(تصویر از اندیشهٔ نو است)
حمید آصفی
شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵
نگرانی از این سناریو بی‌مبنا نیست؛ سطح خطر در حال حاضر واقعاً بالاست. با این حال، میان این گزاره که «شرایط برای تشدید آماده شده» و این ادعا که «نتانیاهو عمداً جنگ را پیش از انتخابات آغاز می‌کند تا ترامپ بعد از انتخابات میان‌دوره‌ای وارد مرحله بعد شود» فاصلهٔ مهمی وجود دارد. بر اساس اطلاعات علنی فعلی، گزارهٔ دوم همچنان سناریویی تحلیلی است، نه واقعیتی اثبات‌شده.
انتخابات پارلمانی اسرائیل طبق جدول انتخاباتی موجود در ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ (۵ آبان ۱۴۰۵) برگزار می‌شود و انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ۳ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۲ آبان ۱۴۰۵) است؛ یعنی فاصلهٔ دو انتخابات فقط یک هفته است. همین فاصلهٔ زمانی کوتاه تقویم سیاسی دو کشور را به متغیری مهم در محاسبات منطقه‌ای تبدیل می‌کند، به‌ویژه اگر در همین بازه سطح تنش نظامی نیز بالا بماند.
اما بخش نگران‌کننده‌تر خودِ آرایش نظامی فعلی است. گزارش رویترز در اول اکتبر از اعزام احتمالی ۱۰هزار نیروی اضافی آمریکا و یک ناو هواپیمابر سوم به منطقه خبر می‌دهد، آن هم در شرایطی که ترامپ امکان ازسرگیری عملیات نظامی علیه ایران را مطرح کرده است.
این وضع با توصیف «گزینهٔ نظامی روی میز» سازگار است. استقرار نظامی در چنین ابعادی می‌تواند برای آمادگی یک عملیات بزرگ نظامی، افزایش فشار، و بازدارندگی یا تقویت اهرم مذاکره مورد استفاده قرار گیرد. در هر حال، چنین آرایش نظامی‌ای سطح نگرانی‌ها دربارهٔ امکان تشدید را بالا می‌برد.
دیپلماسی نیز در وضع مطلوبی قرار ندارد. مذاکرات شکننده است و گزارش‌های اخیر از ادامهٔ بن‌بست میان ایران و آمریکا حکایت دارد. در عین حال، مسیر دیپلماتیک کاملاً بسته نشده و همچنان پیشنهادهایی برای ادامه یافتن گفت‌وگو مطرح است. همین دوگانگی، یعنی حضور هم‌زمان فشار نظامی و تلاش‌های دیپلماتیک، وضع را شکننده‌تر می‌کند.
به نظر می‌رسد یک درگیری سوم، یا جنگ سومی، در حال تکوین باشد. ترامپ ممکن است بعد از انتخابات میان‌دوره‌ای وارد جنگ شود و نتانیاهو پیش از برگزاری انتخابات- با گرم نگه داشتن فضا و آغاز درگیری- شرایطی را ایجاد کند که بعد از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا ترامپ نیز به آن بپیوندد، مدلی شبیه به جنگ ۱۲روزه.
نکته ظریف‌تر در این میان خودِ فاصلهٔ یک‌هفته‌ای دو انتخابات است. این فاصله فقط یک تقویم فشردهٔ سیاسی نیست، بلکه می‌تواند به پنجرهٔ انتقال تصمیم تبدیل شود. یعنی هر اقدامی که پیش از ۲۷ اکتبر آغاز شود ممکن است پیامدهای آن تا ۳ نوامبر ادامه پیدا کند و تصمیم‌های بعدی آمریکا را تحت تأثیر قرار دهد. این همان حلقه‌ای است که سناریوی مورد بحث را از یک هم‌زمانی ساده انتخاباتی جدا می‌کند، هرچند هنوز نمی‌توان گفت چنین تصمیمی واقعاً گرفته شده است.
زنجیره‌ای که شکل گرفته از نظر منطقی قابل فهم است. از ۲۷ اکتبر (۵ آبان) و برگزاری انتخابات اسرائیل تا ۳ نوامبر (۱۲ آبان) و انتخابات آمریکا، در کنار حضور نظامی سنگین آمریکا در منطقه، ادامهٔ بن‌بست مذاکرات، و صریح‌تر شدن تهدیدها مجموعه‌ای از عوامل را کنار هم قرار داده که می‌تواند زمینهٔ تشدید بیشتر را فراهم کند.
این زنجیره سناریویی معقول برای بررسی است. چیزی که هنوز مشخص نیست حلقهٔ آخر آن است: اینکه آیا بازیگران تصمیم گرفته‌اند دقیقاً در همین بازهٔ زمانی وارد جنگ گسترده شوند یا خیر.
در نتیجه، خطر تشدید جدّی است، فشار نظامی واقعی است، مذاکرات شکننده است، و فاصلهٔ زمانی دو انتخابات نیز به متغیری مهم در این معادله تبدیل شده است.
برای همین، بازهٔ ۲۷ اکتبر تا ۳ نوامبر (۵ تا ۱۲ آبان) را می‌توان «شمارش معکوس جنگ احتمالی» نامید، پنجره‌ای سیاسی و حساس که باید در کنار سایر شاخص‌های نظامی و سیاسی با دقت دنبال شود.
از کانال تلگرام نویسنده