یکشنبه ۱۹ مهر ۱۴۰۵
روز شنبه ۱۰ اکتبر ۲۰۲۶ (۱۸ مهر ۱۴۰۵) پلیس هند در عملیاتی گسترده آبیجیت دیپکه، از بنیان‌گذاران «جنبش سوسک‌ها» (Cockroach Janta Party – CJP) و دو رهبر دیگر این جنبش به نام‌های سوراو داس و آشوتوش رانکا را بازداشت کرد. بازداشت آنها به‌محض ورود پروازشان از بمبئی به دهلی و در داخل هواپیما صورت گرفت. دیپکه در واکنش به این بازداشت گفت: «این دیکتاتوری است.» او افزود «حتی ایندیرا گاندی هم این کار را نکرد»، که حالا به شعار سیاسی روز تبدیل شده است.
به گزارش خبرگزاری‌ها، مقام‌های هند روز شنبه ۱۸ مهر تدابیر امنیتی گسترده‌ای در سراسر دهلی نو به اجرا گذاشتند و هزاران معترض دیگر نیز را بازداشت کردند. این اقدام در حالی صورت گرفت که جنبش جوانان موسوم به «جنبش سوسک‌ها» در تلاش بود کارزار سراسری‌اش علیه بازنگری جنجال‌برانگیز فهرست رأی‌دهندگان را تشدید کند.
روز شنبه همچنین عده‌ای از رهبران حزب کمونیست هند (مارکسیست) نیز در ارتباط با همین تظاهرات در دهلی نو بازداشت شدند.
بر اساس گزارش‌ها، این سرکوب فقط به محل برگزاری اعتراض‌ها در جنتَر منتَر (محل اصلی تجمع‌ها) محدود نشده است. پلیس در ایست‌های بازرسی، برای شناسایی معترضان، اتوبوس‌ها و خودروها و دیگر وسایل نقلیه را در مسیرهای منتهی به دهلی نو، پایتخت، متوقف کرده است.
پیشینهٔ جنبش
«جنبش سوسک‌ها» را آبیجیت دیپکه، استراتژیست ارتباطات سیاسی ۳۰ ساله و دانش‌آموخته دانشگاهٔ بوستون در ماه مه (اردیبهشت) امسال آغاز شد. جرقهٔ اولیهٔ این نام‌گذاری اظهارنظر سوریا کانت، رئیس دیوان عالی هند، بود که جوانان بیکار را به «سوسک» و «انگل» تشبیه کرد. دیپکه با یادداشت کوتاهی در شبکهٔ اجتماعی ایکس نوشت: «چه می‌شود اگر همهٔ سوسک‌ها با هم متحد شوند؟» این جمله بسیار پخش شد و به شکل‌گیری «حزب مردمی سوسک‌ها» انجامید. نام‌گذاری این جنبش تقلیدی طنزآمیز از حزب بهاراتیا جاناتا (BJP) به رهبری نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند است. جنبش سوسک‌ها خودش را حزب رسمی معرفی نمی‌کند، بلکه یک پلتفرم آنلاین است. دیپکه پیش‌تر با حزب اپوزیسیون عام آدمی (AAP) همکاری کرده است. شعار او «من هم یک سوسک هستم» بود.
فصل دوم اعتراض‌ها و خواست‌ها
این جنبش «فصل دوم» اعتراض‌هایش را حدود دو هفته پیش با تمرکز بر اصلاحات انتخاباتی آغاز کرد. محور اصلی اعتراض‌ها طرح بازنگری ویژه فهرست رأی‌دهندگان (SIR) بود. کمیسیون انتخابات هند این طرح را برای حذف کردن نام‌های تکراری، مرده، و غیر واجد شرایط ضروری می‌دانست، اما منتقدان ادعا کردند که این طرح باعث حذف شدن حدود ۱۳۰ میلیون رأی‌دهنده واجد شرایط و به نفع حزب حاکم BJP است. کمیسیون انتخابات و BJP این اتهام را رد کرده‌اند.
خواست‌های اصلی معترضان عبارت بود از:
۱. استعفای فوری گیانش کومار، رئیس کمیسیون انتخابات هند، و آغاز اقدامات قضایی علیه او
۲. توقف فوری طرح SIR و بازگرداندن فهرست رأی‌دهندگان به وضعیت در ژانویه ۲۰۲۵
۳. لغو قانون ۲۰۲۳ دربارهٔ نحوهٔ انتصاب هیئت نظارت بر انتخابات و تصویب قانون جدید با مشارکت جامعهٔ مدنی
برخورد دولت و تدابیر امنیتی
دولت هند برای جلوگیری از تجمع اخیر تدابیر امنیتی بی‌سابقه‌ای در پیش گرفت: استقرار هزاران نیروی پلیس و شبه‌نظامی در دهلی، مسدود کردن خیابان‌های منتهی به محل تجمع (جنتَر منتَر) با موانع فلزی، قطع اینترنت موبایل در نزدیکی محل تجمع به مدت ۲۴ ساعت، بستن ایستگاه‌های مترو و لغو کردن حرکت برخی قطارها. با وجود این محدودیت‌ها، هزاران معترض به خیابان‌ها آمدند. پلیس کوشید آنها را قبل از رسیدن به محل تجمع متوقف کند. بیش از ۱۰۰۰ نفر در سراسر دهلی بازداشت شدند. پس از بازداشت شماری از رهبران اصلی جنبش، اعلام شد که آجینکیا شینده رهبر موقت جدید است.
تحولات قبلی
این اولین رویارویی جنبش سوسک‌ها با دولت راست‌گرای نارندرا مودی نبود. تابستان امسال این جنبش اعتراض‌های گسترده‌ای را سازمان‌دهی کرد که به استعفای وزیر آموزش هند دارمندر پرادهان منجر شد. آن اعتراض‌ها در واکنش به لو رفتن سؤال‌های آزمون ورودی دانشگاه‌های پزشکی و نارضایتی از بیکاری و کمبود فرصت‌های شغلی شکل گرفت. جنبش در ۲۵ ژوئیه ۲۰۲۶ (۳ مرداد ۱۴۰۵) اعلام کرد به اعتراض‌ها پایان می‌دهد.
اهمیت «جنبش سوسک‌ها»
«جنبش سوسک‌ها» یکی از جدّی‌ترین چالش‌های سال‌های اخیر در برابر دولت راست‌گرای نارندرا مودی توصیف شده است. این جنبش با استفادهٔ هوشمندانه از طنز، شبکه‌های اجتماعی، و نمادگرایی نارضایتی عمیق جوانان هندی از بیکاری و فساد در نظام آموزشی و نابرابری را به نیرویی سیاسی تبدیل کرد. بیکاری فارغ‌التحصیلان ۱۵ تا ۲۵ساله نزدیک به ۴۰درصد ذکر شده است. اگرچه این جنبش به‌عنوان حزب سیاسی رسمی ثبت نشده، اما توانسته اثر زیادی بر فضای سیاسی هند بگذارد و نشان دهد نسل جدیدی از رأی‌دهندگان خواستار تغییرات ساختاری است. اعتراض‌های چند روز گذشته نیز نشان داد این جنبش همچنان فعال است و بر موضوع‌هایی مانند سلامت، دموکراسی، و حق رأی متمرکز شده است.