مظلوم عبدی، فرمانده نیروهای سوریه دموکراتیک (قسد).
چهارشنبه ۴ شهریور ۱۴۰۵
م. حامد – اندیشهٔ نو: مظلوم عبدی، فرمانده نیروهای دموکراتیک سوریه (قوات سوریا الدیمقراطیه یا قسد)، سه‌شنبه ۳ شهریور در یک کنفرانس مطبوعاتی در کاخ ریاست‌جمهوری سوریه در دمشق انحلال این نیرو و تشکیلات خودگردان شرق سوریه و همهٔ تشکل‌های نظامی و غیرنظامی وابسته به آن و ادغام کامل آنها را در نهادهای دولتی سوریه اعلام کرد.
عبدی در سخنانی در مقابل خبرنگاران در کاخ ریاست‌جمهوری سوریه در دمشق گفت: «امروز پایان مأموریت نیروهای دموکراتیک سوریه را اعلام می‌کنیم و با مسئولیت کامل، انحلال آن به‌عنوان نیروی نظامی مستقل را اعلام می‌کنیم.»
نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF یا قسد) ائتلاف نظامیِ چندقومیتی است که ستون اصلی‌اش را نیروهای کُرد یگاه‌های مدافع خلق/یگان‌های مدافع نیروهای زن YPG/YPJ تشکیل می‌دهند و در کنار واحدهای عرب، آشوری، ترکمان، و قبایل محلی فعالیت می‌کردند. این نیروها از سال ۲۰۱۵ به‌عنوان بازوی نظامیِ ادارهٔ خودگردان شمال‌شرق سوریه (DAANES/Rojava) عمل کردند و ساختار سیاسی متناظرشان شورای دموکراتیک سوریه (SDC) بود. نیروهای دموکراتیک سوریه در عمل «ارتش» روجاوا نبود، چون روجاوا دولتِ رسمی نبود. نیروهای دموکراتیک سوریه نیروی نظامیِ رسمیِ پروژهٔ سیاسی روجاوا محسوب می‌شد و امنیت مناطق زیر کنترل ادارهٔ خودگران شمال‌شرق سوریه را تأمین می‌کرد.
رابطهٔ نیروهای دموکراتیک سوریه با آمریکا بر محور مبارزه با داعش شکل گرفت: دولت آمریکا از ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۳ مهم‌ترین حامی نظامی، اطلاعاتی، و هوایی این نیروها بود و این همکاری باعث شد که «قسد» نقش اصلی را در شکست دادن داعش در آن منطقه ایفا کند. این همکاری با آمریکا باعث تقویت روجاوا شد، اما هم‌زمان حساسیت و مخالفت شدید ترکیه را برانگیخت. پس از ۲۰۲۵، با تغییرات سیاسی در سوریه پس از سرنگونی حکومت بشار اسد و فشارهای منطقه‌یی، قلمرو نیروهای دموکراتیک سوریه کوچک شد، اما رابطهٔ تاریخی‌اش با آمریکا و نقش محوری‌اش در نبرد با داعش همچنان بخش اصلی هویت این نیرو باقی ماند.
به گزارش العربیه، او تاکید کرد که «قسد» دیگر نیروی نظامی مستقلی نیست و رسماً از انحلال نیروهای دموکراتیک سوریه و ادغام ساختارهای آن در نهادهای دولتی خبر داد. او افزود: «ما می‌خواهیم سوریه‌ای جدید و یکپارچه بسازیم»، اظهاراتی که نشان‌دهندهٔ آغاز مرحله‌ای جدید در روابط میان نیروهای کُرد و دولت سوریه است. او در نشست اعلام اجرای تصمیم به انحلال «قسد» گفت: «این انحلال و ادغام امسال عملی می‌شود و می‌خواهیم که امروز سرآغازی برای گذار حقیقی از میدان‌های جنگ به‌سوی سازندگی شود.»
این اظهارات یکی از مهم‌ترین تحولات سیاسی و نظامی در شمال‌شرق سوریه به شمار می‌رود، زیرا که پایان ساختار مستقل «قسد» و تشکیلات خودگردان و ادغام آنها در نهادهای دولتی سوریه را در برمی‌گیرد.
مظلوم عبدی پنجشنبه گذشته نیز از تکمیل روند ادغام نهادهای مدنی و نظامی کُردها در چارچوب نهادهای دولتی سوریه خبر داده بود.
این اعلام پس از ماه‌ها مذاکرات دشوار میان کُردها و مقام‌های سوری صورت گرفت که در پی امضای توافقی جامع در ۳۱ ژانویه آغاز شد. این توافق بر ادغام تدریجی نهادهای ادارهٔ خودگردان کُردها در چارچوب دولت سوریه تاکید داشت.
