سهشنبه ۷ مهر ۱۴۰۵
انجمن حمایت از حقوق کودکان آغاز سال تحصیلی جدید را به همهٔ کودکان و نوجوانان ایران، بهویژه کودکانی که در شرایط دشوار اقتصادی و اجتماعی راهی مدرسه میشوند، تبریک میگوید.
در شروع سال تحصیلی نمیتوان از کودکانی که سال تحصیلی جدید را آغار کردند سخن گفت و از کودکانی که دیگر در میان ما نیستند یاد نکرد. انجمن حمایت از حقوق کودکان به خانوادههای داغدار کودکانی که در سال گذشته در میناب، لامرد، تهران، و دیگر نقاط ایران جانشان را از دست دادند صمیمانه تسلیت میگوید و یاد کودکان و نوجوانانی را که در حوادث دی ۱۴۰۴ جان باختند گرامی میدارد.
سال تحصیلی جدید در شرایطی آغاز میشود که خانوادهها و کودکان نگران تداوم فضایی صلحآمیز برای آموزش هستند و تورم، بیکاری، و افزایش هزینههای زندگی تأمین نیازهای خانوادهها را دشوار کرده است. با این حال، خانوادههای بسیاری با تحمل فشارهای اقتصادی برای فراهم کردن امکان تحصیل فرزندانشان تلاش کردهاند. این تلاش شایستهٔ قدردانی است و آغاز سال تحصیلی را به آنان و به همهٔ کودکان و نوجوانان ایران شادباش میگوییم.
اما بازگشایی مدرسهها نباید ما را از کودکانی که پشت درهای مدرسه ماندهاند غافل کند. حق آموزش حق همهٔ کودکان است و تحقق آن تنها به بازگشایی مدرسهها محدود نمیشود. به همین دلیل، انجمن حمایت از حقوق کودکان توجه مسئولان محترم را به موارد زیر جلب میکند:
۱. بازماندگی از تحصیل- کودکی که پشت در مدرسه مانده است
تعداد قابل توجهی از کودکان و نوجوانان در مقاطع مختلف تحصیلی از تحصیل بازماندهاند یا در معرض ترک تحصیل قرار دارند. فقر، اشتغال کودک، مهاجرت، شرایط خانوادگی، محل زندگی، و موانع اقتصادی و اجتماعی از عواملیاند که میتوانند کودک را از مدرسه دور کنند.
بازماندن از تحصیل فقط از دست دادن یک فرصت آموزشی نیست، بلکه میتواند به محدود شدن فرصتهای رشد، مشارکت اجتماعی، و برخورداری از آیندهای شایسته منجر شود. شناسایی این کودکان و بازگرداندن آنان به چرخهٔ آموزش نیازمند برنامهای روشن، مستمر، و قابل ارزیابی است.
۲. کودکان مهاجر افغانستانی- آموزش نباید مشروط به وضع خانواده باشد
کودکان مهاجر افغانستانی و خانوادههای آنان با دشواریهای متعددی در دسترسی به تحصیل و استمرار تحصیل روبهرو هستند. فراهم کردن امکان آموزش برای این کودکان و حمایت از خانوادههای آنان بخشی از مسئولیت نظام آموزشی و اجتماعی کشور در قبال کودکان است.
وضعیت مهاجرت خانواده نباید به عاملی برای محرومیت کودک از حق آموزش و فرصت رشد تبدیل شود.
۳. طبقاتیشدن آموزش- زنگ خطری برای آینده کودکان
مسئلهٔ آموزش تنها به حضور کودک در مدرسه ختم نمیشود. دسترسی به آموزش باکیفیت و برخورداری از مدرسهٔ ایمن حق همهٔ کودکان است، نه امتیازی وابسته به توان اقتصادی خانواده.
