Recently updated on دسامبر 16th, 2025 at 08:30 ب.ظ
سهشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۴
لیندا سارنگ – اندیشهٔ نو: شورای امنیت سازمان ملل متحد روز جمعه ۲۳ آبان (۱۴ نوامبر) برای بحث سالانه دربارهٔ نحوه عملکرد این نهاد، از جمله روند انتخاب دبیرکل بعدی در سال ۲۰۲۶، تشکیل جلسه داد.
نامزدهای انتخاب دبیرکل جدید را شورای امنیت توصیه میکند. برای تأیید نامزدها دستکم ۹ رأی مثبت بدون وتوی اعضای دائم و سپس تأیید مجمع عمومی با اکثریت آرا لازم است. بنابراین، آمریکا حق وتوی تعیینکنندهای دارد و میتواند از این اهرم استفاده کند برای اینکه دبیرکل منتخب بعدی از اصلاحات مورد نظر دولت آمریکا حمایت کند.
هرچند این فرایند را انتخابات مینامند، در سازمان ملل از آن با عبارت «روش انتخاب و برگماری دبیرکل بعدی سازمان ملل متحد» یاد میشود. از آنجا که مجمع عمومی هرگز از برگماری فردی که شورای امنیت پیشنهاد کرده خودداری نکرده است، میتوان گفت که شورای امنیت است که با پیشنهادش دبیرکل بعدی سازمان ملل را تعیین میکند.
هیچ شرایط و مشخصات رسمی برای صلاحیت نامزدها و انتخاب آنها در شورای امنیت وجود ندارد و این بررسی و در نهایت انتخاب اغلب بر اساس سوابق افراد و سابقهٔ انتخاب در سالهای گذشته صورت میگیرد.
دورهٔ کار دبیرکل پنج سال است که میتواند یک بار هم تکرار شود، یعنی در مجموع ده سال. فقط اوتانت بوده است که در سه دوره دبیرکل بوده است، گرچه دو دوره از این سه دوره کامل نبود و او در مجموع ده سال دبیرکل بود.
تا کنون هیچ فردی از پنج کشور عضو دائم شورای امنیت به دبیرکلی برگزیده نشده است، زیرا در این صورت تمرکز قدرت در سازمان ملل متحد بیش از حد خواهد شد.
ترجیح همیشگی بر این بوده است که دبیرکل به هر دو زبان انگلیسی و فرانسوی بتواند صحبت کند.
آنتونیو گوترش، نهمین دبیرکل سازمان ملل متحد از پرتغال، در ۱ ژانویه ۲۰۱۷ کارش را آغاز کرد و در سال ۲۰۲۱ مجدداً با اتفاق آرا در شورای امنیت برگزیده شد.
انتخاب دبیرکل بعدی در سال ۲۰۲۶ صورت میگیرد و او کارش را از سال ۲۰۱۷ آغاز خواهد کرد.
تا کنون هیچ زنی دبیرکل سازمان ملل متحد نبوده است.
در منشور سازمان ملل متحد، دبیرکل «مدیر ارشد اداری» این سازمان توصیف شده است. او در این سمت همچنین «وظایف دیگری را که شورای امنیت، مجمع عمومی، شورای اقتصادی و اجتماعی، و دیگر نهادهای سازمان ملل متحد به او محوّل میکنند» انجام میدهد.
در ماههای پیش از انتخاب دبیرکل جدید، از کشورهای عضو سازمان ملل متحد دعوت میشود که نامزدهای مورد نظرشان را به رئیس شورای امنیت و رئیس مجمع عمومی معرفی کنند. شورای امنیت نامزد نهاییاش را از طریق رأیگیری مخفی انتخاب میکند و انتصاب او را به مجمع عمومی توصیه میکند. انتصاب دبیرکل با اکثریت آرای مجمع عمومی تأیید میشود.
به گزارش ایرنا از نشنال اینترست، با نزدیک شدن انتخابها و انتصابهای جدید در سازمان ملل متحد، حالا دولت دونالد ترامپ باید روشن کند از این نهاد چه میخواهد. آیندهٔ رابطهٔ آمریکا با سازمان ملل و نهادهای وابسته به آن هیچگاه تا این اندازه مبهم نبوده است.
