یکشنبه ۸ تیر ۱۴۰۴
از پیشنهاد مذاکره مستقیم تا تهدیدهای ترامپ
رویداد۲۴ – اطمینان از پایداری آتش بس بین ایران و اسرائیل هنوز کامل نشده، اما آژانس، آمریکا و اروپا سیگنالهایی از تمایل به بازگشت به مذاکره و توافق هستهای مخابره کردهاند! سوال اینجاست که آیا ایران وارد این مسیر میشود؟
گروسی: جنگ راهحل نیست، باید توافق کنیم
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در تازهترین اظهارات خود گفت: «پرونده هستهای ایران با اقدام نظامی حل نمیشود؛ تنها راه توافق است.»
این اظهارات در شرایطی بیان شد که جهان در وضعیت فوقالعادهای از تنش هستهای قرار گرفته و هنوز سایه جنگ بر منطقه سنگینی میکند.
وضعیتی که از قضا خود گروسی و گزارشهایش در آژانس یا ادعاهایش درباره ذخایر اورانیوم ایران در به وجود آمدن آن نقش مهمی داشته است.
تکاپوی واشنگتن برای مذاکرات مستقیم
شبکه سیانان (CNN) آمریکا از تلاش جدید دولت آمریکا برای مذاکره مستقیم با ایران خبر داده و به نقل از مقامات ارشد نوشت: «واشنگتن قصد دارد دور جدیدی از گفتوگوها را بدون واسطه و بهصورت رودررو آغاز کند.»
نمایندگان حاضر در نشست با مقامات دولت ترامپ خبر دادند که مارکو روبیو به آنان گفته است که خواهان مذاکره مستقیم با مقامات ارشد ایران است. فراتر از آن، مایک جانسن، رئیس جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا که بیش از هر چیز مجری و عامل مطیع سیاستهای ترامپ است، بهصراحت از لزوم مذاکرات رودررو با ایران گفته است.
این خبر در شرایطی منتشر شده که تنها چند روز قبل آمریکا در حملهای بیسابقه تأسیسات هستهای ایران را هدف قرار داد.
ترامپ هم همین دیشب، بهرغم نقشی که در برقراری آتشبس ایفا کرد، دوباره لحن تند و تهدیدآمیزش را از سرگرفت و برای ایران خطونشان کشید. در این شرایط، برخی رسانهها و تحلیلگران میگویند آمریکا بهدنبال مدیریت همزمان فشار و گفتوگوست.
اروپا و ایتالیا در نقش تسهیلگر
ایتالیا بهطور رسمی تمایل خود را برای میزبانی و تسهیل ازسرگیری مذاکرات اعلام کرده است. آنتونیو تاجانی، وزیر خارجهٔ ایتالیا، گفته: «در شرایط فعلی، تنها راه کاهش تنش بازگشت به توافق و ازسرگیری گفتوگو با ایران است.»
کشورهای E3 (فرانسه، آلمان، بریتانیا) نیز بیانیهٔ مشترکی صادر کردهاند و از ایران و آمریکا خواستهاند با میانجیگری اروپا، دیپلماسی را زنده نگه دارند.
موضع تهران؛ در سایهٔ بیاعتمادی
ایران هنوز واکنش رسمی مثبتی به پیشنهاد مذاکره مستقیم نشان نداده است. عباس عراقچی در سخنانی معنادار تأکید کرد: «ما ملت ایران هرگز اجازه نمیدهیم کسی دیگر سرنوشت ما را تعیین کند… اگر ترامپ خواهان توافق است، باید لحن غیرمحترمانهاش را اصلاح کند.»
ایران همچنان مذاکرات غیرمستقیم با واسطههایی چون عمان را قابل بررسی میداند، اما تا زمانی که تهدیدات غرب و احتمال ازسرگیری حملات اسرائیل ادامه داشته باشد، چشمانداز مذاکره مستقیم تیره است.
آیا توافق ممکن است؟
واقعیت این است که فضای دیپلماتیک اگرچه باز شده، اما بسیار شکننده است. آتشبس نظامی برقرار شده، اما آتشبس سیاسی هنوز شکل نگرفته. سخنان گروسی و تلاشهای ایتالیا شاید نوید بازگشت به گفتوگو باشد، اما باید دید طرفین تا کجا در برابر فشارها و تردیدها مقاومت میکنند.
پرونده هستهای ایران بار دیگر به لحظهٔ سرنوشتساز رسیده است. گروسی دیپلماسی را تنها راه میداند، اروپا آماده است، آمریکا خواهان گفتوگوی مستقیم است، و ایران… هنوز در سکوتی معنادار تصمیم میگیرد.
نیازی به تأکید و یادآوری نیست که اگر مسیر دیپلماسی طی نشود، بحران بعدی ممکن است خیلی دور نباشد.