ویرانیهای جنگ در تهران. عکس از AFP/Getty
یکشنبه ۲۴ اسفند ۱۴۰۴
روزنامهٔ وال استریت ژورنال مینویسد بسیاری از ایرانیانی که در آغاز جنگ امیدوار بودند حملههای آمریکا و اسرائیل به سقوط جمهوری اسلامی منجر شود اکنون با این احتمال روبهرو شدهاند که جنگ پایان یابد، اما همان حکومت اقتدارگرا همچنان بر سر کار بماند.
در آغاز درگیری، مقامهای آمریکا و اسرائیل گفته بودند این عملیات میتواند زمینهٔ قیام مردم ایران علیه حکومت را فراهم کند. شماری از ایرانیان نیز این حملهها را آخرین فرصت برای سرنگونی حکومتی میدیدند که در اعتراضهای ژانویه هزاران نفر را سرکوب کرده بود.
اما اکنون بسیاری نگراناند که نتیجهٔ جنگ کشوری ویران با همان حاکمان قبلی باشد، در حالی که تحریمهای بینالمللی نیز همچنان پابرجا بماند و حکومتی خشمگین با شدت بیشتری مخالفان را سرکوب کند.
یک فعال جامعهٔ مدنی در تهران که سابقهٔ زندان سیاسی دارد به این روزنامه گفته است دو هفته پیش، در آغاز جنگ، امید واقعی در میان مردم وجود داشت، اما اکنون بسیاری احساس میکنند فریب خوردهاند. یک معلم زبان انگلیسی در تهران که هم مخالف حکومت و هم مخالف جنگ است نیز گفته است: «ما را بازی دادند. ما تبدیل شدیم به بهانهای برای راه انداختن یک جنگ ویرانگر.»
به نوشتهٔ این گزارش، این ناامیدی پس از آن شدت گرفت که مقامهای آمریکا و اسرائیل لحنشان را تغییر دادند و اکنون میگویند شرایط برای تغییر رژیم فراهم نیست. دونالد ترامپ گفته است بعید میداند مردم ایران در آیندهٔ نزدیک علیه حکومتی که همچنان خطرناک است قیام کنند. بنیامین نتانیاهو نیز سخنانی مشابه مطرح کرده است.
الی گرانمایه، کارشناس ایران در «شورای روابط خارجی اروپا»، گفته است بسیاری از مردم اکنون به این نتیجه رسیدهاند که شاید نتیجهٔ جنگ بیشتر به فروپاشی کشور شبیه باشد تا تغییر حکومت.
به نوشتهٔ وال استریت ژورنال، این دومین بار در سال جاری است که برخی ایرانیان احساس میکنند آمریکا از وعدهٔ تغییر رژیم عقبنشینی کرده است. در ژانویه نیز ترامپ از معترضان خواسته بود حکومت را سرنگون کنند و گفته بود «کمک در راه است»، اما چند روز بعد از حمله منصرف شد.
در داخل ایران، نیروهای امنیتی پیش از آغاز جنگ خودشان را برای چنین سناریویی آماده کرده بودند. مقامها از طریق پیامک و رسانههای دولتی هشدار دادهاند هرگونه اعتراض بهشدت سرکوب خواهد شد. یک فرمانده سپاه پاسداران در تلویزیون دولتی اعلام کرده است دستور «شلیک برای کشتن» صادر شده است.
بر اساس دادههای گروه «فعالان حقوق بشر در ایران»، دستکم ۱۹۵ نفر در طول جنگ با اتهامهایی مانند جاسوسی یا ارسال اطلاعات برای رسانههای خارجی بازداشت شدهاند. ساکنان تهران میگویند حتی گرفتن عکس یا فیلم از محل حملات نیز میتواند به بازداشت منجر شود.
بسیاری از ایرانیان نگراناند که پس از پایان جنگ، حکومت با موجی از بازداشتها، احکام سنگین زندان، و خشونت علیه مخالفان پاسخ دهد. برخی نیز به تجربهٔ دههٔ ۱۳۶۰ اشاره میکنند، زمانی که جمهوری اسلامی در جریان جنگ ایران و عراق هزاران زندانی سیاسی را اعدام و قدرتش را تثبیت کرد.
گزارش میافزاید که گروههای مسلح کُرد نیز که احتمال شورش در مناطق کردنشین را بررسی میکردند فعلاً برنامههای خود را متوقف کردهاند، زیرا نشانهای از تعهد نظامی خارجی برای حمایت از تغییر حکومت نمیبینند.
در عین حال، حملههای هوایی گسترده و تلفات غیرنظامیان نیز موجب شده بخشی از افکار عمومی- حتی در میان مخالفان جمهوری اسلامی- بیش از پیش با ادامهٔ جنگ مخالفت کنند. بر اساس آمار گروه «فعالان حقوق بشر در ایران»، تاکنون بیش از ۱,۲۷۰ غیرنظامی در این حملهها کشته شدهاند.
برخی ساکنان تهران میگویند بقای حکومت پس از این حملهها ممکن است آن را سرکوبگرتر از گذشته کند. یکی از شهروندان تهرانی که در ابتدا از جنگ حمایت میکرده به این روزنامه گفته است: «این حکومت قویتر، بیرحمتر، و هیولاییتر از قبل خواهد شد. مردم سلاحی برای مقابله ندارند.»
برگرفته از میز ایران