ترامپ بازبینی کامل همهٔ سازمانهای بینالمللی را آغاز کرده است تا مشخص شود آمریکا تا چه حد باید در آنها شرکت داشته باشد، باقی بماند، یا از آنها حمایت کند. اما با طولانی شدن این بازبینی، کاخ سفید ممکن است هم نفوذ خودش و هم تمرکز بر انتخابات مهمی را از دست بدهد که مسیر سازمان ملل متحد را برای سالهای آینده تعیین میکند.
ترامپ در سخنرانیاش در مجمع عمومی تأکید کرد که سازمان ملل متحد بر سر دوراهی قرار دارد. حتی آنتونیو گوترش، دبیرکل کنونی، ناچار شده بپذیرد که اصلاحات ضروری است و برنامه «UN۸۰» را معرفی کرد که اجرای اصلاحاتش به ارادهٔ دبیرکل بعدی نیاز دارد.
با این حال، بسیاری از نامزدهای مطرحشده دیدگاههایی چندان نزدیک به دیدگاه آمریکا ندارند. بیشتر آنها سابقهٔ حمایت از نقش گستردهتر سازمان ملل متحد دارند، نه محدودسازی آن، و معدود کسانی هم هستند که کارنامهای شایان توجه در اصلاحات دارند.
طبق سنت غیررسمی سازمان ملل متحد، دبیرکل جدید باید از منطقهای متفاوت با دبیرکلی باشد که دورهاش به پایان میرسد و این بار نوبت آمریکای لاتین است. نامهایی چون میشل باشله، رئیسجمهور پیشین شیلی، ربکا گرینسپن، از کاستاریکا، میا مطلبی، نخستوزیر باربادوس، و رافائل گروسی، رئیس آژانس بینالمللی انرژی اتمی مطرح است، اما این افراد هر کدام با موانعی روبهرو هستند.
باشله در مقام کمیسر حقوق بشر انتشار گزارش انتقادی دربارهٔ چین را تا آخرین روز کاریاش به تعویق انداخت.
گرینسپن بیش از ۲۵ سال است در پُستهای متفاوت سازمان ملل متحد جابهجا شده و تعهدش به اصلاحات مورد تردید است.
مطلبی عمدتاً بهخاطر حمایت قوی از سیاستهای چارهجویی برای تغییرات آبوهوایی زیانبار و تأمین مالی توسعه شناخته میشود که در تضاد با مواضع دولت ترامپ است.
گروسی نیز بهدلیل مواضعش دربارهٔ ایران و جنگ اوکراین به احتمال زیاد با مخالفت روسیه یا چین مواجه میشود.
احتمال حضور نامزدهایی خارج از آمریکای لاتین هم وجود دارد، از جمله، جاسیندا آردرن، نخستوزیر پیشین نیوزیلند، که بهخاطر قرنطینههای سختگیرانه در دورهٔ همهگیری کرونا و کنارهگیری بهدلیل «خستگی» مورد انتقاد است. آمینا محمد، معاون کنونی دبیرکل، نیز بیشتر بهخاطر نقشش در تدوین هدفهای توسعهٔ پایدار شناخته میشود که دولت ترامپ با آنها مخالف است.
در بسیاری از دیگر نهادهای سازمان ملل متحد نیز انتخابات یا تمدید دورهها پیش روست. برخی رقابتها تقریباً قطعی است: الکساندر دو کرو، نخستوزیر پیشین بلژیک، نامزد رهبری برنامهٔ توسعهٔ سازمان ملل (UNDP) شده و احتمالاً تأیید میشود، ولی تعهد او به هدفهای توسعهٔ پایدار با سیاستهای ترامپ همسو نیست.
به هر حال، در ۱۴ ماه آینده انتخابها و انتصابهای مهمی در سراسر ساختار سازمان ملل متحد صورت خواهد گرفت. اگر دولت ترامپ تصمیم به ادامهٔ تعامل با این نهادها داشته باشد، باید موضعش را صریح اعلام کند. در نهایت اینکه در سازمان ملل مرتب باید به یاد داشت که آمریکا، بهعنوان عضو دائم و دارای حق وتو در شورای امنیت و یکی از بزرگترین تأمینکنندگان مالی این سازمان میتواند پیامدهایی جدّی برای نادیده گرفتن خواستهایش ایجاد کند.