عکس گروهی سران بریکس در دهلی نو. ۲۱ شهریور ۱۴۰۵. عکس از وزارت امور خارجی هند از طریق AP.
دوشنبه ۲۳ شهریور ۱۴۰۵
امید مجد – اندیشهٔ نو: نشست سران بریکس در روزهای ۱۲ و ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۱ و ۲۲ شهریور ۱۴۰۵) در دهلینو، هند، برگزار شد. رهبران ۱۱ کشور عضو این بلوک پس از دو روز گفتوگو، بیانیهٔ مشترکی را با اجماع کامل تصویب کردند. این بیانیه با عنوان «اعلامیهٔ دهلینو: ساختن برای تابآوری، نوآوری، همکاری، و پایداری» منتشر شد.
رهبران بریکس در شرایطی گرد هم آمدند که بحرانهای منطقهیی، جنگ تجاری جهانی، و تحولات ژئوپلیتیک فشار زیادی بر اقتصاد کشورهای عضو وارد کرده است. از ایران هیئتی به سرپرستی مسعود پزشکیان، رئیس جمهوری اسلامی ایران، در این نشست شرکت کرد.
با وجود اختلافنظرهای اعضا، سران کشورهای شرکتکننده موفق شدند بیانیهای واحد تدوین و منتشر کنند که بر نقش بریکس در شکلدهی نظم جهانی جدید تأکید دارد.
در بیانیهٔ پایانی ۴۵صفحهیی نشست ۲۰۲۶ بریکس به موضوعهای متعددی پرداخته شده است.
در موضوع اصول بنیادی و سمتگیری کلی بریکس، بر احترام متقابل، برابری حاکمیتی، همکاری و اجماع و پایبندی به سه ستون همکاری سیاسی–امنیتی، اقتصادی–مالی، فرهنگی و مردممحور و هدف کلان نظم بینالمللی عادلانهتر و چندجانبهگرایی مؤثر تأکید شده است.
در موضوع اصلاح نظم و نهادی بینالمللی، بر ضرورت اصلاح ساختارهای سازمان ملل متحد، افزایش نقش کشورهای در حال توسعه در شورای امنیت، انتقاد از انحصارها مقامهای ارشد سازمان ملل متحد، اصلاح نظامهای مالی جهانی- از جمله حمایت از اصلاحات در صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی برای افزایش سه و نقش اقتصادهای نوظهور- تأکید شده است. در همین بخش از اوضاع کنونی تجارت جهانی و وضع تعرفههای گمرکی یکجانبه انتقاد شده و بر ضرورت احیای سازوکار حلوفصل اختلافها در سازمان تجارت جهانی تأکید شده است.
در موضوع مسائل منطقهیی و امنیتی از بالا گرفتن تنشها در غرب آسیا ابراز نگرانی شده و کشورهای درگیر، بدون نام بردن از کشوری خاص، خواست شده است خویشتنداری کنند و از تشدید بحران بپرهیزند. در همین بخش بر حمایت از غیرنظامیان و زیرساختهای حیاتی در درگیریها، حمایت از آتشبس در غزه و اجرای قطعنامههای سازمان ملل متحد، و تحقق راهحل دو کشوری و حمایت از عضویت کامل فلسطین در سازمان ملل متحد تأکید شده است. همچنین، در مورد اختلال در تجارت جهانی، تأمین انرژی، و زنجیرهٔ تأمین بر اثر درگیریها هشدار داده شده است. در ضمن، از آتشبس در لبنان حمایت شده و درخواست شده است که قطعنامهٔ ۱۷۰۱ بهطور کامل اجرا شود. حمله به نیروهای نونیفیل در لبنان نیز محکوم شده است.
بهعلاوه، بر انتقال سیاسی فراگیر در سوریه مطابق قطعنامهٔ ۲۲۵۴ و خروج نیروهای اشغالگر تصریح شده است. سران بریکس همچنین خواهان آتشبس فوری در سودان و دسترسی انسانی بدون مانع به نیازمندان آن کشور شدهاند. در این بیانیه هیچ اشارهٔ مشخصی به جنگ روسیه-اوکراین نشده است.
