شنبه ۲۲ فروردین ۱۴۰۵
آ. نعمتزاده – اندیشهٔ نو: مذاکرات میان نمایندگان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحد آمریکا روز شنبه ۲۲ فروردین در اسلامآباد، پاکستان، در حالی ادامه دارد که فضای گفتوگوها همچنان سنگین، پُرریسک، و آمیخته به نشانههای متناقض از پیشرفت و بنبست است. از نخستین ساعتهای صبح شنبه هیئتهای دو کشور در هتل سرینا مستقر شدند.
با وجود آنکه مذاکرات با پنج ساعت تأخیر آغاز شد، منابع پاکستانی میگویند گفتوگوها در نهایت «در فضایی آرام اما محتاطانه» شروع شد. هیئت آمریکایی به ریاست جی دی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، وارد محل مذاکرات شد و ساعتی بعد هیئت ۷۱ نفرهٔ ایران به ریاست محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس اسلامی ایران، نیز به جمع پیوست. حضور چهرههایی چون عباس عراقچی و علیاکبر احمدیان نشان میدهد که جمهوری اسلامی این دور از گفتوگوها را جدّی گرفته است.
در نخستین ساعتها، دو طرف جلسههایی جداگانه با شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان داشتند. به گفتهٔ منابع مطلع، در این نشستها بیشتر بر «مدیریت انتظارات» و «تعیین خطوط قرمز» تمرکز شده است. سپس، بنا بر گزارشها، گفتوگوهای مستقیم و غیرمستقیم میان دو هیئت آغاز شد، هرچند برخی رسانهها همچنان تأکید دارند که بخش عمدهٔ مذاکرات در «اتاقهای جداگانه» پیش میرود.
در محورهای اصلی اختلاف مسئلهٔ لبنان همچنان در صدر قرار دارد. ایران میگوید هر توافقی بدون توقف حملهٔ اسرائیل به لبنان «بیمعنا» است، اما آمریکا این شرط را «غیرقابل قبول» میداند. همزمان، گزارشهای میدانی از افزایش تلفات در جنوب لبنان و هشدار دربارهٔ بحران انسانی در آن کشور فشار بر میز مذاکرات را بیشتر کرده است.
در موضوع داراییهای بلوکهشده، جمهوری اسلامی خواستار آزادسازی میلیاردها دلار از منابع مسدودشده است. برخی رسانهها مدعی شدهاند که آمریکا با «چارچوب کلی» یک پیشنهاد ۱۰مادهای ایران موافقت کرده، اما مقامهای آمریکایی این ادعا را رد کرده و گفتهاند «هیچ توافقی حاصل نشده است».
در همین حال، تنگهٔ هرمز به یکی از نقاط تنشزا تبدیل شده است. ایران کنترل بر مسیرهای عبوری از این تنگه را افزایش داده و آمریکا اعلام کرده است که در حال «پاکسازی مسیر» برای عبور کشتیهاست. عبور دو ناو آمریکایی از تنگه، همزمان با تهدیدهای تازهٔ دونالد ترامپ مبنی بر اینکه اگر مذاکرات شکست بخورد «آمریکا جنگ را تمام خواهد کرد»، فضای منطقه را ملتهبتر کرده است.
با وجود این تنشها، منابع نزدیک به هیئت ایرانی از «پیشرفتهایی در بحث لبنان» سخن گفتهاند که هنوز منابع آمریکایی تأیید نکردهاند. یک مقام آمریکایی در گفتوگو با CBS تأکید کرده که «اختلافهای بنیادین همچنان پابرجاست» و مسیر توافق «بسیار دشوار» است.
در بیرون از محل مذاکرات، صدها خبرنگار در مرکز رسانهیی ویژهای با عنوان Brewed for Peace مستقر شدهاند که بهنوعی بازتابدهندهٔ امید محتاطانهٔ پاکستان برای تبدیل شدن به میانجی موفق در یکی از پیچیدهترین بحرانهای منطقهیی است. به گزارش باشگاه روزنامهنگاران ایران، ۳۶ خبرنگار و گزارشگر جزو تیم رسانهیی از ایران به اسلامآباد رفتهاند.
در مجموع، مذاکرات اسلامآباد در حالی ادامه دارد که هنوز هیچ توافق رسمی اعلام نشده، تهدیدهای متقابل افزایش یافته، و اختلافهای کلیدی همچنان حلنشده باقی مانده است.
با این حال، ادامهٔ حضور هیئتهای ارشد و تداوم نشستها و گفتوگوهای فشرده نشان میدهد که روزنهٔ دیپلماسی-هرچند باریک- هنوز بسته نشده است.