شنبه ۱۴ شهریور ۱۴۰۵
سالگرد کشته شدن ژینا مهسا امینی یادآور لحظه ای است که میلیونها زن و مرد ایرانی تصمیم گرفتند ترس را به چالش بکشند. این جنبش از مرگ ژینا در بازداشت گشت ارشاد آغاز نشد. مرگ او جرقهای بود بر سالیان تجربیات جنبش زنان که انبار عظیمی از خشم، تبعیض، تحقیر، و سرکوب را در جامعه ایران به دنبال داشت.
دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۵ این جنبش را «نقطهعطفی در اعتراضهای ایران» وصف کرده است.
یکی از مهمترین دستاوردهای جنبش انقلابی «زن، زندگی، آزادی» تغییر فرهنگ حجاب اجباری وکنترل بدن زن در جامعهٔ ایران است. امروز مقاومت گستردهٔ زنان در برابر حجاب اجباری و کنترل بدن و پوشش آنان همچنان پابرجا است و با وجود تهدید بازداشت و جریمه و تشکیل پرونده قضایی، همچنان از پذیرش این اجبار و قوانین زنستیز سر باز میزند. این مقاومت نهتنها در تظاهرات خیابانی تجلی میکند، بلکه زنان را در دانشگاهها و جلوی دوربینهای نظارتی نشان میدهند که تسلیم نشدهاند و با پوشش اختیاری رفتوآمد میکنند و میبینیم که جنبش از خیابان وارد زندگی روزمره شده است.
عفو بین الملل در دسامبر ۲۰۲۴ اعلام کرد که «موضوع حجاب اجباری به یکی از میدانهای اصلی کشمکش میان جامعه و حکومت تبدیل شده است.» این مقاومت هزینه سنگینی، از جمله اعدامهای سیاسی و امنیتی، در کنار بازداشت و پروندهسازی برای معترضان، دانشجویان، روزنامهنگاران، هنرمندان، فعالان مدنی، و خانوادههای دادخواه به همراه داشته است. حکومت با این فشارها سعی کرده است مقاومت را در هم بشکند، اما نتوانسته است خواست آزادی را از ذهن و زندگی زنان پاک کند.
امروز ایران با بحرانی چندجانبه روبهرو است. سایهٔ جنگ و تحریم و ناامنی بر زندگی مردم سنگینی میکند. جامعهای که سالها با تورم و بیکاری و کمبود انرژی روبهرو بوده است و در دیماه گذشته (۱۴۰۴) با قتلعام هزاران نفر سرکوب شده است امروز با فشارهای تازهای روبهرو است. سرکوب ادامه دارد و اعدام جوانانی که گناهشان اعتراض به بیعدالتیهاست همهروزه اعمال میشود. گزارشهای حقوق بشری از افزایش اعدامهای سیاسی و امنیتی در سال ۲۰۲۶ و وجود دهها زندانی و معترض در معرض حکم اعدام خبر میدهد.
تورم و سقوط قدرت خرید زندگی مردم را بهشدت دشوار کرده، تا جایی که حتی تأمین هزینهٔ نیازهای ابتدایی برای بخش بزرگی از جامعه به دغدغهای روزانه تبدیل شده است. ارزش ریال روزانه کاهش بیشتری مییابد و صندوق بینالمللی پول نیز برای سال ۲۰۲۶ انقباض اقتصادی و تورم بسیار زیاد برای ایران پیشبینی کرده است.
در چنین شرایطی، جنبش «زن، زندگی، آزادی» چهارساله میشود و زنان و جوانان همچنان ایستادهاند و مقاومت میکنند و شاید بتوان گفت که بزرگترین شکست حکومت این است که دیگر نمیتواند جامعه را به پیش از جنبش ژینا بازگرداند.
زن، زندگی، آزادی – ژن، ژیان، ئازادی
زنان برای آزادی و برابری پایدار
از اخبار روز