اما پس از توافقی که عبدی و احمد الشرع، رئیس‌جمهور سوریه، در اوایل سال جاری امضا کردند، تنش‌های نظامی میان دو طرف افزایش یافت و در پی آن نیروهای دموکراتیک سوریه از مناطق گسترده‌ای در شمال و شرق سوریه که اکثریت جمعیت آنها عرب هستند عقب‌نشینی کردند و به مناطق کُردنشین در خاستگاه اصلی خودشان در استان حسکه بازگشتند.
هم‌زمان با این تنش‌های نظامی، احمد الشرع در ۱۶ ژانویه فرمانی صادر کرد که در آن حقوق ملی کُردها و زبان کُردی به‌عنوان زبان رسمی به رسمیت شناخته شد. گفتنی است که این اقدام الشرع از زمان استقلال سوریه در سال ۱۹۴۶ بی‌سابقه است.
بر اساس این توافق، الشرع در ماه بعد نورالدین احمد عیسی، شخصیت کُرد اهل شهر قامشلی را به‌عنوان استاندار حسکه منصوب کرد. پس از آن، وزارت دفاع سوریه در ماه مارس اعلام کرد که سیبان حمو، از فرماندهان برجسته نظامی کُرد، به سمت معاون وزیر دفاع در منطقه شرقی منصوب شده است.
بر اساس این توافق، مقام‌های سوری به‌تدریج ادارهٔ تاسیسات و مراکزی را که پیش‌تر تحت کنترل کُردها بود، از جمله فرودگاه قامشلی و میدان‌های نفت و گاز غنی در شمال‌شرق کشور را در دست گرفتند.
نیروهای آمریکایی نیز بیش از ۵۷۰۰ زندانی عضو گروه «داعش» را که در بازداشت نیروهای کُرد بودند به عراق، کشور همسایه، منتقل کردند.
این اقدام پس از آن صورت گرفت که تام باراک، فرستادهٔ ویژه آمریکا در امور سوریه، اعلام کرد که نقش نیروهای دموکراتیک سوریه در مقابله با گروه تندرو داعش به پایان رسیده است.
نیروهای دموکراتیک سوریه «قسد» در اکتبر ۲۰۱۵ و در پی ادغام نیروهای عرب و کُرد، با حمایت و هدایت ائتلاف بین‌المللی به رهبری آمریکا بر محور مبارزه با داعش تشکیل شده بود.
رابطهٔ جمهوری اسلامی ایران با نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF/قسد)
رابطهٔ جمهوری اسلامی با این نیروهای کُرد سوری همیشه پیچیده، سرد، و بیشتر خصمانه بوده است؛ نه اتحاد وجود داشته، نه همکاری مستقیم.
ایران این نیروها را وابسته به آمریکا می‌دید؛ حضور آن را در نزدیکی مرز عراق–سوریه مانعی برای کریدور زمینی ایران–عراق–سوریه–لبنان می‌دانست؛ و آن را نیرویی تجزیه‌طلب معرفی می‌کرد.
ایران از طریق نیروهای وابسته به جمهوری اسلامی (حشد شعبی عراق، فاطمیون، زینبیون، و واحدهای ارتش سوریه) در پی گسترش نفوذ دولت بشار اسد و ایجاد مسیرهای لجستیکی بود. به همین دلیل، این دو طرف در بسیاری نقاط با هم برخورد (غیرمستقیم) داشتند. البته هر دو دشمن مشترکی به نام داعش داشتند.
ترکیه: انحلال قسد به وحدت سوریه کمک خواهد کرد
عمر چلیک، سخنگوی حزب عدالت و توسعه ترکیه، روز چهارشنبه ۴ شهریور در شبکهٔ اجتماعی ایکس نوشت که آن حزب انحلال نیروهای دموکراتیک سوریه به رهبری کُردها را گامی مهم در راه تقویت وحدت سوریه می‌داند و از آن استقبال می‌کند.
به گزارش ایرنا، او گفت: «با انحلال نیروهای دموکراتیک سوریه، روند مهمی در تقویت وحدت داخلی سوریه طی شد. آنکارا از حاکمیت و تمامیت ارضی سوریه حمایت می‌کند.»
اعلام انحلال و ادغام قسد در نیروهای دولتی در بحبوحهٔ تلاش‌ها برای صلح ترکیه با حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) صورت می‌گیرد که دولت اردوغان آن را مرتبط با قسد می‌داند.
ترکیه یکی از حامیان شورشیان در زمان حکومت بشار اسد بود و چند عملیات نظامی فرامرزی علیه قسد در شمال سوریه انجام داد و هنوز هزاران سرباز در آنجا مستقر دارد. ترکیه می‌گوید که آنها فقط زمانی خارج خواهند شد که تهدیدهای امنیتی از بین برود.
ترکیه، کشوری عضو ناتو، پس از سرنگونی حکومت بشار اسد یکی از متحدان اصلی احمد الشرع، رئیس دولت موقت سوریه، شده است. دولت ترکیه وعده داده است که به دمشق در بازسازی آن کشور، نهادهای دولتی، و نیروهای مسلحش کمک کند.