بازدیدکنندگان در ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶ (۲۱ آبان ۱۴۰۵) از نمایشگاه موشکها و پهپادها در پارک ملی هوافضا، در حومهٔ تهران، ایران، بازدید میکنند. عکس از خبرگزاری فرانسه از طریق گتی ایمیجز
بن کاسپیت، المانیتور
ترجمه و تلخیص از @irananalyses
پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵
بن کاسپیت گزارش میدهد که تلاشهای بنیامین نتانیاهو برای جلب حمایت آمریکا و افکار عمومی اسرائیل برای حملهٔ دوباره به ایران ناشی از نگرانی دربارهٔ انتقال برنامهٔ هستهیی ایران به تأسیسات زیرزمینی عمیق است، تأسیساتی که ممکن است حتی قدرتمندترین بمبهای سنگرشکن آمریکا نیز نتوانند به آنها دسترسی پیدا کنند.
نگرانی مشترک، اختلاف بر سر فوریت
برنامهٔ هستهیی ایران شامل تأسیسات روی زمین و زیر زمین است. آمریکا در جنگ ژوئن ۲۰۲۵ (تیر-خرداد ۱۴۰۴) از بمبهای سنگرشکن برای تخریب بخشی از زیرساختهای زیرزمینی استفاده کرد، اما مشخص نیست ایران از آن زمان چه میزان از تأسیسات باقیماندهاش را به اعماق زمین منتقل کرده است.
نتانیاهو نگران است که ایران در نهایت تمام تأسیسات و مواد هستهییاش را به نقاطی منتقل کند که حتی پیشرفتهترین بمبهای سنگرشکن آمریکا نیز قادر به نابودی آنها نباشند. فرماندهان امنیتی اسرائیل این نگرانی را واقعی میدانند، اما برخلاف نتانیاهو معتقدند ضرورت فوری برای اقدام وجود ندارد.
برآورد کنونی اسرائیل این است که ایران در آستانهٔ انجام آزمایش هستهیی و اعلام کردن ایران بهعنوان قدرت هستهیی نیست، ذخیرهٔ اعلامنشدهای از سانتریفیوژهای پیشرفته در اختیار ندارد، و تلاشهایش برای تبدیل کردن اورانیوم غنیشده به سلاح نیز تهدیدی فوری محسوب نمیشود.
اسرائیل همزمان در بلاتکلیفی سیاسی قرار دارد. پس از انتخابات ۲۷ اکتبر (۵ آبان)، نتانیاهو فقط نخستوزیر دولت موقت است و مقامهای امنیتی زمان کنونی را برای آغاز عملیات بزرگ نظامی مناسب نمیدانند.
اختلاف نتانیاهو و رئیس ستاد ارتش
اختلاف نتانیاهو و ایال زمیر، رئیس ستاد ارتش اسرائیل، بر سر اصل جلوگیری از انتقال برنامه هستهیی ایران به اعماق زمین نیست، بلکه بر سر زمان اقدام است.
نتانیاهو میگوید اسرائیل با فرصت محدودی برای از بین بردن تهدیدی وجودی روبهرو است و حتی احتمال حملهٔ فوری و یکجانبه را مطرح میکند. زمیر ضرورتی برای اقدام نظامی فوری نمیبیند و هشدار میدهد اقدام بدون هماهنگی با دولت آمریکا ممکن است اسرائیل را وارد جنگ فرسایشی پُرهزینهای کند.
یک منبع نزدیک به ائتلاف گادی آیزنکوت نیز گفته است انتقال کامل برنامهٔ هستهیی ایران به اعماق زمین در چند هفته یا چند ماه انجام نخواهد شد و فرایندی طولانی است. بنابراین، نگرانی واقعی است، اما فوریتی که نتانیاهو مطرح میکند با ارزیابیهای موجود همخوانی ندارد.
نگرانی از استفادهٔ سیاسی نتانیاهو از پروندهٔ ایران
آیزنکوت و متحدانش پیش و پس از انتخابات بینتیجهٔ ۲۷ اکتبر هشدار دادهاند که نتانیاهو ممکن است برای به تعویق انداختن روند سیاسی یا جلوگیری از تشکیل دولت جدید بحرانی با ایران ایجاد کند.
آیزنکوت در ۱۱ نوامبر (۲۰ آبان) از گالی بهاراو میارا، دادستان کل اسرائیل، خواست نظارت بر نتانیاهو را تشدید کند تا او نتواند از خلأ سیاسی برای تحریک جنگ با ایران و تشکیل دوبارهٔ دولت اضطراری به رهبری خودش استفاده کند.
این نظارت پس از انتصاب آویگدور لیبرمن، رهبر حزب «اسرائیل خانهٔ ما» و از مخالفان قدیمی نتانیاهو، به ریاست کمیتهٔ امور خارجی و دفاعی کنست تقویت شده است. این کمیته بر ارتش، سازمانهای اطلاعاتی، و بودجهٔ آنها نظارت دارد و به برخی از حساسترین اطلاعات امنیتی کشور دسترسی پیدا میکند.
یک منبع سیاسی گفته است لیبرمن فرماندهان ارشد نظامی و امنیتی را برای پاسخگویی احضار خواهد کرد و اجازه نخواهد داد نتانیاهو با انگیزهٔ سیاسی جنگ را آغاز کند. نتانیاهو نیز در ۱۲ نوامبر (۲۱ آبان) به درخواست آیزنکوت گزارشی تفصیلی دربارهٔ وضع امنیتی و اطلاعاتی ایران به او ارائه کرد.
