سهشنبه ۱۴ مرداد ۱۴۰۴
امید مجد – اندیشهٔ نو: وزارت امور خارجی روسیه در بیانیهای که روز دوشنبه ۴ اوت (۱۳ مرداد) منتشر کرد گفت که روسیه دیگر ملزم به تعلیق استقرار موشکهای هستهیی کوتاهبُرد نیست. دیمیتری مِدودوف، رئیسجمهور پیشین روسیه، در یادداشت کوتاهی در شبکهٔ ایکس در همان روز «سیاست ضدّ روسیه کشورهای عضو ناتو» را مقصر این تصمیمگیری دانست و هشدار داد که این «واقعیت جدیدی است که مخالفان ما باید در نظر داشته باشند. منتظر گامهای بعدی باشید.»
مدودوف که مدتی است در رسانههای اجتماعی با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا درگیر جنگ لفظی شده است، چند روز پیش نوشته بود:
«ترامپ دارد بازی اولتیماتوم با روسیه میکند: ۵۰ روز یا ۱۰… او باید دو چیز را یادش باشد:
۱. روسیه اسرائیل یا حتی ایران نیست
۲. هر اولتیماتوم جدید یک تهدید و گامی بهسوی جنگ است. نه بین روسیه و اوکراین، بلکه با کشور خودش. در همان راهی گام برندار که «جو خوابآلود» میرفت.»
که البته اشارهاش به جو بایدن، رئیسجمهور پیشین آمریکاست.
مدودوف نهفقط رئیسجمهور پیشین، بلکه معاون شورای امنیت قدرتمند روسیه است. او در سال های اخیر بارها مواضعی تهاجمی در مورد تواناییهای هستهیی روسیه گرفته است. این بار هم صحبت از «گامهای بعدی» کرده است، گرچه بهروشنی دربارهٔ این گامها صحبت نکرده است.
ترامپ هم هفتهٔ پیش در واکنش به حرفهای مدودوف در مورد خطر جنگ دستور داد دو زیردریایی هستهیی آمریکا در «مناطق مناسب» مستقر شود.
بهگزارش خبرگزاریها، وزارت امور خارجی روسیه در بیانیهاش گفته است که اوضاع در حال تحول در اروپا و آسیا و اقیانوسیه باعث شده است که آن کشور سیاستش را دربارهٔ استقرار موشکهای کوتاهبُرد و میانبُرد دوباره ارزیابی کند.
این وزارتخانه گفته است: «از آنجا که اوضاع بهسمت استقرار واقعی موشکهای میانبُرد زمینی و کوتاهبُرد ساخت آمریکا در اروپا و منطقهٔ آسیا و اقیانوسیه پیش میرود، وزارت امور خارجی روسیه خاطرنشان میکند که شرایط حفظ تعلیق یکجانبهٔ استقرار سلاحهای مشابه اکنون از بین رفته است.»
لاوروف هم در آذر سال گذشته به خبرگزاری دولتی روسیه ریانووستی گفته بود که تعلیق یکجانبهٔ استقرار چنین موشکهایی «عملاً دیگر برای روسیه شدنی نیست و باید کنار گذاشته شود.»
لاوروف گفته بود: «آمریکا هشدارهای روسیه و چین را نادیده گرفت و در عمل سلاحهایی از این نوع را در مناطق متعدد جهان مستقر کرد.»
روسیه گفته است که همواره در مورد محدودیت موشکهای میانبُرد و کوتاهبُرد تلاشهایی کرده و در گذشته مستقیماً از کشورهای ناتو خواسته بوده که در استقرار سیستمهای تسلیحاتی محدودیتهای متناظر اعمال کنند. همچنین، از متحدان آمریکا در منطقهٔ آسیا و اقیانوس آرام در خواست کرده بوده که از تلاشهای روسیه برای جلوگیری از مسابقهٔ تسلیحاتی منطقهیی حمایت کنند.
بنابراین، در بیانیهٔ وزارت امور خارجی روسیه آمده است: «با توجه به این واقعیتها، شرایط حفظ تعلیق یکجانبهٔ روسیه در استقرار موشکهای زمینپایهٔ میانبُرد و کوتاهبُرد عملاً از بین رفته و روسیه دیگر خود را ملزم به محدودیتهای قبلی در مورد استقرار این موشکها نمیداند.»
آمریکا در سال ۲۰۱۹ / ۱۳۹۸ در دولت اول ترامپ با استناد به پایبند نبودن روسیه به پیمان نیروهای هستهیی میانبُرد (INF) از این پیمان خارج شد، اما دولت روسیه گفته بود که به این شرط که آمریکا چنین سلاحهایی را مستقر نکند، روسیه هم نخواهد کرد.
پیمان INF در سال ۱۹۸۷ / ۱۳۶۶ بین میخائیل گورباچف، رهبر وقت اتحاد جماهیر شوروی، و رونالد ریگان، رئیسجمهور وقت آمریکا امضا شد. این پیمان یک کلاس یا نوع کامل از سلاحها را حذف کرد: موشکهای هستهیی زمینپرتاب با بُرد ۵۰۰ تا ۵,۵۰۰ کیلومتر.
امروزه آمریکا و روسیه در مجموع نزدیک به ۸۷درصد از کل زرادخانهٔ هستهیی جهان را در اختیار دارند. این دو کشور در حدود ۸۳درصد کل کلاهکهای هستهیی مستقر یا آمادهٔ استفادهٔ عملیاتی را در کنترل خود دارند.
بر اساس گزارش فدراسیون دانشمندان آمریکایی، بهرغم کاهش چشمگیر سلاحهای هستهیی پس از جنگ سرد، زرادخانههای هستهیی جهان در «حدّ بسیار زیاد» باقی مانده است. تخمین زده میشود که تا ژانویهٔ ۲۰۲۵ نُه کشور هستهیی در مجموع ۱۲,۲۴۱ کلاهک هستهیی داشته باشند.
آمریکا ۱,۴۱۹ کلاهک و روسیه ۱,۵۴۹ کلاهک استراتژیک بر روی چند صد بمبافکن و موشک مستقر کردهاند.
آمریکا نخستین انفجار آزمایشی هستهییاش را در ژوئیه ۱۹۴۵ (تیر ۱۳۲۴) انجام داد. ماه بعد، در روزهای ۶ و ۹ اوت ۱۹۴۵، آمریکا دو بمب اتمی بر روی شهرهای هیروشیما و ناگاساکی ژاپن انداخت. چهار سال بعد، اتحاد جماهیر شوروی نخستین انفجار آزمایشی هستهییاش را انجام داد.