سهشنبه ۲۵ آذر ۱۴۰۴
لیندا سارنگ – اندیشهٔ نو: به گزارش ایرنا، شورای امنیت سازمان ملل متحد روز دوشنبه ۲۴ آذر نشستی دربارهٔ نقش و ویژگیهای دبیرکل بعدی این سازمان برگزار کرد. دبیرکل آیندهٔ سازمان ملل متحد پس از پایان دورهٔ دوم آنتونیو گوترش در ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ مسئولیت این نهاد بین المللی را بر عهده خواهد گرفت.
پیش از این نیز شورای امنیت سازمان ملل متحد روز جمعه ۲۳ آبان (۱۴ نوامبر) برای بحث سالانه دربارهٔ نحوه عملکرد این نهاد، از جمله روند انتخاب دبیرکل بعدی در سال ۲۰۲۶، تشکیل جلسه داده بود.
نامزدهای انتخاب دبیرکل جدید را شورای امنیت توصیه میکند. برای تأیید نامزدها دستکم ۹ رأی مثبت بدون وتوی اعضای دائم و سپس تأیید مجمع عمومی با اکثریت آرا لازم است. بنابراین، آمریکا حق وتوی تعیینکنندهای دارد و میتواند از این اهرم استفاده کند برای اینکه دبیرکل منتخب بعدی از اصلاحات مورد نظر دولت آمریکا حمایت کند.
شورای امنیت سازمان ملل متحد از پانزده کشور تشکیل شده است که پنج کشور عضو دائماند (چین، فرانسه، روسیه، بریتانیا، و ایالات متحد آمریکا که حق وتو دارند) و ده عضو غیردائماند که برای دورههای دو ساله انتخاب میشوند.
تا کنون هیچ فردی از پنج کشور عضو دائم شورای امنیت به دبیرکلی برگزیده نشده است، زیرا در این صورت تمرکز قدرت در سازمان ملل متحد بیش از حد خواهد شد.
تا کنون هیچ زنی دبیرکل سازمان ملل متحد نبوده است.
اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد در نشست روز دوشنبه انتظارات خودشان را از دبیرکل آیندهٔ این سازمان تشریح کردند و بر ضرورت اصلاحات، پاسخگویی، و بازگشت به اهداف اصلی سازمان ملل متحد در حالی که جهان با چالشهای فزایندهای روبهروست تأکید کردند.
تأکید چین بر پایبندی به عدالت و انصاف
فو کونگ، سفیر و نمایندهٔ دائم چین در سازمان ملل متحد، در نشست روز دوشنبه چهار اصل کلیدی را برای رهبری آیندهٔ این سازمان مطرح کرد که اولین اصل پایبندی به عدالت و انصاف بهعنوان پایهای محکم برای صلح پایدار است.
نمایندهٔ چین تأکید کرد که تعهد به راهحلهای سیاسی مسیری مؤثر برای دستیابی به صلح است و توسعه نیز باید در اولویت قرار گیرد تا مناقشههای بینالمللی برطرف شود.
سفیر چین افزود: «بدون توسعه، صلح پایدار نخواهد بود و مناقشهها بهطور واقعی حل نخواهند شد.»
نمایندهٔ چین همچنین بر ضرورت پایبندی به چندجانبهگرایی و تقویت همافزایی بینالمللی در پاسداری از صلح تاکید کرد.
فرانسه خواستار بازگشت سازمان ملل متحد به اصول بنیادین آن شد
فرانسه نیز اعلام کرد دبیرکل آینده باید سازمان ملل متحد را به اصول بنیادین این سازمان بازگرداند و در تحقق چشمانداز صلح و رفاه، که ۸۰ سال پیش پایهگذاری شد، نقشآفرینی کند.
جروم بونافونت، سفیر و نمایندهٔ فرانسه در سازمان ملل متحد، گفت: «دبیرکل تجسم نظم بینالمللی مبتنی بر حاکمیت قانون و ضامن این شکل از جامعهٔ بشری است.»
نمایندهٔ فرانسه افزود که جهان انتظار دارد دبیرکل بهمثابهٔ «قطبنما» و هدایتکننده در برخورد با مسائل جهانی عمل کند.
نمایندهٔ فرانسه در شورای امنیت گفت: «دبیرکل آینده باید در قبال کارآمدی سازمان پاسخگو باشد.»
تأکید روسیه بر نقش کلیدی دبیرکل در امور سازمان ملل متحد
روسیه نیز تأیید کرد که سازمان ملل متحد با وجود «ظرفیت عظیم»ی که دارد، اغلب نتوانسته است انتظارات جامعهٔ بینالمللی را برآورده کند.
