جنبش پیشرو کویت*
ترجمهٔ م. حامد – اندیشهٔ نو
جمعه ۲۱ آذر ۱۴۰۴
با توجه به «کاهش نسبی قدرت امپریالیستی غالب و تغییر توازن قوا بهعلت پایان یافتن دوران تکقطبی و بروز پدیدهٔ کشورهای نوظهور»، که جنبش پیشرو کویت سالهاست در بسیاری از اسناد و بیانیههایش به آن اشاره کرده است، انتشار سند «استراتژی امنیت ملی ایالات متحد آمریکا – ۲۰۲۵» نشاندهندهٔ آشکار کاهش نقش آمریکا در سطح جهانی و ناتوانی دولت آمریکا در ادامه دادن به رویکرد امپریالیستی در تحمیل سلطهٔ یکجانبهاش بر جهان است.
به نظر ما برجستهترین ویژگی استراتژی جدید امنیت ملی آمریکا اینهاست:
● محدود کردن توجه آمریکاییها به نیمکرهٔ غربی. واشنگتن از متحدانش میخواهد که هزینههای دفاع ملیشان را بهطور چشمگیری افزایش دهند.
● با حرکت بهسوی بازتوزیع حضور نظامی آمریکا در سطح جهان از راه تمرکز بر نیمکرهٔ غربی و دور شدن از نقاطی از جهان که اهمیت نسبی آنها برای امنیت ملی آمریکا در دههها یا سالهای اخیر کاهش یافته است. بهویژه علاقهٔ واشنگتن به خاورمیانه کاهش یافته است، زیرا دیگر مهمترین تأمینکنندهٔ انرژی جهان نیست. همانطور که در سند بهروشنی بیان شده است، آن روزهایی «که خاورمیانه در سیاست خارجی آمریکا نقش برتر را داشت» به پایان رسیده است.
● پس از آنکه واشنگتن برتری شرکتهای مورد حمایت و هدایت دولتی چین در ساختن زیرساختهای مادّی و دیجیتال و استفاده از مازاد تجاریاش را درک کرد و اعلام کرد که از هیچ تغییر یکجانبهای در وضع موجود در تنگهٔ تایوان حمایت نمیکند، اکنون تمرکز رابطهاش با چین بهخاطر تغییر توازن در روابط اقتصادی با چین است. گرایش آمریکا به «بازگرداندن ثبات راهبردی با روسیه» و پذیرش آشکار اینکه جنگ اوکراین، که در آن غرب کییف را به پیوستن به ناتو تحریک کرد، نتیجهٔ معکوس داشته است.
● اعلام «آزادسازی و افزایش ظرفیت عظیم تولید انرژی ایالات متحد آمریکا بهعنوان اولویتی راهبردی».
● اتخاذ رویکردی آشکارا منفی در برخورد با سازمانهای بینالمللی با اعلام «مقابله با مداخلههای سازمانهای فراملی که حاکمیت [آمریکا] را خدشهدار میکنند».
ما تغییرات جهانیای را که با کاهش تدریجی سلطهٔ تکقطبی تحمیلشده از جانب ایالات متحد آمریکا پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی نمایان میشود میبینیم… ما گرفتار بحرانهای ساختاری داخلی هستیم… این کشور [آمریکا] با چالشهای فزایندهای از سوی قدرتهای نوظهوری مانند چین و روسیه مواجه است…
در ارتباط با مقاومت ملتها و جنبشهای آزادیبخش آنها، که هنوز پابرجا هستند و با نیروهای سلطهجو و وابستگیهایشان مقابله میکنند، [باید بگوییم که آنها] بنیانهای نظام مالی و تجاری جهانی زیر سلطهٔ امپریالیسم غربی را سست کردهاند و افق تازهای بهسوی برقراری نظم جهانی چندقطبی جدید گشودهاند.
اما به باور ما، این چندقطبی نوپا، همانطور که در سند جدید استراتژی امنیت ملی آمریکا دیده شده است، اگرچه چشمانداز تازهای به روی نیروهای آزادیبخش جهان، از جمله نیروهای آزادیبخش ملی عرب، باز میکند، بهخودیخود به معنای دستیابی به نظامی عادلانهتر نیست، مگر اینکه نیروهای آزادیبخش ملی و ملتها آن را برای پیشبرد طرحهای مستقل و احیای توسعهٔ خودمحور و عدالت اجتماعی به کار گیرند.
