چهارشنبه ۴ شهریور ۱۴۰۵
انجمن‌‌های عضو خانهٔ هنرمندان ایران در خصوص مصوبهٔ اخیر مجلس با عنوان «مقابله با نفوذ سرویس‌های اطلاعاتی و دولت‌ها یا نهادهای بیگانه در کشور» بیانیه‌ای منتشر کردند تا در برابر محدودیت‌هایی که این طرح مجلس در پی خواهد داشت از حقوق هنرمندان دفاع کنند.
به گزارش روابط عمومی خانهٔ سینما، متن این بیانیه چنین است:
مجلس شورای اسلامی در ۲۵ مرداد ۱۴۰۵ کلیات طرح «مقابله با نفوذ سرویس‌های اطلاعاتی و دولت‌ها یا نهادهای بیگانه در کشور» را با ۱۸۳ رأی موافق به تصویب رساند. دربخش‌هایی از این مصوبه مجموعهٔ فعالیت‌های فرهنگی و هنری، از جمله تولید فیلم، سریال، مستند، تئاتر، موسیقی، و کتاب را هدف قرار گرفته که موجب نگرانی عمیق اصحاب فرهنگ و هنر به ویژه سینما شده است.
در شرایطی که گزارش‌های اقتصادی رسانه‌ای از رشد ۶۸٫۹درصدی تورم در همین پنج‌ماههٔ سال ۱۴۰۵ حکایت دارد، و در روزگاری که بر اساس آمار رسمی، ۵۷درصد از ایرانیان دچار درجاتی از سوءتغذیه هستند و ۲۲ تا ۵۰درصد جمعیت زیر خط فقر زندگی می‌کنند، به‌سختی می‌توان به اولویت‌هایی از این دست پرداخت، مگر آنکه به صداقتِ تدوینگران و اشرافِ تصویب‌کنندگان بر معیشتِ مردم تردیدی جدّی روا داریم.
در ماده‌ای از این طرح ناسنجیده، آثاری که «چهرهٔ سیاه از ایران» ارائه دهند مشمول مجازات دانسته می‌شوند. با این حال، هیچ تعریف شفاف و حقوقی مشخصی از واژهٔ کشدار «سیاه‌نمایی» ارائه نشده است. این ابهام تشخیص مصداق را به سلیقهٔ نهادهای نظارتی واگذار می‌کند و هر اثر نقادانه یا واقع‌گرای اجتماعی را در معرض اتهام قرار می‌دهد. تجارب پیشین به‌خوبی آشکار می کند و نشان داده که مفهوم «سیاه‌نمایی» در ایران به‌راحتی به هر نقد اجتماعی یا نمایش آسیب‌های جامعه تعمیم داده می‌شود.
مصوبه با تهدید به مجازات‌های سنگین، عملاً هنرمندان را از پرداختن به موضوع‌های اجتماعی، تاریخی، یا سیاسی بازداشته، سینما و هنر را از کارکرد اصلی‌اش یعنی نقد، آگاهی‌بخشی، و بازنمایی واقعیت‌های جامعه تهی می‌کند. هنر همواره آینهٔ تمام‌نمایی از جامعه بوده؛ محدود کردن آن به تصویرگری صرفاً آرمان‌گرایانه گسست نهاد هنر از زیست‌جهان مردم را رقم می‌زند.
اصل بیست و چهارم قانون اساسی نشر افکار را آزاد می‌داند و تنها محدودیت آن را «مخالف با موازین اسلامی» یا «مضر به حقوق عمومی» می‌داند. عنوان مبهم و کشدار «سیاه‌نمایی» را به‌سختی می‌توان در این چارچوب تعریف کرد. افزون بر این، محرومیت مادام‌العمر با اصل کرامت انسانی و حق اشتغال که در اصول متعدد قانون اساسی بدان اشاره شده در تعارض آشکار است.
در یک کلام، این مصوبه نه‌تنها گامی در جهت حل مسائل (به‌خصوص امنیتی) و بحران‌های فرهنگی کشور نیست، بلکه با رویکردی هم‌راستا با دشمنان این سرزمین، با جرم‌انگاریِ بدیهی‌ترین ارتباطات و فعالیت‌های فرهنگی هنری، موجب ایجاد نقار و شکاف بزرگ در میان ملت شریف ایران شده، زمینهٔ سرکوب نظام‌مند آفرینش و هنر انتقادی را فراهم می‌کند.