پنجشنبه ۸ مرداد ۱۴۰۵
سه کشته در حمله به قشم، رهگیری موشکهای ایران بر فراز اردن، کشتهشدن دستکم ۲۰ نیروی شبهنظامی در عراق و آتشسوزی دو کشتی گاز در بندر دمیاط؛ تنگه هرمز همچنان کانون اصلی جنگ و بحران انرژی است
تنها چند روز پس از توقف حملات آمریکا و سخنان دونالد ترامپ درباره «گفتوگوهای خوب» با تهران، ارتش ایالات متحده موج تازهای از حملات گسترده را علیه ایران آغاز کرد. این حملات در شرایطی انجام شد که ایران بار دیگر به سوی پایگاههای آمریکایی در اردن موشک شلیک کرد و درگیریها همزمان عراق، عربستان، آبهای مصر و تنگه هرمز را در بر گرفت.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، اعلام کرد عملیات تازه شامگاه چهارشنبه آغاز شد و دو ساعت ادامه داشت. به گفته سنتکام، دهها مرکز وابسته به سپاه پاسداران، از جمله مراکز فرماندهی، تأسیسات موشکی و پهپادی، سامانههای مراقبت ساحلی، مواضع دفاعی و تجهیزات دریایی هدف قرار گرفتند. واشنگتن این حملات را پاسخ به شلیک موشکهای بالستیک ایران به نیروهای آمریکایی در منطقه اعلام کرد.
ترامپ پیش از آغاز حملات گفته بود پس از عملیات موشکی ایران «نوبت ماست» و آمریکا ایران را «بسیار سخت» هدف قرار خواهد داد. او در عین حال احتمال ادامه تلاشهای دیپلماتیک را رد نکرد؛ موضعی که نشان میدهد واشنگتن همچنان از ترکیب بمباران و تهدید نظامی برای وادار کردن تهران به توافق استفاده میکند.
رسانههای ایران از شنیدهشدن انفجار در چند منطقه جنوبی، از جمله جزیره قشم، خبر دادند. خبرگزاریهای حکومتی گفتند یک خانه مسکونی در محله چاهتنگو قشم هدف قرار گرفته و عملیات جستوجو برای یافتن افراد گرفتار زیر آوار انجام شده است. بر اساس آخرین گزارش رسانههای ایران، دستکم سه نفر در حملات قشم کشته شدهاند. آمریکا میگوید غیرنظامیان را هدف قرار نمیدهد، اما هنوز به گزارش کشتهشدن این افراد واکنش نشان نداده است.
ارتش اردن نیز بامداد پنجشنبه اعلام کرد پدافند هوایی این کشور پنج موشک شلیکشده از ایران را رهگیری و سرنگون کرده است. سپاه پاسداران پیشتر مسئولیت حمله موشکی به یک پایگاه هوایی و مرکز نظامی آمریکا در اردن را بر عهده گرفته بود. آمریکا میگوید حملات ایران به نیروهایش رهگیری شده و تلفاتی بر جای نگذاشته است.
همزمان، آمریکا و عربستان سعودی چندین مرکز تسلیحاتی و لجستیکی گروههای مورد حمایت ایران را در شرق عراق بمباران کردند. سنتکام گفت این عملیات پاسخی به بیش از ۳۰ حمله پهپادی طی ۷۲ ساعت علیه اهدافی در عربستان و منطقه بوده است. سازمان حشدالشعبی عراق اعلام کرد دستکم ۲۰ نفر از نیروهایش کشته و ۳۲ نفر زخمی شدهاند. دولت عراق این حملات را نقض حاکمیت خود خوانده و گروههای مسلح عراقی به تلافی تهدید کردهاند.
ورود علنی عربستان به عملیات نظامی در عراق مرحله تازهای در منطقهایشدن جنگ به شمار میرود. ریاض میگوید خواهان گسترش درگیری نیست، اما در برابر حمله به خاک و تأسیسات نفتی خود پاسخ خواهد داد. تحلیلگران هشدار میدهند مشارکت مستقیم عربستان در حمله به نیروهای نزدیک به تهران، احتمال درگیری متقابل ایران و کشورهای عربی خلیج فارس را افزایش داده است. گاردین
پیامدهای جنگ همزمان به بندر دمیاط مصر در ساحل دریای مدیترانه رسید. شرکت امنیت دریایی بریتانیایی «امبری» اعلام کرد یک پهپاد به کشتی ذخیره و تبدیل گاز «انرگوس وینتر»، متعلق به یک شرکت آمریکایی، اصابت کرده است. آتش به کشتی دیگری به نام «گسلاگ سالم» سرایت کرد، اما مهار شد و تلفات جانی گزارش نشد. وزارت نفت مصر وقوع آتشسوزی را تأیید کرده، اما درباره حمله پهپادی و عامل آن سکوت کرده است؛ از این رو مسئولیت این رویداد هنوز روشن نیست.
