جمعه ۱۶ آبان ۱۴۰۴
اندیشهٔ نو: شرکت نِکسپریا (Nexperia)، که دفتر مرکزیاش در شهر نایمخن (Nijmegen) در هلند است، در حال تبدیل شدن به نقطهٔ برخورد بزرگی میان رقابتهای ژئوپلیتیکی، امنیت اقتصادی اروپا، و مخاطرات زنجیرههای تأمین جهانی است.
نکسپریا در سالهای اخیر یکی از تولیدکنندگان مطرح و پیشرو قطعات نیمرسانای پایه (مانند دیودها، ترانزیستورها، ماسفِتها (MOSFET، ترانزیستور اثرِ میدانیِ نیمرسانا اکسید-فلز)، و قطعات محافظ تخلیهٔ الکتروستاتیکی (ESD) شده است. این شرکت از سالها پیش در مالکیت شرکت چینی فناوری وینگتک (Wingtech Technology) بوده است که بخشی از زنجیرهٔ تولید و تأمین جهانی نیمرساناهاست. طراحی و تولید اولیهٔ این شرکت در اروپاست، اما بخش بزرگ بستهبندی، آزمایش و کنترل کیفیت، و عرضه در آسیا، بهویژه در چین فعالیت دارد، ترکیبی که از نظر تأمین و زنجیرهٔ جهانی اهمیت زیادی دارد.
علل شکلگیری بحران
نگرانیهای امنیتی و مالکیت فناوری: دولت هلند در پایان سپتامبر ۲۰۲۵ با استناد به قانون «در دسترس بودن کالاها» (Goods Availability Act) وارد عمل شد و کنترل شرکت را از مالک چینی آن بهدست گرفت.
به گفتهٔ مقامات هلندی، «کاستیهای جدّی در ادارهٔ شرکت» مشاهده شده بود که میتوانست به درز کردن دانش کلیدی و فناوری حساس از اروپا به خارج منجر شود.
در ۷ اکتبر امسال، دادگاه هلند حکم داد که ژانگ ژو ژن (Zhang Xuezheng)، مدیر اجرایی شرکت و نمایندهٔ مالک چینی، از این سمت تعلیق شود.
شرکت نِکسپریا اعلام کرد که از ۱۳ اکتبر دیگر نمیتواند تضمین کند قطعات تولیدشده در چین «اصیل و مطابق استاندارد کیفی» لازماند، زیرا که تأمین وِیفرها برای واحد چین متوقف شده است. این در حالی است که بخش چین شرکت گفته است که موجودی کافی تا پایان سال ۲۰۲۵ دارد، و در عین حال در جستوجوی جایگزینهای تأمین نیز است.
واکنش متقابل چین
وزارت بازرگانی چین این اقدام هلند را «ایجاد هرجومرج» در زنجیرهٔ تأمین جهانی خواند و دولت هلند را مسئول پیامدهای آن دانست. دولت چین در واکنش به دخالت هلند صادرات برخی از محصولات این شرکت را از واحدش در چین متوقف یا محدود کرد. این امر باعث نگرانی در مورد توقف تولید در صنعت خودرو در اروپا شد.
مذاکرات و راهکارها
● وزیر اقتصاد هلند گفت که جریان تأمین ممکن است بهزودی دوباره برقرار شود، که نشاندهندهٔ کاهش نسبی تنش است.
● مذاکراتی میان دولت هلند، این شرکت، و مقامهای چینی در جریان است. برای مثال، بیانیهٔ وزارت اقتصاد هلند یادآور شده است که «با مقامات چینی همکاری کردهایم تا راهی مشترک پیدا کنیم.»
● یکی از شروط مورد بحث برای پایان دادن به نظارت ویژهٔ دولت هلند ازسرگیری کامل صادرات از واحدهای چین نِکسپریا است.
● شرکت نکسپریا نیز از «تعلیق یکسالهٔ مقررات وابستگی آمریکا» (Affiliate Rule) که باعث واکنش هلند به این شرکت شد استقبال کرده است.
به نظر میرسد توافقهای بهدستآمده در نشست دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، در کرهٔ جنوبی زمینهٔ لازم را برای عقبنشینی آمریکا و حل معضل پیشآمده برای این شرکت فراهم کرده و بازگشت به روال عادی در دستور کار قرار گرفته است.