صلاحالدین خدیو
دوشنبه ۱۰ شهریور ۱۴۰۴
بررسی نتایج کنکور امسال بر مبنای دهکهای اقتصادی عمق نابرابری آموزشی را نشان میدهد.
نمودار فوق بیانگر آن است که بهویژه در دو گروه آموزشی علوم تجربی و ریاضی، صاحبان درآمدهای بالا در دهکهای ۹ و ۱۰ اقتصادی بیشترین رتبههای زیر ۳۰۰۰ را به دست آوردەاند.
این امر مبیّن آن است که اکثر پزشکان، دندانپزشکان، داروسازان، و مهندسان آینده از میان خانوادههای متمول و مرفه برگزیده میشوند.
این تحول یک پیامد اساسی بالقوه ویرانگر به دنبال دارد: امکان پیشرفت و تحرک اجتماعی برای اقشار کمبرخوردار از راه تحصیلات عالی کمتر از هر زمانی است و چه استعدادهای فراوانی که زیر چرخهای ماشین غولپیکر بیعدالتی له میشوند.
از این منظر، در ایران نیمهٔ دوم قرن بیستم- دوران پهلوی دوم و دو دههٔ ابتدایی پس از انقلاب- فرصتهای بیشتر و برابرتری برای فرودستان اقتصادی وجود داشت، زیرا که با ترکیبی از استعداد و پشتکار میتوانستید به موفقیتهای تحصیلی و سپس فرصتهای شغلی ممتاز و درآمدزا دست پیدا کنید.
اما در سه دههٔ اخیر، با فرادستی نوعی «نولیبرالیسم اسلامی» بر یک ساختار اقتصادی فاسد و رانتی، عملاً این امکان از بخش مهمی از جمعیت سلب شده است.
درست است که در پنجاه سال طلایی موصوف نابرابری عمودی وجود داشت و بهآسانی با ضریب جینی قابلمحاسبه بود، اما نابرابری افقی، به معنای بیعدالتی در دسترسی به خدمات آموزشی، درمانی، ورزشی و تفریحی، و جداسازی فضاهای زندگی و سطوح نابرابر کیفیت زندگی هرگز به اندازهٔ امروز نبود.
نکتۀ تلخ اینجاست که بیعدالتی پیشگفته به کنکور سراسری و دانشگاههای داخلی محدود نمیشود.
کسانی که موفق به کسب رتبههای مناسب نشدەاند میتوانند به دانشگاههای کماعتبار کشورهای دور و نزدیک بروند و پس از بازگشت به کشور با پرداخت مبلغی، مدرک تحصیلیشان را معادلسازی کنند.
این موارد جدا از سهمیەهای وحشتناک و مبتذلی است که در یک نظام رانتیر بر مبنای نوعی حامیپروری رها از منطق و نظارت توزیع میشود.
اینها گوشەای از کارنامۀ درخشان تراکم نابرابری افقی و عمودی در جامعۀ اسلامی است!
نقل از کانال تلگرام شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران