یکشنبه ۲۶ مهر ۱۴۰۵
ظرفیت تولید نفت ایران ۲۸۵هزار بشکه افزایش یافته، اما ادعای متوقف شدن صادرات پرسش‌هایی دربارهٔ محل ذخیره‌سازی نفت ایجاد کرده است.
به گزارش زومان، ظرفیت تولید روزانهٔ نفت خام ایران بر پایهٔ آماری که روز یکشنبه ایرنا (خبرگزاری رسمی دولت منتشر کرد)، از ۳میلیون و ۴۳۰هزار بشکه در شهریور ۱۴۰۳ به ۳میلیون و ۷۱۵هزار بشکه در مهر ۱۴۰۵ رسیده است. این گزارش آماری می‌گوید که اختلاف دو رقم افزایش روزانهٔ ۲۸۵هزار بشکه‌یی و رشدی حدود ۸٫۳درصدی را نشان می‌دهد. تولید واقعی نفت در مهر ۱۴۰۵ نیز در مقایسه با مهر ۱۴۰۴ حدود ۵۵هزار بشکه در روز بیشتر بوده است.
اما چگونه با وجود جنگ و محاصرهٔ اقتصادی این رشد تولید رخ داده است؟ ایرنا در آن خبر می‌نویسد که وزارت نفت طی دورهٔ مورد بررسی بر فعال‌سازی ظرفیت‌های موجود، احیای چاه‌های کم‌بازده، توسعهٔ میدان‌های مشترک، و تقویت زیرساخت‌های فراورش و انتقال تمرکز کرده است. طرح ضربتی افزایش ۲۵۰هزار بشکه‌یی تولید هم با اعتباری معادل ۳میلیارد دلار تعریف شده و تا کنون ۷۰هزار بشکه در روز از هدف تعیین‌شدهٔ آن تحقق یافته است.
همچنین، قرار است ۸۰درصد منابع مالی طرح از صندوق توسعهٔ ملی و ۲۰درصد باقی‌مانده از منابع داخلی شرکت ملی نفت ایران تأمین شود. قراردادهای توسعهٔ میدان‌های آزادگان، آذر، چنگوله، و بندکرخه نیز با سرمایه‌گذاری حدود ۱۳میلیارد یورو تنفیذ شده‌اند.
بر اساس گزارش ایرنا، در بخش زیرساخت قراردادهایی با بخش خصوصی برای ایجاد ۳۱۵هزار بشکه در روز ظرفیت جدید فراوری بسته شده است. در پی امضای قراردادهای تازه، مجموع ظرفیت فراوری واگذارشده به بخش خصوصی به ۴۳۰هزار بشکه در روز می‌رسد. هم‌اکنون ۱۲۹ دکل حفاری فعال‌اند و قرارداد تأمین خدمات ۲۰ دکل جدید نیز امضا شده است. قرارداد اخیر حدود یک‌میلیارد دلار ارزش دارد و شامل حفر ۲۷۰ حلقه چاه است.
روایت تَنکر ترَکرز از وضع صادرات ایران
در سوی دیگر، یعنی در سمت صادرات نفت، تَنکر ترَکرز که فعالیت نفت‌کش‌ها را ردیابی می‌کند روایتی متفاوت با وضع صادرات ایران ارائه داده است. تنکر ترکرز شنبه شب در پُستی در شبکهٔ ایکس مدعی شد ایران در فوریهٔ ۲۰۲۶ روزانه اندکی کمتر از ۲میلیون بشکه نفت خام صادر کرده و این در حالی است که صادرات نفت خام ایران از اواسط ژوئیه به صفر بشکه در روز رسیده است.
حالا این دو روایت را کنار هم بگذاریم؛ از یک سو افزایش تولید و از سوی دیگر صفر شدن صادرات! این دو روایت پرسشی مهم را پیش کشیده است: اگر تولید نفت بیشتر شده، اما صادرات متوقف شده، نفت تولیدشده کجا ذخیره می‌شود؟
بسیاری از تحلیلگران می‌گویند نفتی که صادر نمی‌شود ناگزیر باید ذخیره شود، و برخی گزارش‌ها می‌گوید که ظرفیت ذخایر ایران در حال پُر شدن است.
وال استریت ژورنال در هفتهٔ گذشته به داده‌های کپلر اشاره کرد که می‌گوید ایران در ماه اوت روزانه حدود ۲۵۵هزار بشکه نفت روی نفت‌کش‌های داخل خلیج فارس بارگیری کرده، رقمی که ۸۵درصد کمتر از میانگین فوریه تا آوریل است. محموله‌های جدید نیز همچنان پشت خط محاصره باقی مانده‌اند و به‌سمت خریداران حرکت نکرده‌اند.
نفت‌کش‌های داخل خلیج فارس همان انبارهای نفت روی آب هستند که بخشی از ذخایر نفت ایران در آنها نگهداری می‌شود.
ذخیرهٔ نفت ایران روی آب چقدر دوام می‌آورد؟
در دوره‌ای که تلاش‌های دیپلماتیک به تفاهم میان ایران و آمریکا در اواسط ژوئن و وقفه‌ای چند هفته‌یی در محاصره منجر شد، جمهوری اسلامی توانست حجم زیادی نفت به خارج منتقل کند. وال استریت ژورنال می‌گوید ایران اکنون همچنان از درآمد حاصل از همان محموله‌ها استفاده می‌کند.
کپلر برآورد می‌کند که در صورت ادامه یافتن تحویل روزانه حدود یک‌میلیون بشکه نفت- که بیشتر آن به چین می‌رود- ذخیرهٔ نفت ایران روی آب ممکن است تا اواسط اکتبر (آبان) تمام شود.
بر این اساس، به نظر می‌رسد با فروش نفت ذخیره‌شده روی آب، کشتی‌های ذخیره‌سازی نفت می‌توانند همچنان یکی از گزینه‌های ایران برای ذخیره‌سازی باشند.