انجمن حمایت از حقوق کودکان با نگرانی روند فزایندهٔ نابرابری و طبقاتی شدن آموزش را یادآور میشود. اگر کیفیت آموزش بیش از پیش به توان مالی خانواده وابسته شود، بخش بزرگی از دانشآموزان از فرصتهای برابر آموزشی محروم خواهند شد و نابرابریهای اجتماعی و اقتصادی موجود در نسل آینده نیز بازتولید خواهد شد.
۴. مدرسهٔ ایمن و آموزش باکیفیت حق کودک است
مدرسه باید محیطی امن برای یادگیری، رشد، ارتباط اجتماعی، و مشارکت کودک باشد. کیفیت آموزش، شرایط و توانمندی معلمان، امکانات آموزشی و رفاهی، ایمنی ساختمان و محیط مدرسه، و دسترسی برابر به فرصتهای یادگیری همگی بخشی از حق کودک به آموزشاند.
صِرف حضور کودک در مدرسه را نمیتوان تحقق حق آموزش دانست.
۵. فضای دیجیتال- فرصت همراه با مسئولیت
فضای دیجیتال بخش مهمی از زندگی کودکان و نوجوانان امروز را شکل میدهد. گسترش دسترسی کودکان به محتوای فضای مجازی و استفادهٔ فزاینده و گاه بیرویه از ابزارهای دیجیتال ضرورت توجه جدّی خانواده، مدرسه، و سیاستگذاران را دوچندان کرده است.
کودکان و نوجوانان به آموزش سواد رسانهیی و دیجیتال، محتوای متناسب با سن، فضای آنلاین امن، و همراهی آگاهانه بزرگسالان نیاز دارند. حمایت از کودک در فضای دیجیتال باید همزمان حق او به دسترسی به اطلاعات، امنیت، حریم خصوصی، سلامت، و رشد را مورد توجه قرار دهد.
۶. از دولت و نهادهای مسئول آموزش چه میخواهیم؟
انجمن حمایت از حقوق کودکان از دولت و نهادهای مسئول آموزش میخواهد:
۱. برای شناسایی دقیق کودکان و نوجوانان بازمانده از تحصیل و بازگرداندن آنان به آموزش برنامهای جامع، مستمر، و قابل ارزیابی تدوین و اجرا کنند.
۲. موانع دسترسی کودکان مهاجر، از جمله کودکان افغانستانی، به آموزش را کاهش داده و از استمرار تحصیل آنان حمایت کنند.
۳. با روند طبقاتی شدن آموزش مقابله کنند و امکان برخورداری همهٔ کودکان از آموزش باکیفیت را مستقل از توان اقتصادی خانواده فراهم آورند.
۴. ایمنی مدرسهها و محیطهای آموزشی را بهعنوان بخشی از حق بنیادین کودک در اولویت قرار دهند.
۵. ارتقای کیفیت آموزش را همسطح افزایش دسترسی به آموزش مورد توجه قرار دهند و از تبدیل آموزش باکیفیت به امتیازی برای گروههای برخوردار جلوگیری کنند.
۶. در جهان کنونی، آموزش نیازمند استفاده از فضای دیجیتال است، برای مواجههٔ مسئولانه با فضای دیجیتال آموزش سواد رسانهیی و حق دسترسی دیجیتال و حمایت از کودکان در برابر محتوای نامناسب و استفادهٔ بیرویه از ابزارهای دیجیتال را جدّی بگیرند.
آغاز سال تحصیلی فقط بازگشایی مدرسهها نیست، بلکه فرصتی است برای سنجش اینکه جامعه و نهادهای مسئول تا چه اندازه توانستهاند حق هر کودک به آموزش، امنیت، رشد، و برخورداری از فرصت برابر را محقق کنند.
کودکی که امروز از مدرسه بازمیماند مسئلهای متعلق به آینده نیست، مسئلهٔ امروز جامعه است.
جهان شایستهٔ کودکان با آموزش برابر، باکیفیت، و در محیطی صلحآمیز و ایمن آغاز میشود.
انجمن حمایت از حقوق کودکان
آغاز سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۶