دوشنبه ۱۰ فروردین ۱۴۰۵
گزارش خبری
اندیشهٔ نو: در پی ادامه یافتن اختلال در صادرات انرژی از خلیج فارس و محدود شدن مسیرهای حیاتی انتقال انرژی مانند تنگهٔ هرمز، کشورهای آسیایی با یکی از جدّیترین بحرانهای انرژی دهههای اخیر مواجه شدهاند که حالا نهتنها اقتصاد، بلکه همانطور که اتحادیههای کارگری و سازمانهای مدنی و نیروهای صلحدوست بارها هشدار داده بودند، زندگی روزمرهٔ میلیونها نفر را تحت تأثیر قرار داده است.
شوک اولیه: وابستگی تاریخی، بحران فوری
رسانههای آسیایی تأکید میکنند که این بحران نتیجهٔ مستقیم «وابستگی ساختاری» بسیاری از اقتصادهای آسیا به انرژی غرب آسیاست. به نوشتهٔ روزنامههای منطقه، بیش از نیمی از واردات نفت برخی کشورهای آسیایی از خلیج فارس تأمین میشد، وابستگیای که اکنون به نقطهضعفی حیاتی تبدیل شده است. در گزارشهای منتشرشده در هند و سنگاپور، تحلیلگران این وضع را «بزرگترین آزمون امنیت انرژی آسیا پس از دههٔ ۱۹۷۰» توصیف کردهاند.
جنوب آسیا: از جیرهبندی تا فلج شهری
در کلمبو، پایتخت سریلانکا، تصاویر منتشرشده نشان میدهد که
● ایستگاههای قطار تقریباً خالی شده،
● ادارات دولتی تعطیل شده،
● صفهای سوخت کیلومتری شکل گرفته است.
دولت سریلانکا سیستم سهمیهبندی دیجیتال را اجرا کرده است: هر خودرو با استفاده از QR code فقط ۱۵ لیتر سوخت در هفته سهمیه دارد.
در بنگلادش وضع حتی بحرانیتر گزارش شده است:
● تعطیلی مدرسهها و دانشگاهها
● کاهش ساعت کاری ادارات دولتی
● هشدار جایگاهداران دربارهٔ «نزدیکی فروپاشی کامل توزیع سوخت»
نشریهٔ Daily Star این وضع را «اقتصاد در حالت بقا» توصیف کرده است.
در پاکستان نیز
● هفتهٔ کاری به ۴ روز کاهش یافته،
● مدرسهها موقتاً تعطیل شدهاند،
● جلسات اضطراری میان ارتش و دولت برگزار شده است.
جنوب شرق آسیا: مدیریت بحران با کنترل مصرف
کشورهای جنوب شرق آسیا بهجای تعطیلی کامل بهسمت مدیریت تقاضا رفتهاند.
در اندونزی:
● آموزش ترکیبی (آنلاین + حضوری)
● دورکاری هفتگی برای شرکتها
در ویتنام و تایلند:
● تشویق یا الزام به دورکاری
● محدودیت مصرف انرژی در ادارات
● تنظیم دمای کولر روی ۲۶ درجه
در فیلیپین، رئیسجمهور فردیناند مارکوس وضعیت اضطراری انرژی یکساله اعلام کرده است که به دولت امکان میدهد توزیع سوخت را اولویتبندی کند.
شرق آسیا: کنترل تردد و سیاستهای سختگیرانه
در کرهٔ جنوبی:
● اجرای سیستم چرخشی ۵روزه برای خودروها
● ممنوعیت تردد گروهی از خودروها در هر روز
این سیاستها، بهگزارش رسانههای کُره، با هدف کاهش فوری مصرف سوخت در پایتخت طراحی شده است. در برخی گزارشها حتی احتمال اعمال سهمیهبندی صنعتی نیز مطرح شده است.
اروپا و اقیانوسیه: پیشگیری از بحران عمیقتر
در اسلوانی:
● سهمیه ۵۰ لیتر در هفته برای شهروندان
● سهمیه بیشتر برای کسبوکارها
در نیوزیلند:
● بررسی بازگشت به «روزهای بدون خودرو»، سیاستی که نخستین بار در بحرانهای انرژی دهههای گذشته اجرا شده بود
تصویر بزرگ: حملونقل قربانی اول است
بر اساس دادههایی که در رسانههای آسیایی نقل شده است،
● حدود ۴۵٪ تقاضای جهانی نفت مربوط به حملونقل جادهیی است.
● بنابراین، اولین حوزهای که زیر فشار قرار میگیرد حملونقل شهری و بینشهری است.
به همین دلیل، تقریباً همه کشورها از محدودیت تردد، دورکاری، و تعطیلی بهعنوان ابزارهای اصلی استفاده کردهاند.
تحلیل رسانههای آسیایی: سه الگوی واکنش
آینده: پایان بحران یا آغاز تغییرات ساختاری؟
بسیاری از تحلیلگران آسیایی معتقدند که حتی اگر مسیرهای انرژی باز شود، این بحران پیامدهای بلندمدتی خواهد داشت:
● تسریع در تنوعبخشی منابع انرژی
● افزایش سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر
● بازنگری در وابستگی به خلیج فارس
به تعبیر یکی از تحلیلگران سنگاپوری: «این بحران نهفقط شوک موقت، بلکه لحظهای تعیینکننده برای بازتعریف امنیت انرژی آسیاست.»
جمعبندی
بحران کنونی نشان داد که
● انرژی همچنان نقطهٔ اتصال جنگ و اقتصاد جهانی است،
● وابستگی به مسیرهای محدود ریسک سیستماتیک ایجاد میکند، و
● شوکهای ژئوپلیتیک در عرض چند روز میتوانند زندگی روزمرهٔ میلیاردها نفر را دگرگون کنند.