چالشهای نوظهور پیش روی کویت
از دیدگاه ما در کویت، سند جدید استراتژی امنیت ملی آمریکا اگرچه راه را بهسوی درجهای از فاصله گرفتن از سلطه و تبعیت از غرب باز میکند، اما این سند کشور ما کویت و امنیت ملی آن را در برابر چالشهای دشواری قرار میدهد، چه از لحاظ وابستگی تقریباً مطلق به تعهد حفاظتی آمریکا و حضور نظامی آمریکا در کویت و منطقه از سال ۱۹۹۰، زمانی که عراق در رژیم قبلی به کشور ما حمله کرد، چه بر اساس تضمینهای قطعنامههای شورای امنیت در مورد کویت، با توجه به نگرش منفی آمریکا به سازمانهای بینالمللی… یا با توجه به آنچه از سیاست نفتی اعلامشدهٔ آمریکا حاصل خواهد شد که بر کشورهای صادرکنندهٔ نفت «اوپک»، از جمله کویت، اثر خواهد گذاشت… این امر نیازمند بازنگری جدّی در بر خورد با این تغییرات، دگرگونیها، و چالشهای نوظهور، و جستوجوی جایگزینهایی برای تأمین امنیت کویت بر اساس منافع ملی کویت، بهجای تداوم تکیه بر نقش آمریکاست.
جایگزینها
جنبش پیشرو کویت معتقد است که جایگزینهایی باید در نظر گرفته و پذیرفته شوند که تضمین کنند که کویت همهٔ تخممرغهایش را در سبد آمریکایی و نظام جهانی فاسدی که در اوایل دهه نود شکل گرفت نگذارد و بهجای آن به گزینههای منسجم و دستیافتنی دیگری برای تأمین امنیت ملی کویت تکیه کند. از جمله:
اول: انسجام جبههٔ داخلی کویت بر اساس آزادی، مشارکت مردمی، و نظم قانون اساسی بهعنوان شرط اساسی تأمین امنیت ملی کویت.
دوم: پایبندی به رویکردی مستقل و ملی در سیاست خارجی که امنیت کویت را تقویت و با ایجاد روابط همسایگی خوب در منطقه حاکمیت آن را حفظ کند و تسلیم فشارها و مداخلههای امپریالیستی نشود. تقویت امنیت و صلح منطقهیی از طریق توسعهٔ توانمندیهای دفاع از خود، همکاری مبتنی بر حُسن همجواری و مداخله نکردن در امور داخلی کشورها، و بازنگری توافقهای امنیتی و دفاعی با پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد با توجه به سمتگیری جدید آمریکا.
سوم: تقویت روابط گسترده و همهجانبه با ملتهای کشورهای حاشیهٔ خلیج فارس و شبهجزیرهٔ عربستان در حوزههای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، و فرهنگی و آغاز طرحی برای تأسیس سازمان همکاری و امنیت منطقهیی جدید و گستردهتر که شامل همهٔ کشورهای هممرز با حوضه خلیج عربی و شبهجزیرهٔ عربستان باشد.
چهارم: همبستگی عربی بر پایهٔ حفظ پیوندهای ملی، نزدیکی، یکپارچگی، و وحدت برای دست رد زدن به سلطهجویی امپریالیستی، مقابله با قدرت صهیونیستی، و حمایت از مبارزهٔ مردم عرب فلسطین برای دستیابی به حقوق کامل ملیشان.
پنجم: تلاش برای ایجاد نظام بینالمللی جدید مبتنی بر احترام متقابل دولتها، حاکمیت و استقلال ملی، و همبستگی بینالمللی میان ملتها. چنین نظامی فقط بر پایهٔ برابری، پرهیز از سلطه و فرماندهی محقق میشود. این امر مستلزم حرکت بهسمت عضویت کامل در گروههای بریکس و سازمان همکاری شانگهای است.
ششم: طرح پروژهٔ توسعهٔ ملی جایگزین با هدف ساختن اقتصاد ملی مولد، توسعهیافته، و مستقل برای رفع ناترازیهای ساختاری ناشی از ساختار اقتصادی نابهنجار و وابستهٔ سرمایهداری رانتخوار، و توجه به چالشهای مرتبط با قیمت نفت در پرتو استراتژی جدید اعلامشدهٔ آمریکا، از طریق تنوعبخشی منابع درآمد و فعالیتهای تولیدی و گسترش صنایع نفت، بهویژه در بخشهای پالایش و پتروشیمی.
کویت، ۱۰ دسامبر ۲۰۲۵ (۱۹ آذر ۱۴۰۴)
* منبع: