دوشنبه ۲۰ مرداد ۱۴۰۴
لیندا سارنگ – اندیشهٔ نو: همانطور که پیشتر گفته شده بود، روز دوشنبه اا اوت (۲۰ مرداد) متن توافقنامهٔ ۱۷ بندی صلح میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان امروز در سایتهای وزارت امور خارجی هر دو کشور منتشر شد. متن توافق به سه زبان آذربایجانی، ارمنی، و انگلیسی تنظیم شده و در صورت هرگونه اختلاف تفسیری، نسخهٔ انگلیسی آن ملاک خواهد بود.
بر اساس این توافق، دو طرف «با درک ضرورت مبرم برقراری صلحی عادلانه، جامع، و پایدار در منطقه و با استناد به منشور سازمان ملل متحد، «اعلامیهٔ اصول حقوق بینالملل دربارهٔ روابط دوستانه میان دولتها» (۱۹۷۰)، «سند نهایی هلسینکی» (۱۹۷۵)، و «اعلامیهٔ آلماآتی» (۱۹۹۱)، تمایل خود را «به برقراری روابط بیندولتی بر پایهٔ اصول حسن همجواری» و طبق ۱۷ بندی که در متن آمده است ابراز کردند.
پیشتر اعلام شده بود که دو کشور ظرف ۱۴ روز پس از تبادل اسناد تصویب این توافقنامه روابط دیپلماتیک را مطابق با مفاد کنوانسیونهای روابط دیپلماتیک و کنسولی (به ترتیب ۱۹۶۱ و ۱۹۶۳) برقرار کنند.
ماده ۱: با تأیید اینکه مرزهای بین جمهوریهای سوسیالیستی شوروی پیشین به مرزهای بینالمللی این دو کشور مستقل تبدیل شده و جامعهٔ بینالمللی به این عنوان بهرسمیت شناخته است، دو طرف حاکمیت، تمامیت ارضی، و استقلال سیاسی یکدیگر را بهرسمیت میشناسند و به آن احترام میگذارند.
ماده ۲: دو طرف با رعایت کامل ماده یک تأیید میکنند که هیچ ادعای ارضی به یکدیگر ندارند و در آینده نیز چنین ادعاهایی را مطرح نخواهند کرد. دو طرف هیچ اقدامی، از جمله برنامهریزی، آمادهسازی، تشویق، و حمایت از چنین اقداماتی، که هدفش تجزیه یا آسیب رساندن کامل یا جزئی به تمامیت ارضی یا یکپارچگی سیاسی طرف دیگر باشد، نخواهد کرد.
ماده ۳: دو طرف در روابط متقابل از استفاده از زور، یا تهدید به استفاده از زور، علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی، یا از هر طریق دیگری که با منشور سازمان ملل متحد مغایرت داشته باشد خودداری خواهند کرد. آنها به هیچ طرف ثالثی اجازه نخواهند داد که از سرزمینهایشان برای اعمال زور علیه طرف دیگر استفاده کند، که با منشور سازمان ملل متحد مغایرت دارد.
ماده ۴: دو طرف از دخالت در امور داخلی یکدیگر خودداری خواهند کرد.
ماده ۵: دو طرف ظرف _[۱۴]_ روز پس از تبادل اسناد تصویب این توافقنامه روابط دیپلماتیک را مطابق با مفاد کنوانسیونهای وین در مورد روابط دیپلماتیک و کنسولی (به ترتیب ۱۹۶۳ و ۱۹۶۱) برقرار خواهند کرد.
ماده ۶: دو طرف با رعایت کامل تعهدهایشان طبق ماده اول این توافقنامه، بر اساس حسننیت میان کمیسیونهای مرزی هر کشور، مطابق با مقررات توافقشدهٔ کمیسیونها، برای انعقاد توافق تعیین حدود و علامتگذاری مرز بین دو طرف مذاکره خواهند داد.
ماده ۷: دو طرف نباید در امتداد مرز مشترک نیروهای هیچ کشور ثالثی را مستقر کنند. دو طرف تا زمان تعیین حدود و علامتگذاری آتی در مرز مشترک، برای امنیت و اعتمادسازی مورد توافق متقابل، از جمله در حوزهٔ نظامی، با هدف تضمین امنیت و ثبات در مناطق مرزی اقدام خواهند کرد.
ماده ۸: دو طرف نارواداری، نفرت و تبعیض نژادی، جداییطلبی، افراطگرایی خشونتآمیز، و تروریسم را در تمام مظاهرش در بخش قضایی خودشان محکوم و با آن مبارزه خواهند کرد و به تعهدهای بینالمللیشان در این باره پایبند خواهند بود.