تنگه هرمز همچنان مهمترین کانون درگیری و عامل اصلی فشار ایران بر آمریکا و اقتصاد جهانی است. سپاه پاسداران اعلام کرد دو نفتکش شامگاه چهارشنبه کوشیدند از مسیر جنوبی تنگه عبور کنند، اما پس از آتشگرفتن یکی از آنها هر دو بازگشتند. سپاه علت آتشسوزی را مشخص نکرد، اما بار دیگر هشدار داد تا زمانی که آمریکا در منطقه مداخله میکند، تنگه به وضعیت پیش از جنگ باز نخواهد گشت.
در تحولی جداگانه، کشتی حامل گاز مایع «العریش» متعلق به قطر انرژی، پس از نزدیک به سه هفته از تنگه هرمز خارج شد. اطلاعات رهگیری کشتیها خروج آن را تأیید میکند و خبرگزاری فارس گفته است این کشتی با مجوز ایران و از مسیر تعیینشده از سوی تهران عبور کرده است. روز چهارشنبه در مجموع ۱۲ کشتی تجاری از تنگه عبور کردند؛ رقمی که نسبت به روزهای گذشته افزایش یافته، اما همچنان بسیار پایینتر از سطح پیش از جنگ است.
اختلال در تردد هرمز، قطر را که یکی از بزرگترین صادرکنندگان گاز مایع جهان است، وادار کرده برای تأمین تعهدات خود در بازار آسیا ۳۳ محموله گاز مایع به ارزش حدود یک میلیارد دلار از آمریکا خریداری کند. این محمولهها برای کره جنوبی، تایوان، بنگلادش، هند و ژاپن در نظر گرفته شدهاند. قطر انرژی پس از مسدودشدن مسیر صادرات، در قراردادهای خود وضعیت «فورس ماژور» اعلام کرده بود.
گسترش دوباره درگیریها قیمت نفت را نیز بهشدت افزایش داد. نفت برنت روز چهارشنبه نزدیک به هشت درصد و نفت خام آمریکا بیش از شش درصد گران شد. قیمتها صبح پنجشنبه اندکی کاهش یافت، اما برنت همچنان نزدیک به ۹۰ دلار در هر بشکه معامله میشود. همزمان، کاهش صادرات از تنگه هرمز و محدودشدن مسیر جایگزین عربستان در دریای سرخ، نگرانیها درباره عرضه جهانی انرژی را تشدید کرده است.
در عرصه دیپلماتیک، تهران پیشنهاد عمان برای اداره مشترک و منطقهای تنگه هرمز را نپذیرفته است. طرح عمان که از حمایت کشورهای خلیج فارس برخوردار بود، عبور کشتیها از مسیرهای تحت مدیریت ایران و عمان و پرداخت کمکهای داوطلبانه برای خدمات دریایی را پیشبینی میکرد. ایران طرح دیگری ارائه کرده که بخش اصلی تردد را زیر نظارت خود قرار میدهد و هشدار داده در صورت رد آن، تنگه همچنان بسته خواهد ماند.
رویترز همچنین به نقل از سه منبع گزارش داده است که ایران ممکن است طی هفتههای آینده نخستین محموله از ۳۰۰ تا ۴۰۰ سامانه پدافند هوایی قابلحمل ساخت چین را دریافت کند. ارزش این معامله ۶۰ تا ۷۰ میلیون دلار برآورد شده و هدف آن تقویت دفاع کوتاهبرد ایران در برابر حملات هوایی عنوان شده است. وزارت خارجه چین این گزارش را «کاملاً بیاساس» خوانده و هرگونه کمک نظامی به تهران را رد کرده است.
تحولات دو روز گذشته به وقفه کوتاه در حملات مستقیم ایران و آمریکا پایان داده است. در حالی که ترامپ همچنان از امکان توافق سخن میگوید، بمباران دوباره ایران، حملات موشکی به اردن، ورود عربستان به عملیات عراق و حادثه بندر دمیاط نشان میدهد جنگ اکنون از مرزهای ایران و خلیج فارس فراتر رفته است. بدون توافق بر سر تنگه هرمز و توقف چرخه حمله و تلافی، خطر تبدیلشدن این درگیری به جنگی فراگیرتر همچنان رو به افزایش است.
اخبار روز