکائو، قوانین بینالمللی و ضمیمهٔ ۱۳ اصلاح خواهند شد.
طبق نامهٔ رسیده از وزیر محترم حملونقل [کانادا] به انجمن، «اصلاحیهای که بهتازگی تصویب شده بر اهمیت انجام تحقیقات ایمنی پس از سرنگونی هواپیما یا اقدامات مشابهِ مداخلهٔ غیرقانونی تأکید میکند. این موضوع اهمیت دارد، زیرا مواردی وجود داشته است که دولتی پس از وقوع اقدامی غیرقانونی تصمیم گرفته تحقیقات ایمنی را ادامه ندهد.
نکتهٔ مهم این است که این اصلاحیه همچنین مسئلهٔ تضاد منافع دولتها را پس از سرنگونی هواپیما توضیح میدهد و اقداماتی را که میتوانند برای حفاظت از استقلال تحقیقات ایمنی انجام دهند تشریح میکند. بهعنوان مثال، واگذاری انجام تحقیقات ایمنی به دولتی دیگر و ارائهٔ بهموقع اطلاعات واقعی و تأییدشده به افکار عمومی از این دست اقدامات است. به این ترتیب، این اصلاحات کمک خواهند کرد تا تحقیقات ایمنی پس از سرنگونی هواپیما از اعتبار و شفافیت بیشتری برخوردار شوند.
این اصلاحیه از نوامبر ۲۰۲۸ برای دولتها لازمالاجرا خواهد شد. این بازهٔ زمانی به دولتها فرصت میدهد تا سازوکار داخلی خود را با این تغییرات هماهنگ کنند.
آقای استیون مککینون، وزیر محترم حملونقل [کانادا]، در این نامه به انجمن خانوادههای پرواز ضمن اشاره به نقش برجستهٔ خانوادهها گفتند: «از پیگیری و تلاشهای مستمر شما در واکنش به سرنگونی پرواز پیاس۷۵۲ توسط ایران سپاسگزاریم. این تغییر موفقیتآمیز در ضمیمهٔ ۱۳ نیز گواه دیگری بر تلاشهای خستگیناپذیر شما در زنده نگه داشتن یاد عزیزانتان است. آنان هرگز فراموش نخواهند شد.»
ما باور داریم جمهوری اسلامی همواره با آگاهی از وجود چنین نقایصی در قوانین بینالمللی دست به ارتکاب جنایت میزند و خرسندیم که با اصلاح این قوانین راه برای تکرار جنایاتی از این دست بسته خواهد شد.
مأموریت ما تنها دادخواهی برای عزیزانمان نیست، بلکه تضمین امنیت جان انسانها در آینده را نیز شامل میشود. ما تا رسیدن به حقیقت و عدالت، قاتلین عزیزانمان را نه فراموش میکنیم و نه میبخشیم.
