معترضان در تظاهرات ضد دولتی در تیرانا، آلبانی. (عکس آسوشیتدپرس/هامرالدی آگولی)
دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵
م. حامد – اندیشهٔ نو: در چند روز گذشته بخش‌هایی از اروپا شاهد موجی از تظاهرات و تجمع‌های اعتراضی بود که اگرچه در هر کشور با خواست‌ها و زمینه‌های متفاوتی شکل گرفت، اما در مجموع تصویر روشنی از نارضایتی‌های اجتماعی، اقتصادی، و سیاسی در نقاط متعدد این قاره ارائه کرد. گزارش‌های منتشرشده نشان می‌دهد که از فرانسه و آلمان تا پرتغال، لهستان و ایتالیا و آلبانی، هزاران نفر به خیابان‌ها آمدند تا دربارهٔ طیفی از مسائل، از بحران هزینه‌های زندگی و مسکن گرفته تا آموزش، خدمات عمومی و چالش‌های سیاسی و جنگ‌طلبی، اعتراضشان را نشان دهند.
بزرگ‌ترین و پررنگ‌ترین اعتراض‌ها در فرانسه رخ داد. به گفتهٔ مقامات آن کشور، صدها هزار نفر در چند شهر آن کشور در راه‌پیمایی‌ها و تجمع‌ها شرکت کردند. آغازگر این اعتراض‌ها نارضایتی دانش‌آموزان و دانشجویان از وضع آموزش، کمبود امکانات، و مشکلات نظام پذیرش دانشگاه‌ها بود، اما گروه‌های اجتماعی دیگر نیز به‌سرعت به این حرکت اجتماعی پیوستند. افزایش هزینه‌های زندگی، فشارهای معیشتی، و انتقاد از عملکرد دولت در شعارها و خواست‌های مطرح‌شده دیده می‌شد. هرچند بخش عمدهٔ راه‌پیمایی‌ها مسالمت‌آمیز برگزار شد، در برخی شهرها از جمله پاریس درگیری‌هایی میان گروه‌هایی از معترضان و پلیس روی داد و ده‌ها نفر بازداشت شدند.
در آلمان نیز تظاهراتی در ده‌ها شهر برگزار شد. گزارش‌ها حاکی است که شرکت‌کنندگان خواستار سرمایه‌گذاری بیشتر در آموزش و نظام سلامت، مقابله با افزایش هزینه‌های زندگی، و تجدیدنظر در برخی سیاست‌های دولت بودند. یکی از موضوع‌های برجسته در بخشی از این تجمع‌ها مخالفت با برقراری دوباره خدمت اجباری سربازی بود. برگزارکنندگان این حرکت‌ها بر ماهیت مدنی و اجتماعی اعتراض‌ها تأکید داشتند، در حالی که مقامات امنیتی در مورد حضور گروه‌های افراطی در برخی تجمع‌ها هشدار می‌دادند. در تعدادی از شهرها از جمله فرانکفورت و هامبورگ حوادث پراکندهٔ خشونت‌آمیز نیز گزارش شد.
پرتغال یکی دیگر از کشورهایی بود که شاهد اعتراض‌های مردمی در خیابان‌ها بود. در آن کشور بحران مسکن و افزایش اجاره‌بها محور اصلی نارضایتی‌ها را تشکیل می‌دهد. در شهرهای لیسبون و پورتو تجمع‌هایی برگزار شد و معترضان خواستار سیاست‌هایی برای مهار کردن قیمت مسکن و حمایت از مستأجران شدند. شماری از فعالان تلاش کردند اردوگاه‌های اعتراضی برپا کنند و این موضوع به برخورد پلیس با برخی تجمع‌کنندگان انجامید. بحران مسکن طی سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین مسائل اجتماعی در پرتغال بدل شده و اعتراض‌های اخیر نیز بازتابی از همین نگرانی‌هاست.
در ایتالیا نیز فضای اعتراضی عمدتاً پیرامون مسائل معیشتی و مطالبات کارگری شکل گرفت. به گزارش رسانه‌ها، اعتراض‌ها در آن کشور ادامهٔ فضای ناشی از اعتصاب‌ها و بسیج‌های اجتماعی روزهای پیش از آن بود. موضوع هزینه‌های زندگی، وضع خدمات عمومی، و سیاست‌های اقتصادی دولت راست افراطی جورجا ملونی از جمله محورهای مطرح‌شده در تجمع‌ها بود. اگرچه پوشش خبری ایتالیا در مقایسه با آنچه در فرانسه و آلمان گذشت محدودتر بود، اما گزارش‌ها از حضور گروه‌های کارگری و اتحادیه‌های صنفی در اعتراض‌ها و مشارکت بیش از یک میلیون نفر در ده‌ها شرکت ایتالیا حکایت داشت.