در موضوع اقتصاد و تجارت و توسعه، با تحریمهای یکجانبه و «اقدامات قهری غیرقانونی» مخالفت شده و در مورد افزایش تعرفههای وارداتی و اقدامات حمایتی که تجارت جهانی را مختل میکند هشدار داده شده است. در بند ۲۳ بیانیه، تحریمهای یکجانبه مستقیم و قاطعانه محکوم شده است: «تحریمهای اقتصادی یکجانبه و تحریمهای ثانویه خلاف حقوق بینالمللاند.» تأکید شده است که هیچ تحریمی که در شورای امنیت سازمان ملل متحد تصویب نشده باشد قانونی نیست. در بند ۲۷ بیانیهٔ پایانی نشست بریکس به «تشدید اعمال تحریمهای یکجانبه و محاصرهٔ اقتصادی علیه کوبا» اشاره شده است و بر «ضرورت پایان دادن به این اقدامات» مطابق قطعنامهٔ مجمع عمومی سازمان ملل متحد تأکید شده است.
در بند ۲۰ بیانیه از عضویت ایران و اتیوپی در سازمان تجارت جهانی حمایت شده است. ایران از سال ۲۰۰۵ در موقعیت «ناظر» در سازمان تجارت جهانی داشته و روند عضویتش در این سازمان بهدلیل فشارهای سیاسی متوقف مانده است.
همچنین، ضمن اشاره به اهمیت امنیت غذایی، بر پیشبرد طرح بورس غلات بریکس تصریح شده است.
در مبحث انرژی، ضمن توجه به نقش و اهمیت سوختهای فسیلی برای کشورهای در حال توسعه در مسیر گذار انرژی، از استانداردهای مشترک برای استفاده از سوخت هیدروژن و توسعهٔ فناوریهای ذخیرهسازی انرژی حمایت شده است.
در موضوع سلامت و جامعه و فناوری، بر تقویت همکاری در بهداشت جهانی و آمادگی برای همهگیریها، ایجاد سامانهٔ هشدار سریع بیماریهای واگیردار در چارچوب بریکس، توجه ویژه به سلامت روان و ایجاد شبکهٔ مراکز تخصصی، حمایت از طب سنتی و مکمل در چارچوب مقررات علمی، و امنیت سایبری، مقابله با جرایم دیجیتال، و توسعهٔ استانداردهای مشترک فناوری تأکید شده است. گسترش همکاری با کشورهای همیار و تأکید بر نقش کشورهای نوظهور و در حال توسعه در تقویت همبستگی جهانی نیز در بیانیه گنجانده شده است.
در موضوع مبارزه با تروریسم، تروریسم در هر شکلی محکوم شده و از تکمیل کنوانسیون جامع مقابله با تروریسم در سازمان ملل متحد حمایت شده است. در بیانیهٔ مشترک بر همکاری اطلاعاتی، مقابله با تأمین مالی تروریسم و شبکههای کلاهبرداری دیجیتال تأکید شده است.
در موضوع کشاورزی، محیطزیست، و فضا، تقویت همکاری در کشاورزی دیجیتال، بذرهای مقاوم و امنیت غذایی، حمایت از کشاورزی احیاگر و سازگار با اقلیم، توسعهٔ همکاریهای فضایی و کنسول ماهوارهای بریکس، و جلوگیری از نظامیسازی فضا و حمایت از معاهدهٔ پیشنهادی «PPWT» مطرح شده است. «پیشنویس پیمان جلوگیری از استقرار سلاح در فضا، و تهدید به استفاده از زور علیه ماهوارهها و اشیاء فضایی» (PPWT) را روسیه و چین نخستین بار در سال ۲۰۰۸ در کنفرانس خلعسلاح سازمان ملل متحد مطرح کرده بودند که در سال ۲۰۱۴ دوباره آن را مطرح کردند. این پیمان بر ضرورت جلوگیری از مسابقهٔ تسلیحاتی فضایی تأکید دارد.
این بیانیه بار دیگر نشان میدهد که بریکس در تلاش است به بازیگری تعیینکننده در ساختار جدید قدرت در جهان تبدیل شود. در بند ۱۰ بیانیه، رهبران بریکس بهصراحت میگویند: «چندقطبی بودن میتواند فرصتهای بیشتری برای اقتصادهای نوظهور ایجاد کند… در چارچوب واقعیتهای جهان چندقطبی، ضروری است کشورهای در حال توسعه گفتوگو و مشورت متقابل را تقویت کنند.» در بند ۲۴ بیانیه نیز آمده است که جهان با قطبیسازی و بیاعتمادی روبهروست و راهحل این معضل چندجانبهگرایی، گفتوگو، و احترام به تنوع دیدگاهها دانسته شده است. این بند نشان میدهد که بریکس چندقطبی شدن را راهی برای کاهش تنشهای جهانی میداند.
در بیانیهٔ مشترک همچنین از هند برای میزبانی بیش از ۴۰۰ نشست و میزگرد و رویداد مرتبط با بریکس در سال ۲۰۲۶ تشکر شده است.