تصویری از لوگوهای شماری از چتباتهای پیشتاز هوشواره. عکس از AFP - OLIVIER MORIN
چهارشنبه ۱۰ تیر ۱۴۰۵
یک هیئت علمی وابسته به سازمان ملل متحد در گزارشی تازه هشدار داده است که در نبود سیاستگذاری هماهنگ، توسعهٔ شتابان هوشواره (هوش مصنوعی) میتواند به تشدید نابرابریهای جهانی منجر شود. این گزارش چارچوبی مشترکی نیز برای توسعهٔ مسئولانهٔ هوشواره پیشنهاد کرده و از دولتها خواسته است که برای کاهش شکاف دیجیتال و حفظ حاکمیت فناورانهشان سرمایهگذاری بیشتری کنند.
بر اساس گزارش روزنامه گاردین، این گزارش- که هیئت بینالمللی علمی مستقل دربارهٔ هوشواره (هوش مصنوعی) تهیه کرده است- تأکید دارد که فقط دسترسی به ابزارهای هوشواره به معنای بهرهمندی برابر از مزایای آن نیست.
این هیئت در سال گذشته با تصمیم مجمع عمومی سازمان ملل متحد تشکیل شد که نخستین نهاد علمی جهانی در حوزهٔ هوشواره است. در گزارش این هیئت فرصتها و مخاطرات این فناوری بررسی شده است.
در گزارش این هیئت همچنین مجموعهای از توصیههای عملی ارائه داده شده است، از جمله توسعهٔ زیرساختهای بومی هوشواره مانند مراکز داده، ارتقای سواد هوشوارهیی در مدرسهها و محلهای کار، سرمایهگذاری در تربیت طراحان، و ایجاد مؤسسات تخصصی ایمنی هوشواره برای کشورهای عضو سازمان ملل متحد.
بر اساس این گزارش، اگرچه اکنون بیش از یکمیلیارد نفر در جهان هر هفته از ابزارهای هوشواره استفاده میکنند، اما میزان دسترسی و نوع استفاده از این فناوری در کشورهای جهان بسیار متفاوت است. کشورهای در حال توسعه (بهاصطلاح «جنوب جهانی») از این لحاظ همچنان فاصلهٔ زیادی با کشورهای توسعهیافته دارند.
بر اساس گزارش گاردین، ایالات متحد آمریکا و چین همچنان بازیگران اصلی توسعهٔ پیشرفتهترین الگوهای هوشواره و سرمایهگذاری در زیرساختهای محاسباتی مورد نیاز این فناوریاند.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، نویسندگان گزارش بر این نظرند که به این دلیل تمرکز قدرت فناوری میتواند در دست شمار محدودی از کشورها و شرکتها قرار گیرد و خطر تضعیف پاسخگویی و مسئولیتپذیری دموکراتیک و سوءاستفادهٔ اقتدارگرایانه از این فناوری را افزایش دهد.
این هیئت علمی از کشورهایی که در توسعهٔ هوشواره عقبترند خواسته است که در زیرساختهای محاسباتی و داده سرمایهگذاری زیادی کنند.
با این حال، گزارش تأکید میکند که توسعهٔ مراکز داده هزینههای زیستمحیطی چشمگیری از جمله مصرف برق و آب زیاد و افزایش انتشار گازهای گلخانهیی دارد.
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که بسیاری از کشورها، حتی برخی اقتصادهای پیشرفته، هنوز دانش فنی لازم برای ارزیابی ایمنی پیشرفتهترین الگوهای هوشواره و مشارکت مؤثر در حکمرانی این فناوری را ندارند.
به گفتهٔ اعضای این هیئت ۴۰نفره، این گزارش نخستین ارزیابی علمی جامع سازمان ملل متحد دربارهٔ حکمرانی جهانی هوشواره است. این هیئت میکوشد با رویکردی علمی، نه سیاسی، مبنایی برای همکاری بینالمللی در مدیریت فرصتها و مخاطرات این فناوری فراهم کند.