در اروپای شرقی، ماهیت اعتراض‌ها تا اندازه‌ای متفاوت بود. در لهستان تمرکز اصلی بر مناقشه سیاسی و حقوقی قرار داشت. معترضان دربارهٔ وضعیت و ترکیب دادگاه قانون اساسی و پیامدهای آن برای حاکمیت قانون ابراز نگرانی کردند. تجمع‌هایی در ورشو برگزار شد و اختلاف‌های سیاسی به حدّی رسید که مقامات ارشد کشور ناچار به رایزنی‌های فوری شدند. برخلاف کشورهای اروپای غربی، که مطالبات اقتصادی نقش برجسته‌ای در اعتراض‌ها داشت، در لهستان مسئلهٔ نهادهای حکومتی و حقوق اساسی در کانون توجه قرار گرفت.
در آلبانی نیز اعتراض‌هایی که چند روز پیش آغاز شده بود ادامه یافت. معترضان خواهان بهبود شرایط زندگی، اصلاحات در بخش آموزش، و تغییرات سیاسی بودند. در آن کشور مطالبات اقتصادی و اجتماعی با انتقادهای مستقیم از دولت در هم آمیخته و به جنبشی با رنگ‌وبوی سیاسی‌تر تبدیل شده است. استمرار اعتراض‌ها طی روزهای پی‌درپی نشان می‌دهد که نارضایتی‌ها صرفاً واکنشی مقطعی نبوده، بلکه به مسائل گسترده‌تر حکمرانی و وضع اقتصادی گره خورده است.
با وجود تفاوت‌های آشکار میان این کشورها، یک ویژگی مشترک در بیشتر این اعتراض‌های دیده می‌شود: احساس فشار اقتصادی و نگرانی از آینده. در فرانسه و آلمان مسئلهٔ هزینه‌های زندگی و خدمات عمومی برجسته بود؛ در پرتغال بحران مسکن در مرکز توجه قرار داشت؛ در ایتالیا مطالبات کارگری و معیشتی دیده می‌شد؛ و در لهستان و آلبانی دغدغه‌های سیاسی و نهادی نقش پُررنگ‌تری ایفا می‌کرد. آنچه این روزها در اروپا رخ می‌دهد مجموعه‌ای از اعتراض‌های ملی در هر کشور با ریشه‌های متفاوت است که همگی از وجود تنش‌ها و نارضایتی‌های چشمگیر در جوامع اروپایی حکایت دارد.
اعتصاب کارگران بندر علیه ماشین جنگ
در کنار اعتراض‌های خیابانی، روز ۳۰ اکتبر (۸ آبان) یک اقدام هماهنگ بین‌المللی از سوی اتحادیه‌های کارگران بندرها و حمل‌ونقل دریایی صورت گرفت.
اتحادیه‌های کارگری در فرانسه، ایتالیا، یونان، اسپانیا، ترکیه، و مراکش با صدور بیانیه‌ای مشترک خواستار پایان دادن به جنگ در غرب آسیا، از جمله جنگ غزه، و توقف استفاده از بندرها برای انتقال تسلیحات و تجهیزات نظامی به اسرائیل شدند. کارگران بندر تأکید کردند که «بندرها نباید برای انتقال سلاح، مهمات، و تجهیزات نظامی به کار گرفته شوند» و این حرکت را با شعار «کارگران بندر برای جنگ کار نمی‌کنند» سازمان دادند. گزارش‌های منتشرشده از مشارکت بیش از ۱۰۰ بندر در چند کشور در این روز اقدام خبر می‌دهند.
این اعتصاب و تجمع‌های اعتراضی علاوه بر مخالفت با انتقال محموله‌های نظامی به مناطق جنگی، از جمله اسرائیل، مطالبات صنفی گسترده‌تری نیز داشت. اتحادیه‌های کارگری خواهان بهبود شرایط کار، افزایش مزدها، ارتقای ایمنی شغلی، و مقابله با روند فزاینده نظامی‌سازی زیرساخت‌های بندری بودند.
در برخی بندرهای مهم اروپا، از جمله مارسی، لوآور، جنوا، و پیرائوس، اعتصاب‌ها و تجمع‌های اعتراضی برگزار شد و فعالان کارگری خواستار آن شدند که زیرساخت‌های تجاری نباید بخشی از زنجیره تأمین جنگ‌ها باشند. بسیاری از ناظران این اعتراض و اعتصاب یک‌روزه را یکی از گسترده‌ترین هماهنگی‌های فراملی اتحادیه‌های کارکنان بندر در سال‌های اخیر توصیف کرده‌اند.