عکس جمعی گروهی از شرکتکنندگان در کاپ۳۰ (COP30)
یکشنبه ۲ آذر ۱۴۰۴
رادیو زمانه – نمایندگان شرکتکننده در کاپ۳۰ (COP30)، کنفرانس جهانی آبوهوا در بِلِم (برزیل)، سرانجام در وقت اضافه ۱۹ساعته بر سر بیانیهٔ نهایی توافق کردند. در این بیانیه چیزی دربارهٔ کاهش استفاده از سوختهای فسیلی ذکر نشده است.
کشورهای نفتی، بهویژه عربستان سعودی، با برنامهای برای کاهش استفاده از سوختهای فسیلی که مشخصاً شامل نفت بشود مخالف بودند. چین نیز تمایلی به همراهی با این برنامه نداشت. تصمیمهای کنفرانس تغییرات آبوهوایی سازمان ملل متحد باید با اجماع اتخاذ شود. از این رو خواست بیانیه بهصورت مصالحهای حداقلی در آمد.
در بیانیهٔ نهایی، بیش از ۱۹۰ کشور فقط بر سر یک ابتکار داوطلبانه برای تسریع تلاشهای حفاظت از اقلیم و مقابله با تغییرات آبوهوایی توافق کردند. ریاستجمهوری برزیل اکنون بهصورت داوطلبانه در تلاش برای ایجاد «نقشه راه» است. اقدامات مقابله با تخریب جنگلها نیز باید در نظر گرفته شود.
در بیانیهٔ نهایی همچنین خواست سهبرابر شدن حمایت مالی از کشورهای در حال توسعه طرح شده است تا این کشورها بتوانند گذار به فناوریهای سازگار با تغییرات آبوهوایی و سازگاری بیشتر با تغییرات آبوهوایی را اجرا کنند.
از آمریکا نمایندگانی در این کنفرانس شرکت نداشتند. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، تغییرات آبوهوایی و گرمایش زمین بر اثر فعالیتهای انسانی را انکار میکند و آن را «فریب» میداند.
گردانندگی کنفرانس آینده بر عهدهٔ ترکیه و استرالیا خواهد بود.
دولت جمهوری اسلامی حضور کمرنگی در همایش برزیل داشت، طرح و برنامه و دستاوردی برای عرضه نداشت، و درگیر دو مشکل دیگر هم بود: مشکل پرداخت حق عضویت و نداشتن پول برای اعزام هیئت کامل. شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیطزیست، در مصاحبهای که با عنوان «حضور در کنفرانس برزیل حداقلی بود» منتشر شده است، گوشههایی از این دو موضوع را باز کرده است.
انتظارات برآورده نشده
در آغاز کنفرانس، لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا، رئیس جمهور برزیل، گفت که نقشهٔ راهی لازم است تا جامعهٔ بشری بتواند وابستگی به سوختهای فسیلی را پشت سر بگذارد و جنگلزدایی را متوقف و معکوس کند. با این سخنرانی آغازین، انتظار از همایش بیشتر شد، انتظاری که برآورده نشد.
محل برگزاری کنفرانس در حاشیهٔ منطقهٔ آمازون، که برای اقلیم جهانی اهمیت دارد، بهطور نمادین از جانب برزیل پیشنهاد و انتخاب شده بود. اما کنفرانس دربارهٔ یک اقدام مشخص برای جلوگیری از نابودی جنگلها هم تصمیمی نگرفت.
بسیاری از شرکتکنندگان تأکید کردند که با توجه به بحران رو به افزایش آبوهوایی، اقدام سریع لازم است. اما در حالی که مشخص شده است بیشتر گازهای گلخانهیی آسیبرسان به زمین، که باعث گرم شدن بیشتر این سیاره میشود، از سوختن نفت، گاز، و زغالسنگ حاصل میشود. اما تمهیدی برای حل این مسئله پیشنهاد نشد. موضع عربستان، که مورد پشتیبانی دیگر کشورهای نفتی هم قرار داشت، این بود که هر کس راه خودش را برود و این عملاً به معنای جلوگیری از توافق بر سر برنامهای برای استفادهٔ کمتر از سوختهای فسیلی است.
نظر اکثر اقلیمشناسان این است که تا سال ۲۰۳۰ میزان افزایش گرمایش جهانی از ۱,۵ درجه نسبت به دوران پیشاصنعتی فراتر خواهد رفت و این یعنی توافق پاریس برای کاستن از میزان گرمایش به هدفش نرسیده است. پیامدهای این وضع طوفانهای شدیدتر، آتشسوزیهای جنگلی، خشکسالی، و از سوی دیگر جاری شدن بیشتر سیل خواهد بود.