جمعه ۱۴ فروردین ۱۴۰۵
دونالد ترامپ پس از حمله به بزرگترین پل ایران لحن تهدیدآمیزش علیه ایران را باز هم تندتر کرد و با انتشار ویدئویی از فروریختن این سازه هشدار داد که اگر توافقی برای پایان جنگ حاصل نشود، «بسیار بیش از این» در راه خواهد بود. این حمله، که به گفتهٔ رسانههای ایرانی و چند منبع بینالمللی، پل تازهساز بی۱ میان تهران و کرج را هدف گرفت، یکی از آشکارترین نشانههای ورود جنگ به مرحلهای است که در آن زیرساختهای اصلی غیرنظامی و حملونقلی نیز مستقیماً در تیررس قرار گرفتهاند.
بر پایهٔ گزارشها، این پل معلق که حدود ۱۳۶ متر ارتفاع دارد و هزینهٔ ساختوساز آن ۴۰۰میلیون دلار اعلام شده است، بر اثر دو اصابت پیاپی از ناحیهٔ میانی شکافته شد و بخشی از آن بر مسیر زیرین فروریخت. رسانههای دولتی ایران از کشته شدن ۸ نفر و زخمی شدن ۹۵ نفر خبر دادهاند. تصاویر منتشرشده نیز نشان میدهد که در قلب این پروژهٔ بزرگ عمرانی شکافی روشن ایجاد شده و سازه عملاً از کار افتاده است. ترامپ همزمان با انتشار ویدئوی فروریختن پل در شبکهٔ اجتماعی خودش نوشت «بزرگترین پل ایران فرومیریزد و دیگر هرگز استفاده نخواهد شد» و افزود اگر توافقی حاصل نشود، حملههای بیشتری در پیش خواهد بود.
اهمیت این حمله فقط در تخریب یک سازهٔ بزرگ مهندسی نیست، بلکه در پیامی است که از نظر نظامی و سیاسی با خود حمل میکند. وال استریت ژورنال به نقل از یک مقام آمریکایی نوشت هدف از این حمله مختل کردن مسیرهای تدارکاتی بوده که به گفتهٔ آمریکا، برای جابهجایی قطعات موشکی و پهپادی ایران بهسمت غرب کشور به کار میرفته است. در مقابل، گزارشهای دیگر این حمله را نخستین مورد آشکار از هدف قرار دادن مستقیم یک زیرساخت عمدهٔ غیرنظامی در این جنگ توصیف کردهاند، اقدامی که بهوضوح دامنهٔ درگیری را از مراکز نظامی و هستهیی به شریانهای عمومی کشور کشانده است.
این حمله فقط یک روز پس از آن انجام شد که ترامپ در سخنرانی شبانهاش از کاخ سفید ادعا کرده بود جنگی که آمریکا و اسرائیل از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۹ اسفند ۱۴۰۴) آغاز کردهاند به موفقیتی «نزدیک به پایان» بدل شده است. با این حال، او در همان سخنرانی تهدید کرد که آمریکا میتواند نیروگاههای برق ایران را نیز «بسیار سخت و احتمالاً همزمان» هدف بگیرد، تهدیدی که معنایش گسترش مستقیم حملهها به زیرساختهایی است که زندگی روزمرهٔ میلیونها نفر به آن وابسته است. همین تناقض، یعنی ادعای نزدیک بودن پایان جنگ در کنار تهدید به حملههای تازه، یکی از نشانههای مهم ابهام در راهبرد کنونی آمریکاست.
در همان روز گزارشهای دیگری نیز از ادامه یافتن حملهها در داخل ایران منتشر شد. از جمله، خبر آسیب دیدن انستیتو پاستور ایران در تهران و نیز تأیید اصالت ویدئوهای مربوط به حملهٔ پیشین به یک پایگاه موشکی در اصفهان. حمله به اصفهان بهویژه از این لحاظ حساسیتبرانگیزتر شده است که برخی گزارشها این شهر را محل نگهداری بخشی از ذخایر اورانیوم با غنای زیاد ایران دانستهاند، موضوعی که بار دیگر بحث دربارهٔ هدفهای واقعی جنگ و نسبت آن با برنامه هستهیی ایران را زنده کرده است.
جمهوری اسلامی در واکنش موضعی تند گرفته و از حملههای «سنگینتر، گستردهتر، و ویرانگرتر» در آینده سخن گفته است. ابراهیم ذوالفقاری، سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا، اعلام کرد جنگ تا زمانی ادامه خواهد یافت که دشمنان ایران دچار «پشیمانی دائمی» و تسلیم شوند. این موضعگیری نشان میدهد که برخلاف ادعاهای ترامپ دربارهٔ نزدیک بودن پایان جنگ، نشانهای از کاهش فوری درگیری دیده نمیشود و هر دو طرف همچنان در حال بالا بردن سطح تهدید و فشار متقابلاند.
در عرصهٔ انسانی نیز بهای این جنگ همچنان رو به افزایش است. برآورد فدراسیون بینالمللی جمعیتهای صلیب سرخ و هلال احمر که در گزارش گاردین بازتاب یافته است از کشته شدن دستکم ۱,۹۰۰ نفر و زخمی شدن ۲۰هزار نفر در ایران از آغاز جنگ خبر میدهد. همزمان، گزارشها از بیش از ۱۵هزار نوبت بمباران در خاک ایران حکایت دارند. با هدف قرار گرفتن پلها، مراکز پزشکی، و زیرساختهای حیاتی، این جنگ بیش از پیش از سطح حملههای صرفاً نظامی فاصله گرفته و مستقیماً زندگی غیرنظامیان و سازوکار عادی جامعه را هدف قرار داده است.
بازار جهانی نیز به این تشدید تنش واکنشی فوری نشان داد. قیمت نفت حدود ۷درصد افزایش یافت و به حدود ۱۰۸ دلار در هر بشکه رسید، جهشی که نشان میدهد معاملهگران و دولتها نه پایان زودهنگام جنگ، بلکه احتمال طولانیتر شدن آن و گسترش اختلال در عرضهٔ انرژی را محتملتر میدانند. در همین حال، آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، هشدار داد که جهان بر لبهٔ جنگی گستردهتر ایستاده، جنگی که میتواند پیامدهایی فاجعهبار در مقیاس جهانی داشته باشد. او خواستار توقف حملهها و حرکت فوری بهسمت کاهش تنش شد.
برگرفته از وبگاه اخبار روز