توان موشکی و منطقهیی ایران
براساس گزارش وال استریت ژورنال که به مقامهای آمریکایی استناد کرده، ایران بین ۱۵۰۰ تا ۲۵۰۰ موشک در زرادخانهاش دارد و همچنان از توان قابل توجهی برای حمله کردن به آمریکا و متحدانش برخوردار است.
آیزنکوت نیز با ارزیابیها دربارهٔ تلاش ایران برای احیای برنامهٔ هستهیی و بازسازی زرادخانهٔ موشکهای بالستیک موافق است، اما نگران است نتانیاهو از این وضع بهشکلی خطرناک بهرهبرداری سیاسی کند.
اسرائیل همچنین معتقد است ایران در پی ازسرگیری ارسال سلاح به حزبالله لبنان است و از حملههای حوثیها به عربستان سعودی حمایت میکند. درعینحال، اسرائیل هیچ نشانهای در اختیار ندارد که نشان دهد حکومت ایران رو به تضعیف است.
مهلت دوسالهٔ ترامپ
احساس فوریت نتانیاهو تا حدّی به نگرانی دربارهٔ جانشین احتمالی دونالد ترامپ مربوط میشود. یک مقام دیپلماتیک اسرائیلی گفته است اسرائیل فقط دو سال دیگر ترامپ را در کاخ سفید دارد و رئیسجمهور بعدی ممکن است از دموکراتها باشد که حمله به ایران را گزینهای قابل قبول نداند.
از این دیدگاه، اگر تهدید ایران در دو سال آینده برطرف نشود، ممکن است اسرائیل دیگر فرصتی برای این کار پیدا نکند. مقام اسرائیلی هشدار داده است اقدام نکردن میتواند مسابقهٔ تسلیحات هستهیی خطرناکی را در خاورمیانه آغاز کند که پیامدهای آن نسلها ادامه خواهد داشت.
آیزنکوت و متحدانش نگرانی اصلی را انکار نمیکنند، اما در مورد زمانبندی، انگیزههای سیاسی، و پیامدهای اقدام نتانیاهو تردید دارند. یک مقام دیپلماتیک اسرائیلی نیز هشدار داده است که سیاسی کردن پروندهٔ ایران میتواند اجماع باقیمانده در آمریکا دربارهٔ تهدیدهای هستهیی و موشکی جمهوری اسلامی را از میان ببرد.
ناکامی مأموریتهای موساد
نتانیاهو از تلاش برای جلب کردن حمایت آمریکا و اقدام دوباره علیه ایران دست نکشیده است. رومان گوفمن، رئیس موساد، برای کسب پشتیبانی دولت آمریکا و کشورهای منطقه به چند پایتخت سفر کرد، اما این تلاشها تا کنون نتیجهای نداشته است.
گوفمن در ۱۵ نوامبر همراه با ران درمر، از نزدیکان نتانیاهو و وزیر پیشین امور اطلاعاتی که روابط نزدیکی با اعضای دولت ترامپ دارد، از واشنگتن بازگشت. حضور مشترک آنها نشاندهندهٔ اهمیتی است که نتانیاهو برای جلب حمایت آمریکا قائل است.
گوفمن همچنین کوشید دولتهای منطقه را دربارهٔ فوریت جلوگیری از برنامههای ایران متقاعد کند، اما منابع آگاه گفتهاند این تلاشها نیز ناموفق بوده است.
گزارش تهدید علیه مقامهای آمریکایی
سیانان در ۱۶ نوامبر (۲۵ آبان) به نقل از هفت مقام آمریکایی گزارش داد که ایران در حال طراحی حملههایی به مقامهای ارشد دولت ترامپ با استفاده از «بمب کثیف» یا مواد شیمیایی در شهر واشنگتن است.
بااینحال، چنین گزارشهایی لزوماً به تصمیمگیری آمریکا برای حمله منجر نمیشوند. تصمیمگیری نهایی در اختیار ترامپ است و مقامهای اسرائیلی هنوز نمیتوانند مقصود واقعی او را تشخیص دهند.
یک مقام امنیتی اسرائیلی گفته است ترامپ پس از انتخابات میاندورهیی دیگر انتخاباتی پیشرو ندارد و مهمترین دغدغهاش میراث سیاسی اوست، اما هنوز دربارهٔ ایران تصمیم نگرفته است.
حمله پیش از تشکیل دولت جدید بعید است
اعضای اردوگاه آیزنکوت با مقامهای کاخ سفید در تماساند. به ارزیابی یک مقام دیپلماتیک اسرائیلی، حتی اگر دولت آمریکا متقاعد شود که تهدید ایران فوری است، بعید به نظر میرسد دولت ترامپ پیش از تشکیل دولت جدید در اسرائیل با حمله موافقت کند.
بااینحال، پروندهٔ ایران احتمالاً مهمترین موضوع گفتوگوهای دولت ترامپ با دولت بعدی اسرائیل خواهد بود. بنابراین، اختلاف اصلی در اسرائیل نه بر سر وجود تهدید ایران، بلکه بر سر فوریت آن، هماهنگی با آمریکا، و احتمال استفادهٔ سیاسی نتانیاهو از جنگ در دورهٔ انتقال قدرت است.