سهشنبه ۷ مهر ۱۴۰۵
مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر ایران، در یادداشتی که در شبکهٔ اجتماعی ایکس منتشر کرد خواستار توقف اعدام کودکان در ایران شد.
خانم ساتو اهل ژاپن است و دکتری حقوق از کینگز کالج لندن دارد. تخصص اصلی او مجازات اعدام و اصلاح نظامهای قضایی است. او در سال ۲۰۲۴ جانشین جاوید رحمان شد و از تابستان همان سال کارش را آغاز کرد. وظایف او شامل نظارت بر وضع حقوق بشر در ایران، دادن گزارشهای مستمر به شورای حقوق بشر و مجمع عمومی سازمان ملل متحد، و بررسی موارد نقض حقوق بشر است.
او در یادداشتش که روز سهشنبه ۲۹ سپتامبر (۷ مهر) منتشر کرد نوشت:
زمانی که اعتراضهای سراسری «زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱ آغاز شد، محسن اسلامخواه، کُرد و اهل بوکان، ۱۶ ساله بود. او نیز مانند بسیاری از جوانان دیگر با مطالبهٔ آزادی، کرامت، و تغییر به خیابانها آمد. در بهمن ۱۴۰۴ دادگاه انقلاب او را به اتهام محاربه به اعدام محکوم کرد. این اتهام مربوط به اقداماتی است که گفته میشود محسن در زمانی مرتکب شده که کودک [زیر سن قانونی] بوده است. محسن همچنان در انتظار اجرای حکم اعدام به سر میبرد.
حقوق بینالملل در این مورد جای هیچ بحث و ابهامی نمیگذارد. پیمانهای کلیدی بینالمللی، که ایران نیز به آنها پیوسته است، مجازات اعدام را برای جرایم ارتکابیافته در زمانی که متهم کمتر از ۱۸ سال داشته است ممنوع میکند.
محسن تنها مورد نیست. گزارشهایی به دفتر من دربارهٔ افراد دیگری نیز رسیده است که بهدلیل جرایمی که ادعا میشود در دوران کودکی مرتکب شدهاند با خطر اعدام مواجهاند.
چهار سال بعد [از خیزش «زن، زندگی، آزادی»] بار دیگر بسیاری از جوانان به خیابانها آمدند و خواستار آیندهای بهتر شدند که احساس میکردند دارد از دستشان میرود.
شروین باقریان جبلی یکی از آنها بود. او فقط چند روز پیش از آنکه نیروهای امنیتی در ژانویه ۲۰۲۶ [دی ۱۴۰۴] شبانه به خانهاش در اصفهان یورش ببرند ۱۸ ساله شده بود. خانوادهاش یک هفته هیچ خبری از او نداشتند. سپس تلویزیون دولتی اعترافهای او را که در جریان بازجویی ضبط شده بود پیش از برگزاری دادگاه پخش کرد. در این اعترافها به او گفته میشود که به «محاربه» متهم شده است. شروین حتی معنای این واژه را هم نمیدانست.
او همراه با یازده نفر دیگر در جلسهٔ دادگاه غیرعلنی به اعدام محکوم شد، بدون آنکه مشخص شود هر یک از این افراد دقیقاً به چه اقدامی متهم شدهاند. شروین نیز همچنان در انتظار اجرای حکم اعدام است.
قانون [منع اعدام کودکان] به این دلیل وجود دارد که نوجوانان در حال رشدند، و قابلیت تغییر و اصلاح دارند و این قابلیت با رسیدن به روز تولد [۱۸ سالگی] متوقف نمیشود. احکام اعدام صادر شده علیه محسن و دیگرانی که در زمان ارتکاب جرم منتسب به آنان کودک بودهاند مطلقاً ممنوع است.
پروندهٔ شروین باید ما را جداً نگران کند: صدور حکم اعدام برای پسری که فقط چند روز از بزرگسال شدنش گذشته. اما سن او تنها دلیل این نیست که او نباید اعدام شود. یک هفته ناپدیدشدن قهری، اعترافی که ظاهراً بهاجبار گرفته شده و پیش از محاکمه از تلویزیون پخش شد، و جلسهٔ غیرعلنی دادگاه که هرگز معلوم نشد او شخصاً به چه چیزی متهم است هر یک بهتنهایی دلیل کافی [برای مخالفت با حکم اعدام] است.
رعایت منع اعدام کودکان حداقل کاری است که مقامات ایران میتوانند بکنند. ایران باید این اعدامها را متوقف کند. آیندهٔ جوانان نباید با حکم اعدام به پایان برسد.
مکاتبهٔ من در مورد محسن اسلامخواه
پاسخ مقامات ایران
مکاتبهٔ من در مورد شروین باقریان جبلی
پاسخ مقامات ایران دریافت شده است، اما هنوز آمادهٔ انتشار نیست. به زودی در اینجا منتشر خواهد شد.