نیروگاه هستهیی روپپور در بنگلادش. عکس از JSC Atomstroyexport، فدراسیون روسیه، ۲۰۲۶.
شنبه ۴ مهر ۱۴۰۵
لیندا سارنگ – اندیشهٔ نو: آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) میگوید ظرفیت جهانی تولید برق نیروگاههای نیروگاههای هستهیی ممکن است تا سال ۲۰۶۰ بیش از سهبرابر شود، زیرا کشورهای جهان برای برآوردن تقاضای رو به افزایش برق و امنیت انرژی بیش از پیش انرژی هستهیی را در نظر میگیرند. در این روند نیاز فزایندهای به جایگزینی و جبران ظرفیت ازدسترفتهٔ رآکتورهای از رده خارج شده وجود دارد و از رآکتورهای کوچک ماژولار (SMR) استفادهٔ روزافزونی میشود که منبع جدید و مهم انرژی پاکاند.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، روز ۱۴ سپتامبر (۲۳ شهریور) در هفتادمین کنفرانس عمومی آژانس در وین، اتریش، پیشبینیهای جدیدی را اعلام کرد را که در چهل و ششمین گزارش سالانه «برآوردهای انرژی، برق، و نیروگاه هستهیی برای دورهٔ زمانی تا سال ۲۰۶۰» آمده است.
این ششمین سال متوالی است که آژانس پیشبینیهایش را برای گسترش نیروگاههای هستهیی بازنگری میکند. این چشمانداز، که پیشتر تا سال ۲۰۵۰ را در بر میگرفت، در نسخهٔ امسال پیشبینیها را تا سال ۲۰۶۰ امتداد داده است.
در پایان سال ۲۰۲۵، ۴۱۳ رآکتور هستهیی در سراسر جهان فعال بودند که در عمل ۳۷۷٫۱ گیگاوات برق (GW(e)) از کل ظرفیت جهانی تولید هستهیی برق را تأمین میکردند. پیشبینی حداکثری این است که ظرفیت نیروگاههای هستهیی تا سال ۲۰۵۰ به ۱۰۴۵ گیگاوات برق میرسد، در حالی که پیشبینی سال گذشته ۹۹۲ گیگاوات برق بود. این ظرفیت تا سال ۲۰۶۰ به ۱,۲۸۴ گیگاوات برق افزایش مییابد، که تقریباً ۳٫۴برابر ظرفیت در سال ۲۰۲۵ است. پیشبینی حداقلی این است که رشد ظرفیت تا ۲۰۶۰ به ۶۹۶ گیگاوات برق میرسد که تقریباً دوبرابر سطح سال ۲۰۲۵ است.
گروسی میگوید: «پیشبینیهای آژانس نقش فزایندهٔ انرژی هستهیی در تأمین نیازهای رو به افزایش برق در جهان را نشان میدهد. برای تحقق این امکان، سرمایهگذاری در ظرفیت نیروگاههای هستهیی جدید و افزایش عمر رآکتورها ضروری خواهد بود.»
در حالی که تولید برق هستهیی در سال ۲۰۲۵ با ۱٫۱٪ افزایش نسبت به سال ۲۰۲۴ به ۲۶۸۹٫۱ تراوات ساعت رسید، کل تولید برق جهانی سریعتر (۲٫۷٪) رشد کرده است. سهم انرژی هستهیی در تولید برق جهانی از ۸٫۷٪ در سال ۲۰۲۴ به ۸٫۴٪ در سال ۲۰۲۵ کاهش یافت و تولید انرژی هستهیی نتوانست با رشد جهانی تولید برق همگام شود.
بر اساس این گزارش، آسیای مرکزی و شرقی بزرگترین سهم را در افزایش انرژی هستهیی آینده در جهان دارد. ظرفیت هستهیی این منطقه ممکن است در بهترین حالت از ۱۱۴ گیگاوات برق در سال ۲۰۲۵ به ۴۰۷ گیگاوات برق تا سال ۲۰۶۰ در افزایش یابد، و تولید واقعی برق هستهیی نسبت به سال ۲۰۲۵ تقریباً پنجبرابر شود.
افزایش رآکتورهای کوچک ماژولار (SMR)
رآکتورهای کوچک ماژولار (SMR) در دهههای آینده رشد زیادی خواهند داشت. در پیشبینی حداکثری رشد، ۲۸٪ از کل ظرفیت هستهیی جدید افزودهشده تا سال ۲۰۶۰ از همین رآکتورهای کوچک تأمین خواهد شد. در پیشبینی حداقلی، ۲۳٪ از ظرفیت جدید سهم این رآکتورها خواهد بود. در نسخهٔ قبلی گزارش آژانس، رآکتورهای کوچک ماژولار حداکثر ۲۴٪ ظرفیت جدید و حداقل فقط ۵٪ از ظرفیت جدید انرژی هستهیی را تشکیل میدادند.
در نسخهٔ جدید گزارش، جزئیات نصب این رآکتورها در مناطق گوناگون نیز ذکر شده و پیشبینی شده است که در آمریکای شمالی استفاده از این نوع رآکتورها رشد زیادی داشته باشد و حدود ۶۰٪ از ظرفیت هستهیی جدید شامل این رآکتورها باشد. در جنوب شرق آسیا و آمریکای لاتین و کارائیب نیز افزایش ۴۰درصدی سهم این رآکتورها در ظرفیت نصبشده پیشبینی میشود.
جایگزین کردن رآکتورهای از رده خارج شده
در سراسر جهان، از هر سه رآکتور هستهیی دو رآکتور بیش از ۳۰ سال است که فعالاند و ۴۵٪ رآکتورها بیش از ۴۰ سال است که فعالاند. به این ترتیب، حداقل حدود یکسوم و حداکثر تقریباً دوسوم ظرفیت موجود در سال ۲۰۲۵ تا سال ۲۰۶۰ «بازنشسته» و از رده خارج خواهد شد.
با توجه به این دادهها، گزارش آژانس بر نیاز به آمادگی برای جبران ظرفیت از دست رفتهٔ این رآکتورهای «بازنشسته» تأکید میکند.
جبران ظرفیت در مواردی از همین حالا آغاز شده است. در حالی که هفت رآکتور با ظرفیت کل ۲٫۸ گیگاوات برق (GW(e)) در سال ۲۰۲۵ از رده خارج شدند، سه رآکتور هستهیی جدید با ظرفیت کل ۳ گیگاوات برق به شبکه متصل شدند. همچنین، ساختن ۱۲ رآکتور جدید آغاز شده است که انتظار میرود در مجموع ظرفیت را ۱۴٫۳ گیگاوات افزایش دهند.
علاوه بر این، برنامههای افزایش عمر و نوسازی رآکتورها در چند منطقه در جریان است. هدف آن است که عمر فعال ناوگانهای بزرگ هستهیی موجود گسترش داده شود و اقدامات سیاستی جدیدی برای حمایت از فعالیت رآکتورهای موجود در «بازارهای برق مقرراتزدایی شده» در پیش گرفته شود.