ماده ۹: دو طرف متعهد میشوند که به پروندههای مفقودشدگان و ناپدیدشدگان قهری در درگیریهای مسلحانهای که هر دو طرف درگیر آن بودهاند رسیدگی کنند، از جمله از طریق تبادل تمام اطلاعات موجود در مورد این افراد، مستقیماً یا با همکاری سازمانهای بینالمللی مربوطه در صورت لزوم.
بدینوسیله، بهعنوان شیوهای برای اعتمادسازی و سازش، دو طرف بر اهمیت تحقیق دربارهٔ سرنوشت چنین افرادی، شامل جستوجو برای یافتن پیکر آنها و بازگرداندن آنها بهطور مناسب تأکید دارند، بهگونهای که از راه تحقیق درست انصاف در مورد این افراد رعایت شود. دربارهٔ شیوهٔ ارتباط در این باره مذاکره و در توافقنامهای جداگانه بر سر جزئیات توافق خواهد شد.
ماده ۱۰: بهمنظور همکاری در عرصههای مختلف، از جمله اقتصادی، جابهجایی و حملونقل، محیطزیست، انساندوستانه و فرهنگی، دو طرف میتوانند در حوزههای مورد علاقهٔ متقابل توافقنامههایی منعقد کنند.
ماده ۱۱: این توافقنامه حقوق و تعهدهای دو طرف را در چارچوب قوانین بینالمللی و معاهدههایی که هر یک از آنها با کشورهای دیگر عضو سازمان ملل متحد دارند نقض نمیکند.
ماده ۱۲: دو طرف در روابط دوجانبه تابع قوانین بینالمللی و این توافقنامه خواهند بود. هیچیک از دو طرف نمیتواند از مفاد قوانین داخلیاش بهعنوان توجیهی برای اجرا نکردن توافقنامهٔ حاضر استفاده کند. دو طرف مطابق با کنوانسیون وین در مورد حقوق پیمانها (مصوب سال ۹۶۹) از اقداماتی که به هدف و مقصود این توافقنامه لطمه میزند خودداری خواهند کرد.
ماده ۱۳: دو طرف اجرای کامل این توافقنامه را تضمین میکنند و یک کمیسیون دوجانبه برای نظارت بر اجرای این توافقنامه تشکیل میدهند. این کمیسیون بر اساس روشهایی فعالیت خواهد کرد که دو طرف بر سر آن توافق خواهند کرد.
ماده ۱۴: دو طرف بدون هیچ خدشهای به حقوق و تعهدهایشان در قوانین بینالمللی و سایر معاهدههایی که آنها را در روابط متقابلشان ملزم میکند، تلاش خواهند کرد که هر اختلافی در تفسیر یا اجرای این توافقنامه را از طریق مشورتهای مستقیم، از جمله در کمیسیون مذکور در ماده ۱۳، حلوفصل کنند. اگر چنین مشورتهایی ظرف ۶ ماه به نتیجهٔ مورد پذیرش برای هر دو طرف منجر نشود، دو طرف راههای دیگری برای حل مسالمتآمیز اختلاف خواهند یافت.
ماده ۱۵: بدون مخدوش نمودن ماده ۱۴، دو طرف موظفاند ظرف یک ماه از تاریخ لازمالاجرا شدن این توافقنامه هرگونه ادعا، شکایت، اعتراض، دادرسی، و اختلاف مربوط به مسائلی را که بین دو طرف پیش از امضای این توافقنامه وجود داشت از هر مرجع قانونی پس بگیرند، رد کنند، یا به هر نحو دیگری حلوفصل کنند و نباید چنین ادعاها، شکایتها، اعتراضها، و دادرسیهایی را آغاز کنند و بههیچوجه در چنین ادعاها، شکایتها، اعتراضها، دادرسیهایی که شخص ثالث علیه طرف دیگر آغاز کرده است دخالتی داشته باشند. دو طرف بههیچوجه هیچ اقدام خصمانهای علیه یکدیگر در عرصههای دیپلماتیک، اطلاعاتی، و دیگر عرصهها نخواهند کرد، آن را ترغیب نخواهند کرد، یا در آن مشارکت نخواهند داشت، و برای این منظور مشورتهای منظمی خواهند کرد.
ماده ۱۶: این توافقنامه پس از تبادل اسنادی که مؤید تکمیل مراحل داخلی هر کشور و مطابق با قوانین ملی دو طرف است لازمالاجرا خواهد شد. این توافقنامه مطابق با ماده ۱۰۲ منشور سازمان ملل متحد ثبت میگردد.
ماده ۱۷: این توافقنامه به زبانهای ارمنی، آذربایجانی، و انگلیسی تنظیم شده است و هر سه نسخه اعتبار یکسانی دارد. در صورت اختلاف در معنای هر یک از مفاد هر یک از متون معتبر، متن انگلیسی ملاک خواهد بود.