ولادیمیر پولیانسکی، معاون نمایندگی روسیه در سازمان ملل متحد، در سخنانی گفت: «غلبه بر بحران اعتماد به سازمان ملل متحد فقط زمانی ممکن است که تصمیمهای بیندولتی با حسن نیت مورد توافق قرار گیرد و سپس با انطباق نظام سازمان ملل متحد بر واقعیتهای در حال تغییر اجرا شود.»
معاون نمایندگی روسیه تأکید کرد که دبیرکل را باید بازیگری کلیدی در کار سازمان ملل متحد دید که باید کارش را با «رعایت دقیق» منشور سازمان ملل متحد و با احترام به «بیطرفی و برابری» انجام دهد.
بریتانیا خواستار مقابلهٔ جسورانه با چالشهای جهانی شد
بریتانیا، که در رأیگیریهای شورای امنیت- از جمله برای پایان دادن به جنگ اسرائیل با فلسطین- همواره همراه با آمریکا بوده و مانعتراشی کرده است، بر توانایی منحصربهفرد سازمان ملل متحد در میان نهادهای چندجانبهٔ بینالمللی برای گرد هم آوردن دولتها و تقویت همکاری جهانی تأکید کرد. به گفتهٔ او، این همکاریها میتواند ملتها را از فقر بیرون آورد، بیماریها را ریشهکن کند، به بلاهای طبیعی پاسخ دهد، حقوق بشر را پاس بدارد، و از بروز جنگ جلوگیری کند.
جیمز کاریوکی، سفیر و معاون نمایندگی بریتانیا در سازمان ملل متحد، گفت: «مسئولیت دبیرکل بعدی سازمان ملل متحد مقابلهٔ جسورانه و مستقیم با این چالشها و رفع آنها خواهد بود.»
این مقام بریتانیایی خواستار تمرکز دوبارهٔ سازمان ملل متحد بر اولویتهای اصلی، از جمله حفظ صلح و امنیت، ارائهٔ کمکهای انساندوستانه و توسعهیی، و حمایت از حقوق بشر شد.
معاون نمایندگی بریتانیا در سازمان ملل متحد افزود «گسترش استفاده از ظرفیتهای دیپلماتیک دبیرکل برای میانجیگری در مناقشههای بینالمللی، بهویژه در بحرانهای درازمدت» باید در دستور کار دبیرکل باشد.
آمریکا مدعی ناکارآمدی سازمان ملل متحد شد
آمریکا در حالی که خودش شورای امنیت سازمان ملل متحد را با استفاده از حق وتو و مخالفتهای پیدرپی با دیگر اعضای این شورای ۱۵ عضوی به ناکارآمدی کشانده است، سازمان ملل متحد را به بوروکراسی متورمی تشبیه کرد که گرفتار «ناکارآمدی، هزینههای بیش از حد، و نبود پاسخگویی» است.
معاون نمایندگی آمریکا گفت: «دبیرکل بعدی باید سازمان ملل متحد را به هدفها و اصول منشور سازمان ملل متحد بازگرداند.» او تأکید کرد که وظیفهٔ دبیرکل تضمین ارائهٔ خدمات به کشورهای عضو است.
نمایندهٔ آمریکا گفت که انتظار دارد دبیرکل آینده به حاکمیت کشورها احترام بگذارد، مسئولیتپذیری مالی این نهاد را تضمین کند، «هزینههای بیهوده» را کاهش دهد، و به کارآمدی در عملیات داخلی توجه کند.
این در حالی است که دبیرکل سازمان ملل متحد بودجهٔ سال آینده (۲۰۲۶) را ۳٫۲۴میلیارد دلار اعلام کرده است که ۵۷۷میلیون دلار کمتر از بودجهٔ سال ۲۰۲۵ است.
بر اساس اعلام سازمان ملل متحد، تا ماه سپتامبر (مهر) بخش عمدهٔ کسری بودجه ناشی از پرداختنشدن سهم کشورهای ایالات متحد آمریکا، چین، روسیه، و مکزیک بوده است.
آنتونیو گوترش، نهمین دبیرکل سازمان ملل متحد از پرتغال، در ۱ ژانویه ۲۰۱۷ کارش را آغاز کرد و در سال ۲۰۲۱ مجدداً با اتفاق آرا در شورای امنیت برگزیده شد.
انتخاب دبیرکل بعدی در سال ۲۰۲۶ صورت میگیرد و او کارش را از سال ۲۰۱۷ آغاز خواهد کرد.
طبق سنّت غیررسمی سازمان ملل متحد، دبیرکل جدید باید از منطقهای متفاوت با دبیرکلی باشد که دورهاش به پایان میرسد و این بار نوبت آمریکای لاتین است. نامهایی چون میشل باشله، رئیسجمهور پیشین شیلی، ربکا گرینسپن، از کاستاریکا، میا مطلبی، نخستوزیر باربادوس، و رافائل گروسی، رئیس آژانس بینالمللی انرژی اتمی مطرح است، اما این افراد هر کدام با موانعی روبهرو هستند.