آمریکا رسماً از شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد خارج شد

جمعه ۲۷ شهریور ۱۴۰۵

آ. نعمت‌زاده – اندیشهٔ نو: وزارت خارجهٔ آمریکا شامگاه پنجشنبه ۲۶ شهریور اعلام کرد که رسماً عضویت و مشارکت در شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد را پایان داده است. 

وزارت خارجهٔ آمریکا این شورا را متهم کرده که به ترویج آنچه «ادبیات ضدّآمریکایی» خوانده می‌شود می‌پردازد و در برابر رژیم‌هایی که به سرکوب مردم متهم هستند رویکردی مماشات‌گرانه دارد.

کاخ سفید پیش‌تر دستور خروج آمریکا از شماری از نهادهای سازمان ملل متحد را صادر و اعلام کرده بود آمریکا قصد ندارد در آینده برای عضویت در شورای حقوق بشر نامزد شود.

کاخ سفید (دولت ترامپ) روز ۳ فوریه ۲۰۲۵ (۱۴ بهمن ۱۴۰۳) اعلام کرده بود که آمریکا از سه نهاد سازمان ملل متحد- شورای حقوق بشر، یونسکو، و آنروا- خارج خواهد شد و دیگر کمک مالی به آنها نخواهد کرد.

کاخ سفید اعلام کرده بود که «شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد با اجازه دادن به ناقضان حقوق بشر برای استفاده از این سازمان برای محافظت از خودشان در برابر نظارت از آنها محافظت کرده است؛ یونسکو نیز در اصلاح خودش ناکام بوده است، به‌طوری که در دههٔ گذشته مدام احساسات ضدّاسرائیلی نشان داده و نگرانی‌ها دربارهٔ افزایش بدهی‌هایش را برطرف نکرده است.»

کاخ سفید از وزیر امور خارجی آمریکا خواسته بود که «ظرف ۱۸۰ روز از تاریخ صدور این دستور […[ با مشورت سفیر در سازمان ملل متحد وضع همهٔ سازمان‌های بین‌دولتی و بین‌المللی را که ایالات متحد آمریکا عضو آنهاست و هرگونه تأمین مالی یا حمایت دیگر برای آنها فراهم می‌کند، و همچنین همهٔ کنوانسیون‌ها و معاهده‌هایی را که ایالات متحد آمریکا عضو آنهاست بازبینی کند.»

در همان بیانیهٔ کاخ سفید آمده است: «وزیر امور خارجی باید به دبیرکل سازمان ملل متحد و رهبری آنروا (UNRWA) و کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد اطلاع دهد که ایالات متحد آمریکا به آنروا یا شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد بودجه‌ای پرداخت نخواهد کرد و ایالات متحد آمریکا هیچ ادعایی برای پرداخت ارزیابی‌های سال ۲۰۲۵ یا پرداخت‌های معوق قبلی این سازمان‌ها را برآورده نخواهد کرد.»

و حالا، اعلام رسمی خروج آمریکا از شورای حقوق بشر یک روز پس از انتشار گزارش هیئت حقیقت‌یاب مستقل سازمان ملل متحد دربارهٔ ایران اعلام شد. این هیئت گفت «دلایل معقولی» وجود دارد که نیروهای آمریکایی مسئول دو حمله در ایران، از جمله حمله به مدرسهٔ شجرهٔ طیبه در میناب و یک مجموعهٔ ورزشی در لامرد، بوده‌اند و این حمله‌ها می‌تواند مصداق جنایت جنگی باشد.

هیئت حقیقت‌یاب اعلام کرد این مدرسه یک ساختمان غیرنظامی به‌وضوح قابل شناسایی بوده و شواهدی پیدا نکرده که نشان دهد در زمان حمله برای هدف‌های نظامی استفاده می‌شده است.

به گزارش خبرگزاری آمریکایی ای‌بی‌سی، یک نمایندهٔ وزارت امور خارجی آمریکا گفت پس از آنکه شورای حقوق بشر بارها به «ارزش‌هایش» پایبند نبود و هم‌زمان با ترویج لفاظی‌های ضدّآمریکایی و یهودستیزی، از رژیم های سرکوبگر دلجویی کرده است، دولت ترامپ رسماً از شورای حقوق بشر سازمان ملل خارج شد.

