پنجشنبه ۱۸ تیر ۱۴۰۵
م. حامد – اندیشهٔ نو: در پی نشست اخیر ناتو، این ائتلاف نظامی تصمیم گرفت از سامانهٔ هوشمند Maven ساخت شرکت آمریکایی پالانتیر برای مقاصد نظامی استفاده کند. این سیستم برای پردازش اطلاعات، جابهجایی نیروها، شناسایی هدفها، و تسریع تصمیمگیری عملیاتی به کار میرود و اکنون یکی از اجزای اصلی معماری فرماندهی و کنترل ناتو است.
جزئیات قراردادهای پالانتیر با ناتو
سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) از طریق آژانس ارتباطات و اطلاعات ناتو (NCIA)، قرارداد اصلی را در تاریخ ۲۵ مارس ۲۰۲۵ (فروردین ۱۴۰۴) نهایی کرد. این فرایند فقط شش ماه طول کشید و یکی از سریعترین موارد خرید در تاریخ این سازمان به شمار میرود. سامانهٔ Maven با بهرهگیری از هوشوارهٔ مولد (Generative AI)، یادگیری ماشین، و الگوهای زبانی کلان دادههای متنوعی از منابع ماهوارهیی، پهپادی، راداری، و اطلاعاتی را یکپارچه میکند و قابلیتهایی مانند تلفیق اطلاعاتی، آگاهی موقعیتی، هدفگیری، و برنامهریزی را بهبود میبخشد و تقویت میکند.
این سامانه تا ژوئن ۲۰۲۶ (خرداد ۱۴۰۵) به قابلیت عملیاتی کامل دست یافت و در تمرینهای (مانورهای) نظامی ناتو استفاده شده است. همچنین، در تاریخ ۷ ژوئیه ۲۰۲۶ (۱۶ تیر ۱۴۰۵)، در پی نشست ناتو، این ائتلاف قراردادهای ارزیابی جدیدی با پالانتیر (همراه با شرکتهای Anduril و Athea SAS فرانسوی) برای توسعهٔ پلتفرم دادهمحور فرماندهی و کنترل هوایی پیشرفته (eAirC2) امضا کرد.
نظرها و انتقادها
یانیس واروفاکیس، اقتصاددان و سیاستمدار برجستهٔ چپگرای یونانی، در واکنش به این خبرها در یادداشتی در شبکهٔ اجتماعی ایکس این اقدام را «مرگ خاموش استقلال دفاعی اروپا» توصیف کرد. او با اشاره به واگذاری عملیات نظامی به یک شرکت آمریکایی تأکید کرد که اروپا اکنون حتی کمتر از نیروهای گورخا در ارتش امپراتوری بریتانیا از استقلال برخوردار است.
گفتنی است که نیروهای گورخا (Gurkha) در ارتش بریتانیا یکی از قدیمیترین و شناختهشدهترین واحدهای نظامی پیادهنظام در جهاناند. این نیروها متشکل از سربازان نپالیاند که بیش از ۲۱۰ سال است، از اوایل قرن نوزدهم، در ارتش بریتانیا خدمت میکنند و بهدلیل شجاعت، انضباط، وفاداری، و مهارت رزمی شهرت جهانی دارند. بریتانیا هنوز گورخا استخدام میکند.
واروفاکیس، که پیشتر در نوشتههایش بر لزوم خروج کشورها از زیر سلطهٔ ناتو برای تحقق اتحادیهٔ دفاعی مستقل اروپا تأکید کرده است، این وابستگی به شرکتهای فناوری پیشرفتهٔ آمریکایی را مانعی اساسی برای دستیابی به خودمختاری استراتژیک قارهٔ اروپا میداند.
زمینه و پیامدها
این رخدادها بحثهای طولانیمدت پیرامون خودمختاری استراتژیک اروپا را دوباره به عرصه آورده است. در حالی که برخی کشورهای عضو ناتو مانند فرانسه گزینههای بومی را همچنان پیگیری میکنند، اعضای دیگر، از جمله بریتانیا و لهستان، همکاریهای گستردهتری با پالانتیر داشتهاند. ناتو تأکید دارد که دادهها و زیرساختها زیر نظارت و کنترل کامل این سازمان خواهد بود، اما منتقدان بر نگرانیهای بلندمدت وابستگی فناوری و تأثیر آن بر تصمیمگیریهای مستقل تأکید دارند.