الف. هوشیار
دوشنبه ۱۰ فروردین ۱۴۰۵
اختلال در مسیر حیاتی تنگهٔ هرمز فقط بحران ژئوپلیتیک نیست، بلکه شوک فوری به قیمتگذاری داراییها در سطح جهان است. در چنین لحظاتی بازارها سریعتر از سیاست واکنش نشان میدهند. سرمایه پیش از آنکه دولتها تصمیم بگیرند مسیرش را عوض میکند.
موج اول: جهش نفت و «صندوقهای قابل معامله»۱ انرژی
اولین و مستقیمترین اثرها اینهاست:
● افزایش قیمت نفت (تگزاس / برنت)
● رشد سریع صندوقهای قابل معامله در بخش انرژی
صندوقهای قابل معاملهای که معمولاً در چنین شرایطی رشد میکنند اینها هستند:
● شرکتهای بزرگ نفتی آمریکا (Energy Select Sector SPDR (XLE
● طیف وسیعتری از انرژی، صندوقهای قابل معامله (VDE)
● شرکتهای انرژی جهانی، صندوقهای قابل معامله (IXC)
منطق بازار:
با محدود شدن عرضه از طریق خلیج فارس، شرکتهای نفتی خارج از منطقه (آمریکا، کانادا، نروژ) سودآورتر میشوند.
نتیجه:
سرمایه بهسمت «تأمینکنندگان جایگزین» حرکت میکند.
موج دوم: حملونقل و بیمه – برندگان پنهان بحران
در رسانههای آسیایی بارها اشاره شده است که
● هزینهٔ بیمه کشتیها افزایش یافته است،
● مسیرهای حملونقل تغییر کرده است.
این امر بر صندوقهای قابل معاملهٔ مرتبط با لجستیک و کشتیرانی اثر میگذارد:
● صندوقهای قابل معامله Breakwave Dry Bulk Shipping -BDRY
● صندوقهای قابل معاملهٔ حملونقل جهانی
اما، در صورت تشدید بحران، این بخش هم میتواند سقوط کند (بهدلیل کاهش حجم تجارت جهانی).
موج سوم: انرژیهای جایگزین – برندهٔ میانمدت
هر بحران انرژی فسیلی یک پیام واضح دارد: «وابستگی خطرناک است.»
صندوقهای قابل معاملهٔ مرتبط:
● iShares Global Clean Energy صندوقهای قابل معامله (ICLN)
● Invesco Solar صندوقهای قابل معامله (TAN)
● First Trust Clean Energy صندوقهای قابل معامله (QCLN)
تحلیل:
● در کوتاهمدت ممکن است نوسانی باشند
● اما در میانمدت سرمایهگذاری به سمت آنها افزایش مییابد. این همان چیزی است که تحلیلگران آسیایی آن را «شتاب ناخواستهٔ گذار انرژی» مینامند.
موج چهارم: صنایع آسیبپذیر
برخی صندوقهای قابل معامله معمولاً زیر فشار قرار میگیرند:
خطوط هوایی
● U.S. Global Jets صندوقهای قابل معامله (JETS)
سوخت گران = افزایش هزینهها = سود کمتر
خودروسازی سنتی
● بهویژه در کشورهایی که وابسته به واردات سوختاند
صنایع سنگین
● فولاد، سیمان، پتروشیمی (در کشورهای واردکننده انرژی)
تفاوتهای منطقهای: صندوقهای قابل معامله چگونه بر اساس جغرافیا واکنش نشان میدهند
آسیا (وابسته به واردات)
صندوقهای قابل معاملهٔ مرتبط با بازارهای
● هند
● کره جنوبی
● جنوب شرق آسیا
ممکن است افت کنند، چون
● هزینهٔ انرژی افزایش مییابد
● رشد اقتصادی کُند میشود
آمریکا (نسبتاً خودکفا)
صندوقهای قابل معاملهٔ آمریکایی
● کمتر آسیب میبینند
● حتی در بخش انرژی سود میبرند. این همان «مزیت شیل» است.
اروپا
بین این دو قرار میگیرد:
● آسیبپذیر در کوتاهمدت
● اما با سیاستهای انتقال انرژی در حال تطبیق
موج پنجم: سرمایه به کجا فرار میکند؟
در بحرانهای انرژی، یک الگوی کلاسیک داریم: فرار به نقطهٔ ایمن (Flight to safety)
سرمایه بهسمت
● دلار آمریکا
● اوراق خزانهداری
● طلا
حرکت میکند.
صندوقهای قابل معاملهٔ مرتبط:
● SPDR Gold Shares -GLD
● صندوقهای قابل معاملهٔ اوراق قرضهٔ خزانهداری آمریکا
تحلیل عمیقتر: بازار بهعنوان «سیستم پیشبینی»
بازارهای مالی فقط واکنش نشان نمیدهند، بلکه پیشبینی میکنند.
آنچه در صندوقهای قابل معامله میبینیم:
● بازتوزیع سریع ریسک
● ترجمهٔ بحران ژئوپلیتیک به قیمت دارایی
● شکلگیری «نقشهٔ جدید انرژی» در سرمایه
جمعبندی: برندگان و بازندگان
برندگان
● صندوقهای قابل معاملهٔ انرژی (نفت و گاز)
● برخی حملونقلها (کوتاهمدت)
● طلا و داراییهای امن
● انرژیهای تجدیدپذیر (میانمدت)
بازندگان
● خطوط هوایی
● صنایع وابسته به سوخت
● اقتصادهای وارد کنندهٔ انرژی
۱. صندوق قابل معامله (Exchange-traded fund) با سَرنام انگلیسی (ETF) گونهای از صندوقهای سرمایهگذاری مشترک است که امکان پیروی از بازده یک شاخص معیّن را فراهم میآورد و سهامش همانند سهام شرکتهای عمومی در بورس اوراق بهادار قابل معامله است.