نمایندهٔ وزارت امور خارجی آمریکا افزود که به همین دلیل، آمریکا یافته‌های گزارش جدید هیئت حقیقت‌یاب را معتبر نمی‌داند.

خروج آمریکا از شورای حقوق بشر در شرایطی صورت می‌گیرد که این شورا در حال برگزاری شصت‌ و سومین نشست عادی‌اش در ژنو است، نشستی که از ۷ سپتامبر آغاز شده و قرار است تا ۷ اکتبر (۱۵ مهر) ادامه داشته باشد.هم‌زمان با این تصمیم، آمریکا تأکید کرده است که دولت ترامپ همچنان به سیاست اعمال فشار مالی علیه ایران ادامه خواهد داد.

تاریخچهٔ سال‌های اخیر رابطهٔ آمریکا با شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد

این اولین بار نیست که آمریکا از این شورا خارج می‌شود

فراز و نشیب عضویت آمریکا در این شورا در سال‌های اخیر را می‌توان به سه دوره تقسیم کرد:

۱. خروج اول در سال ۲۰۱۸ (دورهٔ اول ترامپ)

دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۸ (۱۳۹۷) برای نخستین بار آمریکا را به‌طور رسمی از عضویت در شورای حقوق بشر خارج کرد. در آن زمان نیکی هِیلی (نمایندهٔ وقت آمریکا در سازمان ملل متحد) این شورا را «مستراحی از تعصب‌های سیاسی» نامید و علت خروج را تمرکز بیش از حد این شورا بر محکومیت اسرائیل و حضور کشورهای ناقض حقوق بشر اعلام کرد.

۲. بازگشت در سال ۲۰۲۲ (دوره بایدن)

در پی روی کار آمدن دولت جو بایدن، سیاست آمریکا تغییر کرد. دولت بایدن تصمیم گرفت به‌جای قهر کردن، از درون شورا دست به اصلاحات بزند. به همین دلیل، آمریکا مجدداً نامزد عضویت در این شورا شد و توانست برای یک دورهٔ ۳ساله (از ۱ ژانویه ۲۰۲۲ تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۴) به عضویت رسمی این شورا درآید.

۳. پایان عضویت و قطع همکاری کامل در سال ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ (دورهٔ دوم ترامپ)

با آغاز شدن دورهٔ دوم ریاست‌جمهوری ترامپ، تحولات جدیدی رخ داد:

• پایان دورهٔ عضویت رسمی: دورهٔ ۳سالهٔ عضویت رسمی آمریکا در ۳۱ دسامبر ۲۰۲۴ به‌طور طبیعی به پایان رسید. از اول ژانویه ۲۰۲۵ آمریکا دیگر عضو رأی‌دهنده نبود و فقط «کشور ناظر» (مانند دیگر اعضای عادی سازمان ملل متحد) بود.
• فرمان ریاست‌جمهوری بهمن ۱۴۰۳ (فوریه ۲۰۲۵): ترامپ بلافاصله پس از بازگشت به کاخ سفید یک فرمان اجرایی امضا کرد که بر اساس آن، آمریکا اعلام کرد که نه‌تنهاد دیگر هرگز نامزد عضویت در این شورا نخواهد شد، بلکه بودجهٔ آن را قطع و پُست نمایندهٔ دائم درا نیز حذف می‌کند.
• اعلام خروج نهایی (سپتامبر ۲۰۲۶): آنچه در روزهای اخیر (شهریور ۱۴۰۵) اتفاق افتاد واکنش تند وزارت خارجهٔ آمریکا به گزارش هیئت حقیقت‌یاب سازمان ملل متحد دربارهٔ ایران بود. مقامات آمریکایی با تکیه بر همان فرمان سال ۲۰۲۵ اعلام کردند که دیگر هیچ‌گونه مشارکت، تعامل، یا حضوری (حتی به‌عنوان عضو ناظر) در این شورا و روندهای آن نخواهند داشت و یافته‌های جدید آن را کاملاً بی‌اعتبار می‌دانند.