زهرا اکرمی، روزنامهنگار
سهشنبه ۲۴ شهریور ۱۴۰۵
براساس طرح آمارگیری نیروی کار در سال ۱۴۰۴، شاغلان غیررسمی کمتر شده و افراد بیشتری بهدلیل مزد کم شغلشان را رها کردهاند.
به گزارش آتیه آنلاین، تازهترین نتایج طرح آمارگیری نیروی کار مرکز آمار ایران نشان میدهد اگرچه سهم اشتغال غیررسمی نسبت به سال قبل اندکی کاهش یافته، اما بیش از نیمی از شاغلان کشور همچنان در مشاغل غیررسمی فعالیت دارند. در همین حال، کم بودن درآمد مهمترین دلیل ترک شغل اعلام شده و مسئولیتهای شخصی و خانوادگی نیز بهعنوان دلیلی ذکر شده است که میلیونها زن را از جستوجوی کار دور کرده است.
بر اساس جدیدترین اطلاعات منتشر شده از سوی مرکز آمار، سهم اشتغال غیررسمی در کل کشور به ۵۴٫۶درصد رسیده و این در حالی است که در پایان سال ۱۴۰۳ این رقم ۵۵٫۲درصد اعلام شده بود. به عبارت دقیقتر از ۲۴٫۸میلیون نیروی کار در سال ۱۴۰۴ بیش از ۱۳٫۵میلیون نفر شاغلان غیررسمی بودند.
در این میان سهم اشتغال غیررسمی در مناطق روستایی و شهری متفاوت است؛ به طوریکه سهم شاغلان غیررسمی و رسمی بالای ۱۵ سال در مناطق شهری به ترتیب ۴۹٫۷ و ۵۰٫۳ و مناطق روستایی به ترتیب ۷۱ و ۲۹درصد اعلام شده است.
بررسی آمارهای منتشر شده به تفکیک جنسیت در کل کشور نیز نشان میدهد در بین مردان سهم اشتغال غیررسمی ۵۴٫۹درصد و در بین زنان ۵۳٫۲درصد است. اما مقایسه مناطق شهری و روستایی نشان میدهد اشتغال غیررسمی زنان در مناطق روستایی به مراتب بیشتر است، به طوری که بیش از ۸۲درصد زنان شاغل در مناطق روستایی اشتغال غیررسمی دارند.
کم بودن درآمد مهمترین دلیل ترک شغل
این آمار همچنین نشان می دهد بین سالهای ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴ بیش از یکمیلیون نفر شغل خود را ترک کردهاند که بیش از ۹۰۰هزار نفر از آنان را مردان تشکیل میدهند و و مهمترین دلیل ترک شغل در بین این جمعیت کم بودن درآمد اعلام شده است.
بررسی این آمارها به تفکیک جنسیت نشان میدهد مهمترین دلیل ترک شغل هر دو گروه کم بودن درآمد است، اما دلیل دوم برای مردان موقتی بودن کار و برای زنان اخراج یا «تعدیل نیرو» اعلام شده است.
چرا زنان زیادی دیگر در جستوجوی کار نیستند
در گزارش جدید مرکز آمار اطلاعات مشابه درباره دلایل عدم جستوجوی کار نیز منتشر شده است. این گزارش نشان میدهد در سال گذشته بیش از ۴۱میلیون نفر در کشور دیگر در جستوجوی کار نبودهاند که بیش از ۲۹میلیون از این جمعیت را زنان تشکیل میدهند. مهمترین دلیلی که زنان دیگر در جستوجوی شغل نیستند، مسئولیتهای شخصی و خانوادگی عنوان شده است.
بر این اساس در سال گذشته بیش از ۲۳میلیون زن، معادل بیش از ۷۹درصد از زنانی که دیگر بهدنبال شغل نیستند مسئولیتهای شخصی و خانوادگی را علت این وضع میدانند. در مقابل، مهمترین دلیل مردانی که در جستوجوی شغل نیستند بینیازی از کار کردن ذکر شده است.
این گزارش نشان میدهد مسئولیتهای مراقبتی و کار خانگی مهمترین دلیل دور شدن بسیاری از زنان از بازار کار است و سایر گزارشها نیز این موضوع را تایید میکند. برای مثال نتایج سالانه طرح آمارگیری گذران وقت نقاط شهری کشور نشان میدهد در دوره یکساله زمستان ۱۴۰۳ تا پاییز ۱۴۰۴، مردان به طور متوسط روزانه ۴ ساعت و ۵۵ دقیقه برای فعالیتهای شغلی وقت گذاشتهاند. در حالی که این رقم برای زنان تنها ۴۱ دقیقه است. در مقابل، زنان روزانه ۴ ساعت و ۴۶ دقیقه صرف خدمات خانگی بدون مزد میکنند. این رقم برای مردان فقط یک ساعت و چهار دقیقه است. این اختلاف، نشان میدهد تقسیم سنتی نقشهای خانوادگی همچنان در زندگی شهری ایران پررنگ است.
مجموع این آمارها نشان میدهد مسئله بازار کار تنها به تعداد شاغلان یا نرخ بیکاری محدود نمیشود و کیفیت اشتغال، سطح درآمد و امکان ماندگاری در بازار کار نیز اهمیت دارد. از سوی دیگر، برای زنان، موانع ورود و ماندن در بازار کار همچنان با مسئولیتهای خانوادگی و تقسیم نابرابر کار بدون مزد گره خورده است.